"Het was doodstil, met af en toe die knallen"

Vier Nederlandse vrienden trokken vrijdag naar Parijs om er een concertje mee te pikken van een van hun favoriete bands: Eagles of Death Metal. In het praatprogramma RTL Late Night deden de vier gisteravond eerlijk hun verhaal over wat een leuk avondje uit moest worden, maar eindigde in een gruwelijke nacht. In tegenstelling tot 89 anderen overleefden Frank de Wilde, Bob de Zwart, Ferry van Zandvliet en Dexter Sillem de aanslag op concertzaal Bataclan in Parijs.

Tijdens het concert van Eagles of Death Metal drongen terroristen de concertzaal binnen en ze begonnen er op de aanwezigen te schieten, maar dat drong niet meteen door bij de Nederlandse vrienden. “Pas toen iedereen ging liggen of omviel, zag ik dat er iemand met een kalasjnikov op de menigte stond te schieten”, getuigt Frank, die slechts op tien meter van de schutter stond.

Doodse stilte

Ook zijn drie vrienden hadden niet meteen door wat er aan de hand was. “Ik hoorde eerst wat knallen, maar zag toen niks en de band speelde nog half voort. Pas toen de band stopte, heb ik me weer omgedraaid. Toen zag ik inderdaad drie personen”, vertelt Dexter. Toen de muziek stopte en de band van het podium was gevlucht, werd het doodstil in de Bataclan, herinneren de vier vrienden zich vooral. Iedereen lag plots op de grond.

“Die doodse stilte, die omschakeling van keiharde muziek en het bijhorende gevoel dat je met je beste maten in een andere stad bent, bij een concert dat heel tof was, want de band was in goede vorm”, beschrijft Bob. En in tegenstelling tot wat je kan verwachten in panieksituaties begon er niemand te schreeuwen. “Het was plots doodstil, met alleen af en toe die knallen. Het was ondraaglijk gewoon.”

Dat schieten gebeurde volgens Dexter niet in het wilde weg, maar heel erg doelgericht. “Het was alsof ze een highscore probeerden te halen in een videospel. Ze schoten geconcentreerd, alsof elke kogel telde, heel kalm en rustig.”

Overval?

Het was ook Dexter die zich het laatst bewust was geworden van het feit dat het om een aanslag ging. “Omdat ze eerst op de bar schoten, dacht ik in eerste instantie dat het een overval was. Eigenlijk ben ik redelijk gehurkt blijven staan om te kijken hoe de situatie was. Misschien dat ze alleen de kassa pakten en daarna weer gingen. Daar ging ik eigenlijk van uit. Maar toen draaiden ze zich naar het publiek en zijn ze op het publiek beginnen te schieten. Toen kwam bij mij pas het besef.”

Doordat hij pas laat ging liggen, zat Dexter ook verstrengeld tussen allerlei andere mensen en kon hij niet meer wegrennen. Hij was er ook getuige van hoe iemand vlak naast hem werd neergeschoten. “Toen een meisje naast me probeerde zich los te wringen, werd ze geraakt in de borst en viel ze op slag dood over mij heen. Dat is eigenlijk mijn geluk bij een ongeluk geweest. Daardoor had ik een verstopplek en ik had een bescherming, hoe luguber dat ook klinkt.”

In de paniek waren de Nederlanders elkaar kwijtgeraakt en probeerden ze elk apart te overleven en te ontsnappen uit die enge zaal. “Op dat moment ben je alleen met jezelf bezig”, geeft Bob toe. “Iedereen wil van zichzelf zeggen dat je op zo’n moment de grote held bent, maar op zo’n moment kan dat niet. Daar heb je geen tijd. Heel bizar.”

Ontsnappen

Ze lagen dus elk tussen mensen die al dan niet waren neergeschoten en probeerden zich een weg te banen naar de nooduitgang, vooraan in de zaal. Het was een kwestie van je moment te kiezen om te ontsnappen. “De hele tijd door werd er geschoten, maar op een gegeven moment was het eventjes stil en toen stonden pakweg 20 mensen op en renden ze weg”, blikt Dexter terug op zijn ontsnapping. “En toen dacht ik: sta op, denk niet na en neem de benen.”

“Ik heb nog snel een blik geworpen op m’n vrienden, of ik ze kon zien. Niet dat ik ze dan geholpen zou hebben, maar als ze dood waren, had ik het meteen willen weten. Dat was gelukkig niet zo. En dan ben ik door gaan rennen.”

Are you ok?

Terwijl het in de zaal elk voor zich was, was er buiten de zaal toch barmhartigheid. Zo probeerde Frank nog iemand te helpen die bij de nooduitgang lag. “Ik vroeg: ‘Are you ok?’ En hij zei “no” en greep naar zijn heup.” Daarop nam Frank de gewonde jongen bij de hand en probeerde hem voort te slepen.

“Dat heb ik drie meter gedaan. Maar omdat het niet snel genoeg ging, riep ik naar anderen, om me te helpen, maar in eerste instantie deed niemand iets.” Pas toen er schoten dichterbij leken te klinken, kreeg hij hulp en nam iemand de andere hand van de gewonde, waardoor die in veiligheid kon worden gebracht.

WhatsApp

De jongemannen konden uiteindelijk elk op eigen beweging ontsnappen. Hoelang ze in de zaal hebben gelegen na het uitbreken van de gruwel, weten ze niet meer, want “alle besef van tijd is weg” op zo’n moment, besluiten ze elk.

Het heeft ook nog een hele poos geduurd voor ze van elkaar wisten dat ze allemaal veilig waren, want ze waren elk een andere kant opgelopen. 

Drie van de vier vrienden vonden elkaar redelijk snel door berichtjes te sturen via WhatsApp, maar één vriend, Bob, gaf niet meteen een teken van leven. Hij was namelijk zijn smartphone verloren. Gelukkig kende hij nog het telefoonnummer van één van z’n vrienden uit het hoofd en kon hij iemands telefoon lenen en na een uur toch contact opnemen met z’n vrienden.

Onder het bloed

Pas uren later kwamen ze weer bij elkaar, maar dan nog konden ze niet terug naar huis vertrekken, want ze moesten nog een verklaring afleggen bij de politie. En toen ze uiteindelijk mochten vertrekken, volgde er nog een lange onaangename rit naar Nederland. Daarbij probeerden ze ook zo weinig mogelijk te stoppen, want ze hingen nog onder het bloed en hadden geen reservekleren bij zich.

Terug in Nederland werden ze door veel huilende dierbaren ontvangen. Zelf blijven ze er nog schijnbaar apathisch onder, door de shock. Het trauma spookt nog voortdurend door hun hoofd. “Gelukkig delen wij veel humor”, besluit Dexter. “Daardoor kunnen we het ene moment superserieus zijn en in tranen, en op het andere moment lachen we de ballen uit onze broek.”

Bekijk het volledige gesprek