Winston Churchill stapt uit Britse regering

In deze rubriek geven we een overzicht van de grote en kleine gebeurtenissen deze week 100 jaaar geleden tijdens de Grote Oorlog. In Groot-Brittannië stapt Winston Churchill uit de regering. Zijn positie was de voorbije maanden al fel verzwakt en hij wil nu actief dienst nemen aan het front.

Churchill was in mei al zijn ministerportefeuille van Marine kwijtgeraakt. De officiële reden daarvoor was het fiasco van de aanval op de Dardanellen, een operatie waar hijzelf sterk voor ijverde.

Daarbij komt dat de conservatieven, die toen tot de regering toetraden, Churchill als een verrader beschouwen. Hij begon zijn carrière als een conservatief, maar liep naar de liberalen over en kantte zich toen tegen de belangen van de Engelse aristocratie, de klasse waar hij zelf van afkomstig is.

Churchill bekleedde nog enkel de inhoudsloze functie van kanselier van het hertogdom Lancaster. Wel was hij nog lid van het “Dardanellen-comité”, waar belangrijke beslissingen over de oorlog worden genomen.

Maar hij meent dat hij zijn tomeloze energie beter elders kan inzetten. Hij is een voormalig beroepsofficier en zou naar het front willen gaan.

Nobelprijzen voor 1914 en 1915 toegekend

Voor het eerst sinds de oorlog begon zijn er namen van Nobelprijswinnaars bekendgemaakt. In het eerste jaar van de oorlog werd geen enkele Nobelprijs uitgereikt.

Dit jaar worden enkele Nobelprijzen voor 1914 met terugwerkende kracht toegekend, samen met die voor 1915. De Zweedse instellingen die de prijzen verlenen kiezen duidelijk geen partij in de oorlog.

Zo is de Nobelprijs Natuurkunde 1914 voor de Duitser Max von Laue, voor zijn pionierswerk in het onderzoek naar kristallen met X-stralen.

De prijs Natuurkunde 1915 gaat naar de Britten Sir William Henry Bragg en zijn zoon William Laurence Bragg, die net in hetzelfde domein actief zijn als hun Duitse collega. Het is overigens ongezien dat een vader en zijn zoon samen een Nobelprijs krijgen.

De Nobelprijs Scheikunde 1915 gaat ook naar een Duitser: Richard Wilstätter.

Van links naar rechts: Max von Laue, zoon en vader Bragg, en Richard Wilstätter

De Nobelprijs voor Scheikunde voor 1914 is voor de Amerikaan Theodore Richards. De prijs voor Geneeskunde 1914 gaat naar de Oostenrijker Robert Bárány, maar voor 1915 is er geen laureaat.

Opvallend is dat Romain Rolland de Nobelprijs Literatuur voor 1915 wint. Deze Franse schrijver is een overtuigd pacifist, die sinds het uitbreken van de oorlog in Zwitserland woont en van daaruit het geweld langs beide kanten veroordeelde in het opvallende geschrift “Au dessus de la melée”.

Nationalistische Fransen beschouwen Rolland als een verrader. Zo blijft hij bewondering voor de Duitse cultuur koesteren hoewel hij het Duitse optreden in België als crimineel bestempelt. Voor hem is de oorlog de zelfmoord van Europa en het failliet van de beschaving.

De Nobelprijs voor de Vrede wordt – zowel voor dit als vorig jaar –  niet toegekend…

Van links naar rechts: Theodore Richards, Robert Bárány en Romain Rolland

Universiteit Warschau heropend

Met een grootse plechtigheid is in de Poolse stad Warschau de universiteit heropend. Dat gebeurde in aanwezigheid van de Duitse gouverneur-generaal, generaal von Beseler.

De universiteit dateert van 1816, kort nadat Warschau en andere Poolse gebieden bij Rusland waren gevoegd. Vanwege de Poolse opstanden tegen de Russische overheersing werd ze meermalen gesloten en daarna weer opgericht. Sinds 1870 moesten alle lessen in het Russisch gegeven worden.

Toen de Duitsers vorige zomer Warschau veroverden, gaven ze al snel toestemming de universiteit te heropenen. Het Pools wordt opnieuw de officiële taal van de universiteit.

Een en ander past in de Duitse plannen om de Polen voor hen te winnen.

De openingsplechtigheid, gouverneur-generaal von Beseler is met een kruisje gemerkt

Merkwaaardige tekening

In de Britse Illustrated War News van deze week verscheen deze merkwaardige foto van drie Duitse militairen die zich overgeven aan een Franse grenadier. De tekening is gemaakt op basis van informatie van de Fransman.

De drie zien er verlamd en verdoofd uit door een waanzinnige paniek, volledig gebroken en geven zich gewillig over. Het effect, volgens het tijdschrift, van de zware, urenlange bombardementen die een aanval voorafgaan.

(Vandaag spreken we over shellshock of posttraumatische stressstoornis)

lees ook