Laatste Britse ondergrondse steenkoolmijn is gesloten

Nabij Leeds in West Yorkshire is vandaag de steenkoolmijn van Kellingley gesloten. Het was de laatste ondergrondse koolmijn in Groot-Brittannië. Met de sluiting wordt een historisch punt gezet achter de beginfase van Industriële Revolutie die op dezelfde plaats gelanceerd werd in de 18e eeuw.
AP2008

In de zomer was al de voorlaatste mijn gesloten in Nottinghamshire. Nu heeft eigenaar UK Coal een punt gezet achter de activiteiten in de Kellingley Colliery in Yorkshire. Dat was de laatste ondergrondse koolmijn in het Verenigd Koninkrijk. Er zijn er nu nog wel acht kleine bovengrondse open.

De beslissing tot sluiting is economisch. De prijs van steenkool op de internationale markt is dit jaar zowat gehalveerd en de vraag stort in. Dat heeft natuurlijk allemaal te maken met de goedkope olie en gas, maar vooral ook met het slechte vervuilende imago van steenkool, dat beschouwd wordt als een van de factoren achter de opwarming van de aarde.

Ongeveer een derde van de elektriciteitscentrales in Groot-Brittannië draait nog op steenkool, maar het is de bedoeling dat de meesten daarvan over tien jaar worden gesloten. Het grootste deel van die kolen wordt echter ingevoerd uit de Verenigde Staten, Rusland en Colombia, waar de productie veel goedkoper is.

Tot vandaag werkten er nog 2.000 mensen in de Britse steenkoolindustrie, maar dat zal dus heel snel verminderen.

AP1938

"Cradle of Industrial Revolution (and Pollution)"

De sluiting vandaag is hoe dan ook het afsluiten van een hoofdstuk geschiedenis. Steenkool werd al in de prehistorie ontgonnen en de Romeinen zouden dat geleerd hebben van de Kelten na de verovering van de Britse Eilanden in de eerste eeuw. Kolen werd onder meer gebruikt om Romeinse badhuizen te verwarmen.

In zijn beroemde boek schrijft de Venetiaanse ontdekkingsreiziger Marco Polo in de 13e eeuw over het verbranden van zwarte stenen in China waarbij warmte vrijkomt. Blijkbaar kende hij steenkool niet, alhoewel het toen al gebruikt werd in Londen in die periode.

Albion is erg rijk aan steenkool, maar al snel ontdekten de Londenaren dat het ook erg vervuilend is. In 1306 verbood een koninklijke verordening het verbranden van kolen in Londen, een eerste milieumaatregel zonder veel succes blijkbaar.

De uitvinding van de stoommachine bracht de Industriële Revolutie op gang. Lag de Britse steenkoolproductie in 1700 op 3 miljoen ton per jaar, dat verdubbelde dat tegen het einde van de eeuw en steeg zelfs naar 16 miljoen ton in 1815 en 30 miljoen ton in 1830. Op enkele decennia tijd hertekenden mijnen, fabrieken en spoorlijnen Groot-Brittannië en vormden ze het om tot de eerste geïndustrialiseerde staat ter wereld. Honderd jaar geleden lag de jaarlijkse Britse steenkoolproductie op zelfs net geen 300 miljoen ton.

1931 AP

Kolen was ook politiek brandbaar

Uit de reactie tegen de wantoestanden van de snelle industrialisering zoals kinderarbeid, gevaarlijk werk en lange werkuren ontstond het nieuwe fenomeen van vakbonden en de mijnwerkersbonden werden de pioniers van het sociaal protest voor betere werk- en leefomstandigheden van de werknemers.

Die bonden leunden eerst aan bij de liberale partij, maar schoven dan links op naar de socialistische Labour en soms de communisten. Labour groeide in de jaren 20 en 30 vooral op die mijnbonden en in 1947 nationaliseerde de socialistische premier Clement Attlee de Britse steenkoolindustrie.

De opkomst van olie en gas en zeker de petroleum uit de Noordzee ondergroef echter het monopolie van steenkool vanaf de jaren 50 en 60. Dat leidde tot grote verliezen voor de overheid en de opeenvolgende regeringen wisten zich geen raad met de situatie.

Van 1984 tot 1985 kende Groot-Brittannië zijn grootste mijnstaking tegen de privatiserings- en sluitingsplannen van de Conservatieve premier Margaret Thatcher. Het werd een brute confrontatie die het politieke landschap in het UK zou veranderen en die werd natuurlijk gewonnen door Thatcher.

Die machtsstrijd hertekende niet enkel de Britse politiek, maar zelfs Labour dat nu afstand kon nemen van de vakbonden en onder Tony Blair en Gordon Brown evolueerde naar een sociaaldemocratische partij. De Britse steenkoolindustrie ging intussen de dieperik in, kon de concurrentie met het buitenland niet aan en klimaatoverwegingen gaven tenslotte de doorslag. Britain heeft echter al lang geen kolen meer nodig om economisch te groeien en andere landen ook niet meer. Bij ons is de laatste mijn in 1992 gesloten in Zolder in Limburg.