De mobiele kribbe - Jürgen Mettepenningen

Onder de boom in mijn woonkamer staat het stalletje. Plaasteren beeldjes erin. Vredig allemaal. En toch… Reeds kort na zijn geboorte was Jezus een vluchteling. Op de vlucht voor Herodes, die bang was zijn eigen positie kwijt te raken… Hoe eigentijds haast: vervang eens Jezus door Aylan en vervang Herodes even door Assad. Het speelt zich net als toen allemaal af op dezelfde vierkante centimeter van mijn wereldkaart. Welkom in 2016! En nu? En u!?

Jürgen Mettepenningen is theoloog.

Humanisme voorbij de eigen comfortzone

Terecht schreef Walter Pauli afgelopen week in Knack dat de internationale realiteit onze binnenlandse politiek bepaalt. Dat was weliswaar al een hele poos zo – door alle bevoegdheden van Europa waar op regionaal en nationaal niveau weinig of niets af te dingen valt – maar afgelopen maanden werd het duidelijker door mensen.

Mensen doen de invloed van het buitenland beter aanvoelen dan bevoegdheden… Dat de mensen van buiten Europa kwamen, vergemakkelijkte de zaak overigens niet. De reflex van ‘eigen volk eerst’ kreeg een extra boost in diverse polen van de Europese gelederen, zelfs in het Frankrijk van ‘liberté, égalité et fraternité’. Het is duidelijk makkelijker die drie woorden te scanderen na een aanslag op een krantenredactie dan wanneer vluchtelingen aan de bel van de voordeur hangen...

Racisme, populisme en nationalisme zijn een gevaarlijke cocktail. Het enige ‘isme’ dat die mix fundamenteel tegenspreekt, is humanisme. Wie echter de waardigheid van de mens niet ernstig neemt, heeft zichzelf vaak tot rechter en God gemaakt. Weg dus met Assad, maar ook met Donald Trump, om maar te zwijgen van mensen dichter bij huis. Je hoeft geen christen te zijn om in het feest van de menswording van God een pleidooi te zien voor humanisme.

Jezus stond open voor ontmoeting, stond niet te zwaaien met vooroordelen, gaf mensen kansen en opende voor hen toekomst door woorden van wijsheid en tekenen van naastenliefde. Toch werd hij geconfronteerd met tegenstand en onverschilligheid, te beginnen dus direct na zijn geboorte.

Herberg Europa

Geen plaats in de herberg? ‘Wir schaffen das’! De herberg van Europa is inderdaad groot genoeg, de voedingskelders en geldkoffer ook. Het hart is een andere zaak. Is dat groot genoeg? Cynisch wagen politici zich aan spreidingsplannen, alsof het een overschot aan lastposten betreft. Menselijk? Medemenselijk? Paus Franciscus riep elk gezin en iedere parochie en kloostergemeenschap op om een vluchteling een herberg te geven. Niet voor even, wanneer de camera’s draaien, maar voor een hele poos. Vluchtelingen hebben geen horloge, ze willen tijd: ze zijn immers op de vlucht, willen op adem komen, ja leven.

Waar ter wereld zouden vluchtelingen beter naartoe gaan dan naar ons? Ondanks de stress hier en al het gezeur, is het in Europa een paradijs, vergeleken met zoveel andere plaatsen. We beseffen dat te weinig, net zoals we te weinig beseffen dat de vrede sinds de Tweede Wereldoorlog uitzonderlijk en fantastisch is. In ieder geval, het maakt Europa voor velen tot beloofde land, en dat is het ook. Op grond van die realiteit hebben wij een verantwoordelijkheid, dat staat vast. En die gaat verder dan een financiële gift of een gebed zonder daden.

Barmhartigheid in veelvoud

Het is onze verdomde plicht om armen datgene te geven dat hen meer mens maakt. Geen volwaardig humanisme zonder zorg voor de armen! Dat is een roeping voor eenieder met een geweten: de ster van God wijst zowel stoere herders als fijnbesnaarde wijzen naar de stal waar armoede en vluchtelingenangst heersen.

Jezus werd geboren onder terreurdreiging 4. Herodes aasde immers via moordcommando’s op zijn leven en daardoor ook op dat van zovele andere kinderen. Vandaag vieren we in datzelfde klimaat Kerstmis, bang voor een aanslag. Islamitische Staat heet de vijand, een van de ‘Herodesen’ van vandaag. En ik sta verwonderd over het gebrek aan Bijbelkennis van de mensen van Islamitische Staat…

Hoe is het mogelijk dat het geloof in een God die in de Koran hoofdstuk na hoofdstuk – soera na soera – wordt omschreven als ‘de barmhartige’, zoveel genadeloze onbarmhartigheid met zich mee kan brengen?

De geboorte van Mohammed wordt gevierd op de twaalfde dag van de derde islamitische maand. Die dag valt nu op 24 december. Een dag later vieren christenen de geboorte van Jezus. Is dit geen teken dat we nader tot elkaar moeten komen, met elkaar in dialoog moeten treden, schouder aan schouder barmhartig dienen te zijn in een wereld die zoveel nood heeft aan tekenen van barmhartigheid?

Enkel zo kan een wereld van hoop geboren worden, denk ik.
Het kleinste stuk van mijn kerststalletje is soms zoek. Toch is het daar om te doen. De kribbe. Misschien symbolisch dat ik dat plaasteren kleinood niet vind. Verder kijken dan de eigen boom en kerststal is de boodschap. Waar wordt Jezus vandaag allemaal niet geboren in onze wereld?!

lees ook