"Littekens van de slavernij nog steeds zichtbaar"

De Amerikaanse president Barack Obama heeft het einde van de slavernij in de Verenigde Staten herdacht met een emotioneel geladen toespraak in het Congres. Hij riep de Amerikanen op om recht te doen aan de idealen van het land en vooroordelen tegenover godsdienst te verwerpen. Een duidelijke boodschap -in bedekte termen- aan het adres van de Republikeinse kandidaat voor de presidentsnominatie Donald Trump.

Op 18 december, 150 jaar geleden, werd het 13e amendement van de Amerikaanse grondwet ondertekend. Dat leest als volgt: Neither slavery nor involuntary servitude, except as a punishment for crime whereof the party shall have been duly convicted, shall exist within the United States, or any place subject to their jurisdiction. Een korte tekst, maar daarom niet minder belangrijk, want het verbiedt de handel met en het houden van slaven.

"Vrijheid voor jou en voor mij. Vrijheid voor ons allemaal. Dat is wat we vandaag vieren", aldus Obama in zijn toespraak voor het Amerikaanse Congres. "Het 13e amendement was noodzakelijk, maar niet genoeg. Bevrijde slaven konden niet kiezen, konden zich niet beschermen tegen het geweld en de vernederingen."

"We hebben nog een bijkomende eeuw de scheiding tussen zwart en blank moeten meemaken. We zouden degenen die tegen de slavernij vochten een slechte dienst bewijzen, indien we ontkenden dat de littekens van de oorspronkelijke zonden nog steeds te zien zijn".

"... ongeacht welk geloof ze aanhangen"

Zonder het met zoveel woorden te zeggen, had Obama ook een niet mis te verstane boodschap aan het adres van de Republikeinse kandidaat voor de presidentsnominatie Donald Trump. Die zei eerder van de week dat alle moslims een inreisverbod voor de Verenigde Staten moeten krijgen. Tot consternatie van vriend en vijand.

"We verraden de inspanningen van het verleden als we niet de strijd aangaan met hypocrisie in al zijn vormen. We verraden ons nobele verleden als we de mogelijkheid tot vooruitgang ontkennen, als het cynisme overneemt en angst ons bedwelmt  (...) Onthoud dat ieders vrijheid verweven is met de vrijheid van anderen, ongeacht waar ze vandaan komen, hoe ze eruit zien, wat hun achternaam is", zei Obama, om er dan traag en nadrukkelijk aan toe te voegen, "of welk geloof ze aanhangen."

Zonder Trumps naam te noemen was duidelijk voor wie Obama's woorden bedoeld waren, en ze leverden hem een lange staande ovatie op van zowel Democratische als Republikeinse Congresleden.

Burgeroorlog

De strijd voor de afschaffing van de slavernij leidde in de jaren 60 van de 19e eeuw tot een burgeroorlog in de Verenigde Staten, die ten slotte met de zege van de noordelijke staten en de afschaffing van de slavernij eindigde. Op 18 december ondertekende president Andrew Johnson de innovatie. Acht maanden eerder werd zijn voorganger Abraham Lincoln door een aanhanger van de slavernij vermoord.

Op 6 december 1865 had met Georgia de 27e staat de slavernij afgezworen en daarmee de bekrachtiging van de al in januari goedgekeurde grondwetswijziging mogelijk gemaakt.