"Premie uitloven is niet de gewoonte"

Er staat geen premie op het hoofd van de voortvluchtige Salah Abdeslam, of meer in het algemeen van andere verdachten of potentieel gevaarlijke personen. Zelfs in uitzonderlijke omstandigheden als deze wordt dat niet gedaan in België. Dat is geen toeval: het Belgische rechtssysteem is nog gebaseerd op de Code Napoléon.

Het is u misschien opgevallen nu de klopjacht op terreurverdachten in Brussel en elders in België volop aan de gang is: er is geen premie gezet op het hoofd van de verdachte(n), en er zijn geen beloningen voorzien voor "de ultieme tip" die leidt tot de arrestatie of het vinden van de verdachten.

Een vijftal jaar geleden werd in België een most wanted-lijst ingevoerd. Naar Amerikaans model kunnen politie en justitie dan gezochte misdadigers "afficheren" en die affiche laten verspreiden op allerlei media. Maar waar in Amerika een premie kan worden geplakt op het hoofd van de gezochte persoon, is dat in België helemaal niet de gewoonte.

"Dit is niet voorzien in ons strafwetboek", zegt An Schoonjans van het Gentse parket. "Ons systeem is nog gebaseerd op de Code Napoléon, in tegenstelling tot Angelsaksische rechtssystemen. Bij ons is dat helemaal niet de gewoonte. Bij mijn weten is het nog niet gebeurd." Schoonjans verwacht dat het niet snel zal komen.

In Antwerpen gebeurde het, maar in andere omstandigheden

Ken Witpas, woordvoerder bij het Antwerpse parket, kan zich ook niet herinneren dat het Belgische gerecht een grote som geld plakte op het hoofd van een gezochte misdadiger of potentieel gevaarlijk persoon. "In België is het niet de gewoonte. Ik heb het nog niet meegemaakt. "

Eén keertje was er wel een premie uitgeloofd, maar dan in andere omstandigheden: niet door het gerecht, maar door een privépersoon, en in een heel ander soort zaak: "Na de verdwijning van de Spaanse jongen in Antwerpen, beloofde zijn familie een premie voor tips die konden leiden tot een doorbraak in de zaak."  

Kan een persoon op eigen houtje een premie uitloven?

Stel dat een rijk persoon in Brussel nu persoonlijk een premie zou gaan uitloven, omdat ook hij zich onveilig voelt en de zaak liever vroeg dan laat opgelost wil zien? "Het staat iedereen vrij om geld te schenken", zegt Schoonjans, "maar dan hebben we het over burgerlijke zaken. Dit is nog iets anders."

Het zou ook praktisch gezien moeilijk zijn: de persoon zou geen rechtstreeks betrokken partij zijn in de zaak, en dus geen inzage hebben in het dossier. Zo kan hij dus ook niet met zekerheid achterhalen wie uiteindelijk de ultieme tip heeft gegeven, als de zaak zou worden opgelost. "Er zouden al snel tientallen mensen bij hem kunnen komen aankloppen om de premie te claimen", zegt Schoonjans.

Nadelen van een premie of een most wanted-lijst

Zo'n premiesysteem heeft zeker ook nadelen: als er geld wordt uitgeloofd, gaan sommige mensen misschien extra ijverig beginnen te zoeken. In het geval van potentieel erg gevaarlijke personen of terroristen, zouden zij daarmee hun eigen veiligheid in gevaar kunnen brengen.

Een tweede nadeel, meer algemeen van een "most wanted-lijst": het zou bepaalde verdachten, die nog niet in de gaten hebben dat ze actief gezocht worden, ervan op de hoogte brengen dat ze zich beter uit de voeten kunnen maken. Bij het Brusselse en federaal parket wilden ze liever geen commentaar geven.