Klimaatakkoord in Parijs: waar knelt het schoentje?

Morgenavond moet het klimaatakkoord op de conferentie in Parijs rond zijn. Er rest dus nog maar weinig tijd en in de laatste rechte lijn moeten nog belangrijke hordes genomen worden. We zetten ze op een rij.

1. 1,5 graden of 2 graden

De klimaatopwarming onder de 2 graden houden, dat werd beschouwd als de inzet van de top in Parijs. Sommige landen, niet het minst diegene die al in de komende jaren ernstig bedreigd worden door de klimaatverandering, blijven evenwel ijveren voor een ambitieuzer doel: 1,5 graden. In het ontwerpakkoord staan nu 3 opties: onder 2 graden, onder 1,5 graden en een tussenoplossing: "ver onder 2 graden".

Het lijkt erop dat het compromis het zal halen. "In de juridische tekst zal 2 graden staan, maar we laten openingen voor meer onderzoek door wetenschappers en 1,5 graden wordt vermeld als mogelijke doelstelling voor de toekomst”, zegt Jos Delbeke, de topman van het klimaatdepartement van de Europese Commissie.

In de grafiek staat links de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen (in gigaton), rechts de klimaatopwarming die daarmee samenhangt. Om de opwarming te beperken tot 1,5 of 2 graden moet er in de tweede helft van deze eeuw naar 0 gebracht worden. Daar zijn we op dit moment nog ver vanaf.

2. Wie gaat dat betalen?

Op vorige conferenties hebben de rijke landen beloofd dat ze vanaf 2020 jaarlijks 100 miljard dollar op tafel zullen leggen om onder de armere landen te verdelen. Over de financiering van dat klimaatfonds bestaat nog veel onduidelijkheid. Zo vragen de westerse landen dat de rijke landen in het Midden-Oosten hun steentje bijdragen. De financiële discussies zetten druk op de onderhandelingen, want zonder harde garanties dat het geld er komt, zullen sommige landen niet willen tekenen.

Bovendien is er discussie over waar het geld gebruikt voor zal worden en hoe de investeringen opgevolgd en geëvalueerd zullen worden. "Landen zijn op zoek naar de brandstof voor het systeem, het geld en de investeringen waarmee ze hun ambitie kunnen waarmaken", zegt David Waskow van het World Resources Institute aan de BBC. "De financiering is een sleutelelement."

3. Vertrouwen of controle

In de aanloop naar de klimaattop hebben 186 landen een klimaatplan ingediend. In de plannen staan de maatregelen die elk land wil nemen om de hoeveelheid broeikasgassen te verminderen vanaf 2020. Die maatregelen zijn dus bekend, maar hoe zal gemeten en opgevolgd worden of de landen wel doen wat ze beloofd hebben. Dat is nog een heel belangrijke vraag.

De VS en Europa willen een streng onafhankelijk monitoringsysteem, India en China wijzen dat van de hand. "De opkomende industrielanden, daar knelt het schoentje", zegt Delbeke. "Zij zijn niet van plan om veel bindende doelstellingen op te nemen. Ze zeggen: we doen wat we kunnen, laat ons vrij. Maar er wordt nu onderhandeld om zoveel mogelijk elementen bindend te maken."

4. De deadline nadert

Organisator Frankrijk wil morgenavond een akkoord klaar hebben. Dat wordt nipt, zegt Delbeke. "De tijdslijn is ambitieus, tegen vrijdagavond alles afronden wordt misschien wel moeilijk, mogelijk leggen we de klok wel even stil." Toch is hij optimistisch. "We zitten in de laatste rechte lijn om een gezamenlijke landingszone te bereiken."

Dat de timing krap is kan ook in het voordeel spelen van de onderhandelaars. De discussies slepen al zo lang aan en de mislukte klimaatconferenties zitten nog vers in het achterhoofd, waardoor er een grote wil is om nu snel tot een akkoord te komen. Bovendien zit er grote politieke druk achter. Tijd voor uitstel is er niet.