Na Parijs dan toch een "Grote Coalitie" tegen IS?

Zoals steeds na een grote aanslag gonst het de laatste dagen wereldwijd van verklaringen van solidariteit en beloftes om samen te werken tegen de terreur. Vaak is dat praat voor de galerij, maar er lijkt toch al een tijdje een breed front tegen IS in de maak.

In de gefragmenteerde wereld van de voorbije jaren zijn de tegenstellingen tussen de VS, Europa, Rusland, China, Iran, Japan en God weet wie nog, alsmaar verder gegroeid. 

De interventie van Russische vliegtuigen op Syrische rebellen terwijl daar los van elkaar ook een Amerikaans-Frans-Arabische coalitie IS bombardeert en ook Turkse en Israëlische vliegtuigen -zonder veel coördinatie- elk eigen doelwitten bestoken, bracht die situatie naar een hoogtepunt, met alle risico's van al dan niet gewilde onderlinge "clashes in the air" als gevolg. 

Ironisch genoeg is het nu precies de terreurgroep IS zelf die met zijn bloedige aanslagen die verdeelde wereld tot eenheid lijkt te brengen. Lees: de bloedige aanslagen in Turkije van de voorbije maanden, het neerhalen van een Russisch passagiersvliegtuig in de Sinaï met 224 doden tot gevolg en nu de terreur tegen de sjiitische Hezbollah in Libanon en die in Parijs met 129 doden uit tientallen nationaliteiten. 

Kiezen tussen cholera en pest

Nu brengt bijna niets mensen zo samen als een gevaarlijke gemeenschappelijke vijand. Door iedereen tegelijk aan te vallen, maakt IS ook overal ter wereld vijanden. IS is in oorlog met de wereld en gaat daar zelfs prat op. Naar eigen zeggen moet die wereldorde omvergeworpen worden en vervangen door een globaal "kalifaat".

Daarmee trapt IS echter in een historische val van hoogmoed en zelfoverschatting, die meestal voorafgaat aan de ondergang. Eerder maakten Lodewijk XIV, Napoleon, "Kaiser" Wilhelm II, Hitler, Stalin, Mao, de Cambodjaanse Rode Khmer en de Iraanse ayatollah Khomeini en Saddam Hoessein dezelfde fout, om er maar enkelen te noemen.

De geschiedenis is dan meestal onverbiddelijk: kibbelende vijanden zetten dan tijdelijk hun onderlinge conflicten stop om de grote gemeenschappelijke boeman te bedwingen en indien mogelijk te verslaan. Daarna vallen de gelegenheidsallianties uit elkaar en kunnen we gezellig voortruziën over Oekraïne, het Balticum of de eilanden in de Zuid-Chinese of Filipijnse Zee bijvoorbeeld.

Een historisch voorbeeld was de totaal onnatuurlijke alliantie tussen Roosevelt, Churchill (die gaan nog wel samen) en Stalin (foto) die tussen 1942 en 1945 eventjes een pauze in de Koude Oorlog inluidden. In de jaren 70 opende VS-strateeg Henry Kissinger de deur naar communistisch China om de Sovjet-Unie dwars te zitten.

AP1945

Naar een nieuw post-9/11-momentum?

Na de terreurgolf van 11 september 2001 schaarde zowat de hele wereld zich zonder morren achter de Amerikaanse tegenaanval in Afghanistan tegen de terroristen van Al Qaeda en hun beschermers, de taliban. Zelfs Rusland en China -die weliswaar niet deelnamen aan de inval- maakten toen geen problemen in de VN-Veiligheidsraad.

Daar zat natuurlijk eigenbelang achter. Moskou zat toen verwikkeld met Tsjetsjeense en andere moslimrebellen in de Kaukasus en Al Qaeda ronselde toen gretig onder de islamitische rebellen in de regio Xinjiang in het westen van China.

De situatie is nu gelijkaardig. IS heeft de plaats ingenomen van Al Qaeda, zowel in de Kaukasus en probeert nu ook met enig succes moslimgroepen in Centraal-Azië en Xinjiang te bekoren. Gisteren werd een Chinese gijzelaar in Syrië door IS vermoord. Ook in India en Zuidoost-Azië proberen zowel IS als wat overblijft van Al Qaeda nieuwe fronten te openen, wat dus automatisch ook tot vijandschap van de staten in die regio's leidt. Het gaat dan over India, Bangladesh, Thailand, Maleisië en Indonesië.

De Franse president François Hollande wil nu openlijk samenwerken met de Russen in Syrië, ten minste tegen IS. Amerika en de Britten zijn minder openlijk, maar IS en het Syrische kluwen zijn daar nu ook topprioriteit. De recente deal over het Iraanse kernprogramma toont aan dat Washington en Moskou wel degelijk eventjes hun geschillen opzij kunnen zetten en dat ook het sjiitische Iran -als gezworen vijand van IS en Al Qaeda- desnoods aan boord kan komen. Dat is niet nieuw: na de Iraakse inval in Koeweit in 1990 stonden Amerikaanse en de Syrische troepen van vader Hafiz al-Assad zij aan zij om Saudi-Arabië te beschermen. Het kan verkeren dus.