Controlevrees - Van der Bracht/Verhaeghe

Het is een druilerige maandagmorgen. Je fietst langs je vertrouwde traject. Plots word je tegengehouden door de politie: controle van de fietslichten. In deze koude en donkere herfst- en wintermaanden zijn er extra controles omdat er meer mensen in het donker van en naar het werk fietsen. De fietsverlichting wordt gecontroleerd en gelukkig goed bevonden. Het oponthoud is van korte duur en je kan rustig verder fietsen.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Koen Van der Bracht werkt als socioloog aan de Universiteit Gent. Pieter-Paul Verhaeghe werkt als socioloog aan de Universiteit Gent en schrijft regelmatig stukken voor de denktank Poliargus.

Wanneer we als maatschappij een probleem willen aanpakken, zoals het gevaar van fietsen zonder verlichting, dan vallen we vaak terug op hetzelfde stramien. We organiseren sensibiliseringscampagnes en hangen overal affiches dat fietsen zonder verlichting gevaarlijk is. Wanneer sensibiliseren alleen echter niet genoeg aanzet tot het gebruik van de fietsverlichting, dan worden er ook controles georganiseerd en worden eventuele overtreders beboet. Dit vaste stramien wordt in tal van domeinen toegepast: snelheidscontroles, alcoholcontroles, zwartwerk, fiscale fraude, enzovoort.

Discriminatie

Enkel met betrekking tot discriminatie op de woningmarkt en arbeidsmarkt is deze aanpak blijkbaar taboe. Deze week publiceerden we een onderzoek waaruit blijkt dat het organiseren én aankondigen van praktijktesten effectief kan zijn in de strijd tegen discriminatie op de huurwoningmarkt. Meteen kwam er kritiek dat het organiseren van praktijktesten niet wenselijk zou zijn. Het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV) heeft het over ‘een lapmiddel’. Bovendien zou ‘iedereen bij voorbaat verdacht zijn van discriminatie’. Ze pleiten daarom voor meer sensibilisering en zelfregulering. De Confederatie van Immobiliënberoepen (CIB) Vlaanderen treedt dit bij en zegt bovendien dat praktijktesten een vorm van uitlokking zijn ‘waarbij de ideale omstandigheden worden gecreëerd opdat men in de fout zou gaan’. Vlaams Parlementslid Jelle Engelbosch (N-VA) riep op om niet over te gaan tot een ‘heksenjacht’.

Er heerst een algehele controlevrees ten opzichte van discriminatie. Waarom roepen gerichte controles tegen discriminatie zoveel weerstand op, terwijl controles op andere overtredingen als heel normaal worden ervaren? Niemand die op de druilerige maandagmorgen stond te roepen dat er een heksenjacht op de fietser wordt georganiseerd. Vinden we van flitspalen dat ze iedereen bij voorbaat schuldig achten aan overdreven snelheid? Wie voelt er zich geroepen om alle alcoholcontroles af te schaffen en in te zetten op meer sensibilisering en zelfregulering door automobilisten?

Uiteraard zijn sensibilisering en zelfregulatie belangrijk in de strijd tegen discriminatie. Maar tientallen jaren sensibilisering en zelfregulering hebben niets opgebracht. Reeds in de jaren ’60 riep de Liga voor de Mensenrechten op om niet te discrimineren tegen gastarbeiders die op zoek waren naar een woning. Sindsdien is er weinig veranderd. De stapel studies die wijzen op flagrante vormen van discriminatie reikt intussen hoger dan de huizen die minderheidsgroepen proberen te huren. Net zoals in vele verkeersovertredingen volstaat het niet langer om in te zetten op sensibilisering. Waarom dan niet inzetten op controles?

Praktijktesten

Dat praktijktesten een vorm van uitlokking zijn, waarbij iedereen bij voorbaat schuldig wordt geacht en de ideale omstandigheden worden gecreëerd opdat men in de fout zou gaan, is regelrechte onzin. Dit soort van redeneringen is te wijten aan een hardnekkige begripsverwarring. Praktijktesten worden al te vaak over dezelfde kam geschoren als mystery shopping. Bij mystery shopping speelt men een fictieve verhuurder en stelt men aan makelaars de vraag om te discrimineren. Hier is er mogelijks sprake van ‘uitlokking’. Bij praktijktesten stel je geen discriminerende vraag. Je werkt met twee quasi-identieke personen die zich kandidaat stellen om een woning te huren en achteraf vergelijk je of deze personen ongelijk behandeld worden of niet. Het is een eenvoudige meting van gedrag ten opzichte van mogelijke kandidaten, zonder uitlokking of zonder dat personen bij voorbaat schuldig worden verklaard. Hoe kan dit een vorm van uitlokking zijn? Lokken alcoholcontroles uit om meer te drinken? Of worden rond flitspalen omstandigheden gecreëerd opdat bestuurders vanzelf te snel gaan rijden?

We leven gelukkig in een land waar discriminatie verboden is bij wet en waar alle democratische partijen de strijd tegen discriminatie onderschrijven. Ook de partners in de huisvestingsmarkt erkennen het probleem en willen meewerken aan een oplossing. Alleen blijkt discriminatie toch weer niet belangrijk genoeg om controles te doen. Wie zegt dat zelfregulering en sensibilisering werken en voldoende zijn, negeert decennia wetenschappelijk onderzoek. Wie zegt dat praktijktesten een heksenjacht zijn of uitlokking, heeft niet goed begrepen wat praktijktesten zijn. Nu gebleken is dat jaren van sensibilisering geen effect hebben gehad, maar het organiseren van praktijktesten wel effectief is, wordt het tijd om kleur te bekennen. Wie vindt discriminatie belangrijk genoeg om er echt tegen op te treden?

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.