"IS vernietigen, sámen met de moslimgemeenschap"

De Verenigde Staten zullen er alles aan doen om terreurgroep IS te vernietigen, maar van het sturen van grondtroepen naar Syrië en Irak kan geen sprake zijn. Tegelijk mogen de Amerikanen zich niet laten verleiden om zich tegen de moslimgemeenschappen in de VS te keren met haat en achterdocht. Dat was de boodschap van president Obama afgelopen nacht.

President Obama hield zijn televisietoespraak in de beroemde Oval Office in het Witte Huis. Een locatie die de Democraat slechts zelden gebruikt voor dat soort gelegenheden. Het is nog maar de derde keer sinds de start van zijn presidentschap dat hij de Amerikanen op die manier toegesproken heeft. De aanleiding is de schietpartij vorige week in San Bernardino, Californië, die aan 14 mensen het leven gekost heeft. De schutters waren een echtpaar dat banden zou hebben met de terreurgroep IS.

"Die schietpartij was een daad van terreur, bedoeld om onschuldige mensen te doden", aldus Obama. Terrorisme is een nieuwe fase ingegaan, van grootschalige aanvallen van Al Qaeda tot minder ingewikkelde aanvallen door geradicaliseerde individüen. "We zullen terreur overwinnen, maar we moeten waakzaam blijven dat we deze strijd niet definiëren als een strijd tussen Amerika en de islam, dat we ons niet tegen elkaar keren."

"IS vernietigen, maar geen boots on the ground"

De Verenigde Staten zullen elk aspect van hun macht aanspreken om IS te verslaan, liet Obama verstaan. Hij beklemtoonde dat de VS en zijn bondgenoten hun luchtaanvallen op IS-doelwitten in Irak en Syrië de laatste weken nog hebben opgevoerd. "We zetten ook door met het opleiden en uitrusten van gematigde rebellen in IS-gebied om de terreurgroep te helpen verslaan."

"Ons leger zal samenzweerders en bedenkers van terreuraanvallen blijven opsporen, in eender welk land waar dat nodig is", zei Obama. Maar het sturen van grondtroepen naar Irak en Syrië (de zogenoemde boots on the ground, nvr) sluit Obama uit. "Een lange en dure grondoorlog die Amerikaanse soldaten het leven zou kosten, is net wat IS wil."

Tegelijk noemde hij ook een aantal maatregelen die in de VS zelf genomen kunnen worden om terreur te bestrijden. Hij riep op tot een veel striktere wapencontrole en heeft de ministeries van Binnenlandse Zaken en Binnenlandse Veiligheid opgedragen om het visumprogramma na te gaan waarmee een van de twee schutters in San Bernardino de VS binnengekomen is.

"Moslims niet van ons wegduwen door achterdocht en haat"

Daarnaast hield president Obama een vurig pleidooi "om niet in de val van IS te trappen en ons te keren tégen moslimgemeenschappen in de VS. Dat is net wat islamistische extremisten als IS willen", zegt Obama. "Als we willen slagen in onze strijd tegen terreur, moeten we moslims zien als onze sterkste bondgenoten in plaats van hen weg te duwen door achterdocht en haat."

"IS spreekt niet in naam van de islam. Het zijn misdadigers en moordenaars. Moslims maken deel uit van de Amerikaanse maatschappij. Ze zijn ook onze mannen en vrouwen in uniform die bereid zijn om te sterven om ons land te verdedigen. Dat moeten we onthouden."

"We moeten ons verenigen rond onze gemeenschappelijke doelen en idealen. Vrijheid is krachtiger dan angst", besloot Obama.

Oval Office: voor zaken van nationaal belang

Presidentiële toespraken in de Oval Office worden gereserveerd voor gebeurtenissen van nationaal belang. Obama maakt er zelden gebruik van. Zijn twee vorige toespraken dateren allebei van 2010, eentje ging over het lek van het olieboorplatform Deepwater Horizon, de andere over het einde van de gevechtsoperaties in Irak.

The Wall Street Journal legt uit dat de keuze voor de Oval Office voor een toespraak over terreur benadrukt "hoe belangrijk de kwestie geworden is voor zowel het Witte Huis als de steeds ongeruster wordende natie." Dat is ook de mening van correspondent Michiel Vos in de VS. "Het is een onderwerp waarin Obama in de ogen van velen een beetje achter de feiten aan loopt", zei hij in "De ochtend". "Dit leek op een inhaalslag: ik ben jullie president, ik ben hier wel degelijk mee bezig, jullie veiligheid primeert."

Andere beroemde toespraken vanuit de Oval Office in het verleden:

  • George W. Bush na de terreuraanslagen van 11 september 2001
  • Ronald Reagan na de ontploffing van de spaceshuttle Challenger in 1986
  • Richard Nixon over zijn ontslag na het Watergateschandaal in 1974
  • John F. Kennedy over de Cubaanse rakettencrisis in 1962