Spaanse conservatieven verliezen absolute meerderheid

De regerende conservatieve partij van premier Mariano Rajoy heeft bij de Spaanse verkiezingen zoals verwacht haar absolute meerderheid verloren. De partij blijft wel veruit de grootste. De socialisten blijven de tweede partij in het parlement. Van de nieuwe partijen scoorde Podemos het best.

De Partido Popular van premier Rajoy (foto bovenaan) valt van 186 zetels in het parlement terug op 123 zetels. Het Spaanse parlement telt 350 zetels, voor een absolute meerderheid zijn dus 176 zetels nodig. De PP verliest de absolute meerderheid en bijna een derde van haar stemmen, maar blijft wel veruit de grootste partij.

De socialistische oppositiepartij PSOE verliest ook zwaar, maar blijft de tweede partij met 90 zetels.

Daarna volgt het extreemlinkse Podemos met 69 zetels. De nieuwe liberale partij Ciudadanos haalt 40 zetels halen, toch minder dan verwacht werd.

Hoe dan ook zal Spanje voor het eerst sinds de invoering van de democratie eind de jaren 70 op zoek moeten gaan naar een coalitie. Tot nu toe werd de politiek in het land steeds gedomineerd door ofwel de conservatieve PP of de socialistische PSOE.

Het kan dus alle kanten op nu het duopolie van de twee grote partijen is doorbroken. Of dat tot een stabiele regering zal leiden, moet nog blijken. Een maand geleden werden de verkiezingen in buurland Portugal ook gewonnen door de conservatieve regeringspartij, maar ook die verloor toen haar meerderheid. Portugal kent nu een socialistisch minderheidskabinet met gedoogsteun van twee extreemlinkse partijen. 

En wat nu?

Er moet dus een coalitieregering komen, maar dewelke is natuurlijk de hamvraag. Het is logisch dat de conservatieve PP als grootste partij eerst aan zet komt. Voor de verkiezingen was geopperd dat die een regering zou kunnen vormen met de liberale Ciudadanos, maar die coalitie blijkt geen meerderheid te hebben, nu alle stemmen zijn geteld.

Een linkse coalitie tussen de socialistische PSOE en de antibesparingspartij Podemos haalt ook niet de nodige zetels om het parlement te kunnen domineren. Geen Portugees scenario dus. Een driehoekscoalitie tussen de PSOE, Podemos en Ciudadanos is wel mogelijk, maar moeilijk. 

Niet erg voor de hand liggend, maar misschien een noodoplossing is een coalitie tussen de twee traditionele partijen, de PP en de PSOE. Die hebben de voorbije twee regeringen elk om beurt hetzelfde besparingsbeleid gevoerd, dus -los van de retoriek- is dat mogelijk. Wel zijn het erfvijanden en blijft het de vraag of die kunnen en willen samen regeren. 

Een andere factor zijn de kleinere en vaak regionale partijen, die nu eventueel aan boord gehesen kunnen worden om alsnog aan een meerderheid te geraken. Daar zullen dan wel toegevingen op het gebied van autonomie moeten tegenover staan.

Ten slotte is het ook afwachten of er een regering komt die kan praten met Europa. De EU is beducht voor een nieuw Syriza-scenario zoals in Griekenland begin dit jaar. Tot nu toe is de grote confrontatie tussen Europa en Portugal uitgebleven, maar daar is ook nog niet veel gebeurd. Griekenland en Portugal zijn hoe dan ook kleine landen, maar Spanje is de vierde economie van de eurozone en heeft een grote industrie. Herrie met een dergelijke grote lidstaat of instabiliteit kan de toch al zo geplaagde EU nu echt wel missen als kiespijn. 

Zetelverdeling in het parlement

  2011 2015 +/-
PP (cons) 186 123  -63
PSOE (soc) 110 90  -20
Podemos (extreemlinks) / 69  +69
Ciudadanos (liberaal) / 40  +40
ERC (Catal, links) 3 9  +6
DiL (Catal, liber) 16 8  -8
PNV (Bask) 5 6  +1
EH Bildu (Bask) 7 2  -5
Unidad Popular 9 2  -7
CC-PNC 0 1 +1