De eenzaamheid van Angela Merkel - Rik Tyrions

Hebben we Angela Merkel de afgelopen dagen ronkende verklaringen horen afleggen? Ik bedoel het soort verklaringen dat op een ouderwetse telex de belletjes zou doen rinkelen? Neen dus. Alleen de gebruikelijke blabla bij het begin en het einde van de top op Malta. Daar is een eenvoudige reden voor. Merkel heeft Europa nodig om haar vluchtelingenprobleem te helpen oplossen.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Rik Tyrions is journalist bij VRT Nieuws, gespecialiseerd in Duitse kwesties.

De Duitsers weten zelfs niet meer hoeveel asielzoekers er dit jaar de Bondsrepubliek zijn binnengekomen, ze weten niet meer waar ze ze allemaal te slapen moeten leggen en binnen de Duitse regering heerst zelfs een lichte paniek. Het is dus niet het moment om de andere lidstaten van de Europese Unie tegen de haren te strijken.

Een Duits probleem

Maar die landen staan niet meteen te springen om Duitsland te helpen. De Hongaarse premier Orbán is zoals gewoonlijk de enige die hardop durft te zeggen wat veel andere regeringsleiders denken: “Dit is geen Europees probleem, dit is een Duits probleem.” Moeder Merkel heeft het over zichzelf afgeroepen toen ze eind augustus de poort wijd open zette met haar “Wir schaffen das”. Dan moet ze haar rommel zelf maar opruimen, zo lijken veel Europese leiders te denken.

Van de weeromstuit zijn ook de Duitsers in een masochistische kramp gegaan. In de Duitse pers verschenen de afgelopen dagen verschillende bijdragen die de schuld voor de afwijzende houding van Europa afwisselend bij de Duitse arrogantie, bij de Duitse onwetendheid en bij de Duitse dominantie leggen. In een bijdrage voor de website van de ARD noemt journalist Frank Jahn “Drei Gründe, warum Deutschland isoliert ist”. En hij citeert het Franse parlementslid Malek Boutih, die Merkel ervan beschuldigt dat ze volledig op eigen initiatief de grenzen heeft opengesteld, zonder de andere landen van Europa te consulteren. Volgens Boutih leidt Merkel aan grootheidswaanzin. Ze is bezig het hele continent te destabiliseren, nadat ze de regels van de Dublin-conventie buiten werking heeft gesteld en de asielzoekers zo vrije doorgang heeft gegeven door half Europa. Zo, die zit.

Arroganz und Ignoranz

Boven op hun arrogantie zien de Duitsers hun onwetendheid (Ignoranz) als tweede reden voor de afwijzende houding van Europa. Toen de Italianen bij het begin van de asielcrisis in 2011 om hulp vroegen aan Europa, vonden de Duitsers dat de Italianen het best zelf aankonden. Duitsland kon tenslotte niet alle problemen van de hele wereld oplossen, liet de Duitse minister van Binnenlandse Zaken de Maizière toen optekenen. Volgens de vroegere Europese commissaris Günter Verheugen heeft Duitsland toen veel goodwill verspeeld. Er waren genoeg waarschuwingssignalen dat er een crisis zat aan te komen, maar die zijn uit arrogantie en onwetendheid in de wind geslagen. In plaats daarvan had de Bondsrepubliek toen als grootste land van Europa haar verantwoordelijkheid moeten nemen, meent Verheugen.

Payback time

En dan is er nog het derde, zogenaamd doorslaggevende argument: de rest van Europa wil Duitsland nu het strenge, zeg maar hardvochtige financiële beleid betaald zetten. Ze beseffen bij onze oosterburen natuurlijk ook dat de strenge houding tegenover Griekenland hen geen extra vrienden heeft opgeleverd. Maar tijdens de beraadslagingen en de lange nachten in Brussel waren veel minister van Financiën van de Europese Unie, inclusief ons eigen exemplaar, maar al te blij dat ze achter de brede Duitse rug konden gaan schuilen, zodat ze niet zelf naar voren moesten komen om de Grieken de duimschroeven aan te draaien.

Wat ze overigens met plezier deden, de Ware Finnen, de Ware Esten, de Ware Letten, de Ware Polen, de Ware Hongaren, en ga zo maar door. Toen al had duidelijk moeten zijn dat solidariteit met andere Europese landen zowat het laatste was wat in hen opkwam. Met de asielcrisis is het nog maar eens bewezen. Vooral de 50 miljoen Polen zouden eindelijk eens moeten zeggen wat ze willen. Ze krijgen jaarlijks 12 miljard euro netto steun van de Europese Unie, dat is net zoveel als de Duitsers netto aan de Unie betalen. Zou men dan honger lijden om een asielzoekertje meer?

De rinkelende kassa

Maar Europese solidariteit is voor veel landen nooit een argument geweest om bij de Unie aan te sluiten. Ja, wél als het geld hun richting op kwam natuurlijk. Voor de meeste landen in Oost-Europa was de Europese Unie gewoon de snelste manier om de materiële achterstand weg te werken, die ze hadden opgelopen door 40 jaar communisme. Europa was en is de kassa die ze kunnen doen rinkelen. En voor de herauten van de vrije markt, genre Groot-Brittannië, was een snelle uitbreiding van de Unie naar Oost-Europa gewoon een methode om die vrijhandelszone - en dus hun afzetmarkt - groter te maken. Europese idealen kwamen daar niet bij kijken.

Veel Duitsers verdenken de Britten er trouwens van dat ze de uitbreiding naar het oosten vooral doorgeduwd hebben om de verdere eenmaking en verdieping van Europa te boycotten. Een verdere Europese integratie zou wel eens kunnen raken aan de uitzonderingspositie van Londen als financieel centrum van de wereld, en de belangen van de City worden nog hardnekkiger verdedigd dan de kroonjuwelen in de Tower.

Ontwaken in een ander Europa

Een aantal Europese landen lijkt te denken dat solidariteit altijd van de andere kant moet komen. Maar ooit zullen ook de Duitsers hun rekening maken. Nu al is het aan de rechterzijde van het politieke spectrum bon ton om te roepen dat Duitsland de kassier van Europa is. Quod non. De Fransen, de Italianen en de Britten betalen in verhouding ongeveer evenveel als de Duitsers. Maar die Duitse miljarden zijn wel nodig om de solidariteitsstroom op gang te houden. Europese leiders die uit kortzichtige electorale berekening een eerlijke verdeling van de asielzoekers afwijzen, zouden wel eens in een ander Europa wakker kunnen worden.