"Signalen over radicalisering werden weggelachen"

"Hij was een fijne leerling. Gemotiveerd, sociaal en geïnteresseerd. Tot hij plots radicale standpunten begon in te nemen." Lerares Sara Stacino gaf twee jaar geleden les aan Bilal Hadfi, de jongeman die zichzelf vorige week vrijdag opblies voor het Stade de France. Ze gaf meermaals aan dat er problemen waren, maar kreeg nauwelijks gehoor.

Bilal Hadfi is een van zeven daders van de aanslagen in Parijs. Twee jaar geleden volgde hij les in een school in Molenbeek. "In het 5e middelbaar was het een vlotte jongen. Maar het volgende schooljaar werd hij veel serieuzer. Hij zei dat ook zelf", vertelt lerares Sara Stacino, die les gaf aan de jongeman van 20. Radiojournalist Jens Franssen ging met haar praten.

Charlie Hebdo

"Bilal had een meer dan gemiddelde belangstelling voor politiek. Maar zijn gedachten werden almaar extremer. Hij wou ook geen muziek meer luisteren omdat dat haram was (niet toegestaan voor moslims). Op een geven moment vertelde hij dat het goed was dat terreurgroep Boko Haram steeds grotere gebieden innam. Dat hij zulke gedachtesprongen maakte, verontrustte me wel", zegt Stacino.

Na de aanslagen op Charlie Hebdo begin dit jaar heerste er een gespannen sfeer in de klas. Hadfi nam daarbij graag het woord en liet gematigde leerlingen nauwelijks aan bod. "Hij vond het terecht wat gebeurd was en vaarde fel uit tegen de vrije meningsuiting omdat het magazine zijn godsdienst beledigd had. Ik heb dat gesignaleerd aan de klassenraad en heb de directie daarvan schriftelijk op de hoogte gebracht."

Puberale houding

Toch heeft de school aanvankelijk een afwachtende houding aangenomen. Er is niet direct hulp ingeroepen. Volgens Stacino wou de directie niet stigmatiseren. Bovendien had de houding van Hadfi misschien meer te maken met puberale rebellie dan met radicalisering, werd gedacht. "Hij was intelligent, op zoek naar zijn plaats in de maatschappij. Maar hij was ook gefrustreerd en droeg het leed van de wereld op zich."

Na de aanslag op Charlie Hebdo kwam Hadfi nog een week naar school. Daarna vertelden zijn klasgenoten dat hij in Syrië zat. Ook op Facebook uitte hij extreme standpunten. "Toen ik dat te weten kwam, ben ik opnieuw naar de directie gestapt. En dan hebben ze dat doorgegeven naar een hoger niveau, ik vermoed de inspectie. Wat er verder gebeurd is, daarvan ben ik niet van op de hoogte gebracht."

Dader én slachtoffer

"Ergens voel ik dit aan als een persoonlijk falen. Ik kon Bilal niet op andere gedachten brengen. Ook het systeem heeft gefaald. We zijn te voorzichtig geweest uit schrik om te stigmatiseren. Eigenlijk is die radicalisering heel snel verlopen. Het begon met spijbelen en toen heeft hij op enkele maanden tijd radicale beslissingen genomen."

Dat Stacino alles zag aankomen, alles gemeld heeft en niets kon doen om het geweld te stoppen, noemt ze heel frustrerend. "Ik zie hem als dader en als slachtoffer. Hij was een eenvoudige jongen met goede bedoelingen. Maar op één of andere manier werd hem het gevoel aangepraat dat hij niet welkom was in onze maatschappij. Ook zijn ouders konden weinig beginnen. Hij was het slachtoffer van indoctrinatie. Anderzijds ... hij wist ook goed waar hij mee bezig was."

Sara Stacino werkt vandaag in een andere school, maar blijft erg emotioneel over het verlies van een potentieel talent dat wel erg ver en heel extreem van het pad afweek.

Wie is Bilal Hadfi?

Bilal Hadfi is een Fransman, geboren op 22 januari 1995. Hij is de eerste van de twee mannen die zichzelf opbliezen op vrijdag 13 november aan het Stade de France. Hadfi woonde in Neder-over-Heembeek. Nadat hij had meegevochten in Syrië is hij naar België teruggekeerd en blijkbaar uit beeld verdwenen bij de Belgische veiligheidsdiensten.