EU voert controles aan buitengrenzen voor iedereen op

De controles aan de Europese buitengrenzen zullen worden opgevoerd. Dat hebben de Europese ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie afgesproken op een spoedbijeenkomst in Brussel. Ook EU-burgers zullen de komende tijd strenger gecontroleerd worden.
Frans minister van Binnenlandse Zaken Cazeneuve

De Europese ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie zaten vandaag bijeen in Brussel om extra terreurmaatregelen te bespreken. In het pakket maatregelen zit een onmiddellijke verstrenging van de grenscontroles aan de buitengrenzen van de EU. Daarbij komt dat ook inwoners van de Europese Unie daar strenger gecontroleerd zullen worden.

"De verstrenging van de grenscontroles houdt in dat iedereen niet enkel zijn paspoort zou moeten tonen, maar dat die identiteitsbewijzen ook gescreend worden. Zo wordt aan de douanepost meteen duidelijk of iemand geseind staat of bijvoorbeeld reist met een vals paspoort", legt Europakenner Rob Heirbaut uit.

"Geen enkele wet verbiedt die controles voor EU-burgers, dus die maatregel kan relatief snel worden ingevoerd. De Europese Commissie heeft zelfs al een draaiboek klaar voor de implementatie in de verschillende lidstaten. Voor bijvoorbeeld Griekenland, dat nog steeds worstelt met de vluchtelingenstroom, is dat natuurlijk minder evident."

Schengencode aangepast?

De ministers hebben de Europese commissie ook gevraagd om de Schengencode aan te passen. Die overeenkomst regelt het vrij verkeer van personen. "Een hervorming is nodig om systematische en verplichte controles te kunnen uitvoeren aan de buitengrenzen. Iedereen zal daar gecontroleerd worden, ook EU-burgers die zich nu vrij kunnen verplaatsen binnen de Schengenzone. Dat is een cruciale verandering", aldus de Franse minister van Binnenlandse Zaken Cazeneuve.

"De ministers hebben de Commissie gevraagd om na te denken over een voorstel, meer niet. Dit kan dus nog een tijdje duren. Bovendien is er een aanpassing van de Schengencode nodig opdat lidstaten controles kunnen uitvoeren", zegt Heirbaut daarover.

Passagiersgegevens uitwisselen

Voor het einde van het jaar zou er ook een akkoord moeten zijn om de persoonsgegevens van vliegtuigpassagiers op Europees niveau gedurende 1 jaar bij te houden. De EU-ministers van Binnenlandse Zaken vragen dat niet enkel de gegevens voor intercontinentale vluchten in het toekomstige Europese systeem terecht komen, maar dat PNR wordt ingevoerd voor alle Europese vluchten.

"De onderhandelingen over het Passenger Name Recordsysteem met het Europees Parlement zijn al een tijdje aan de gang", legt Europakenner Rob Heirbaut uit. "Nu beschikken enkel luchtvaartmaatschappijen over die persoonsgegevens. Als die gegevens in een gloednieuw Europees systeem toegankelijk worden voor alle lidstaten, kunnen potentiële terroristen mogelijk al na de boeking van hun vlucht onderschept worden."

Het Europees parlement heeft echter zijn twijfels over het systeem. "Vooral de liberalen en de socialisten maken zich zorgen over de privacy van de EU-burgers. Ze vragen zich af of het wel geoorloofd is om gegevens van alle passagiers systematisch bij te houden, om er enkelingen mee te kunnen opsporen", aldus Heirbaut. "Na maanden discussiëren is er in het parlement bijna een meerderheid voor. Als enkele partijen door de gebeurtenissen van afgelopen week hun standpunt bijstellen, dan kan het snel gaan."

Geen Europese inlichtingendienst

Verschillende Europese politici, onder wie liberaal fractieleider Guy Verhofstadt, vragen al langer om een "Europese CIA". Toch ligt dat idee moeilijk. "Lidstaten geven in algemeen niet graag een stuk van hun nationale soevereiniteit prijs. Informatie houden ze liever bij hun eigen inlichtingendienst, uit schrik voor lekken met grote gevolgen", zegt Rob Heirbaut daarover.

Grieks EU-commissaris Dimitris Avramopoulos wierp het idee vandaag opnieuw op, maar het werd meteen van tafel geveegd. Onder meer Duitsland toonde zich erg kritisch. "We moeten onze inspanningen nu niet concentreren op de creatie van een nieuw Europees inlichtingenagentschap. Ik kan mij niet voorstellen dat we klaar zijn om op dat vlak onze soevereiniteit op de te geven", aldus minister Thomas de Maizière.

Op de persconferentie na het einde van de ministerraad deed Frans minister Cazeneuve de deur helemaal dicht. "Het probleem is niet de kwaliteit van de inlichtingen, maar de aanlevering van gegevens naar de databanken", zei hij. "Een Europese inlichtingendienst oprichten kost tijd, de strijd tegen het terrorisme moet nu worden gevoerd. Frankrijk denkt niet aan de concepten van morgen, maar wil nú handelen."

Andere maatregelen

  • Tegen 1 januari komt er een Europees Centrum voor contraterrorisme. Alle lidstaten zullen daar vertegenwoordigers in hebben, die zich bezighouden met de bestrijding van terreur. Zij rapporteren aan hun eigen inlichtingendienst.
  • De strijd tegen wapenhandel wordt opgevoerd, met extra aandacht voor de verkoop van wapens op het internet. Er is een wetsvoorstel om semi-automatische wapens zoals kalashnikovs aan particulieren te verbieden, alle landen moeten dat zo snel mogelijk invoeren.