Waarom de IJslanders zich massaal "bekeren" tot het zuïsme

De jongste weken hebben duizenden IJslanders zich officieel geregistreerd als "zuïsten", de volgers van een oude godsdienst uit Mesopotamië. Waarom? Het spirituele heeft er weinig mee te maken, het gaat om iets veel aardser: een belastingvermindering.
Thomas Linkel/laif

In IJsland geldt er een systeem van kerkbelasting (zoals bijvoorbeeld ook in Duitsland), waarbij mensen aangeven tot welke kerk ze behoren. Een deel van hun inkomstenbelastingen gaat dan naar die kerkgemeenschap.

Per IJslander gaat het om zo'n 73 euro per jaar. Niet meedoen met het systeem is niet mogelijk. Je kan je wel registreren als niet behorend tot een bepaalde kerk, maar dan betaal je toch evenveel belastingen als de anderen.

De grootste kerkgemeenschap is de Evangelisch-Lutherse Kerk van IJsland, de staatskerk van het noordelijke eiland. Zo'n 75 procent van de inwoners rekent zich daartoe. Daarnaast zijn er een 40-tal kleinere religies die officieel erkend zijn en dus belastinginkomsten krijgen.

Achterpoortje

Een van die kleinere religies is het zuïsme, waarbij er goden uit het oude Mesopotamië aanbeden worden. De godsdienst werd in 2013 officieel geregistreerd, maar dreigde begin dit jaar geschrapt te worden wegens inactiviteit.

Een groep IJslanders heeft dat vermeden door de religie over te nemen met een specifiek doel. De initiatiefnemers zijn tegenstanders van de kerkbelasting en hebben via het zuïsme een achterpoortje gevonden. Ze beloven aan al wie zich bekeert om het belastinggeld gewoon terug te betalen.

"Het belangrijkste doel van de organisatie is dat de overheid elke wet afschaft die religieuze organisaties financiële of andere privileges geeft. Daarenboven vragen we als zuïsten dat het registreren van de religie door de overheid wordt gestopt", zo staat te lezen op de Engelstalige website van de beweging.

Slaagt het initiatief?

Intussen hebben al meer dan 3.100 IJslanders zich geregistreerd als zuïst. Dat lijkt niet veel, maar op een bevolking van 329.000 mensen is het wel aanzienlijk.

Enkele politici hebben al geopperd dat het zuïsme geen echte godsdienst is, en dus geschrapt zou moeten worden uit de lijst. Of het initiatief slaagt en de IJslandse zuïsten effectief hun geld terugkrijgen, valt nog af te wachten. In elk geval hebben ze het debat over de scheiding tussen kerk en staat opnieuw op de kaart gezet.

Opvallend, een aantal "bekeerlingen" heeft ook een interesse opgevat in de oude godsdienst. "We hebben een lezing met Sumerische poëzie georganiseerd en we zijn al een volgende aan het plannen", vertelt woordvoerder Sveinn Thorhallsson aan The Guardian.