"Aantal burgerdoden in Irak onthutsend"

In Irak zijn in 22 maanden tijd bijna 19.000 burgers gedood in het oorlogsgeweld. Dat zeggen de Verenigde Naties in een nieuw rapport. De VN noemt dat aantal "verbijsterend" en wijst vooral de terreurbeweging IS met de vinger.
AP2014
Begrafenis van een slachtoffer van een autobom in Najaf.

Tussen 1 januari 2014 en 31 oktober 2015 zijn in het oorlogsgeweld in Irak 18.802 burgers gedood, 36.245 anderen raakten gewond, zo blijkt uit een nieuw VN-rapport. 

Door het geweld zijn ook 3,2 miljoen Irakezen op de vlucht in eigen land, onder wie meer dan een miljoen schoolkinderen.

Het rapport is opgesteld door de UN Assistance Mission for Iraq en het Office of the High Commissioner for Human Rights. Het is grotendeels gebaseerd op getuigenissen van de slachtoffers, overlevenden en getuigen van schendingen van de mensenrechten en van het internationaal humanitair recht, en ook op interviews met ontheemden, mensen die het geweld ontvlucht zijn.

Volgens de VN is het rapport waarschijnlijk een onderschatting van de werkelijke situatie en liggen de echte cijfers nog veel hoger.

"Onthutsend"

In een persmededeling noemt de VN het geweld waaraan de burgers blootstaan "onthutsend". De terreurbeweging IS blijft systematisch en wijdverspreid geweld gebruiken en schendingen van de internationale mensenrechten en de humanitaire wetten begaan, zegt het rapport. "Die daden kunnen, in bepaalde gevallen, beschouwd worden als oorlogsmisdaden, misdaden tegen de mensheid en mogelijk genocide."

IS doodt en ontvoert talloze burgers, op een gerichte manier, zegt het rapport. De slachtoffers zijn mensen van wie IS denkt dat ze tegen de ideologie en het bewind van de terreurgroep gekant zijn, medewerkers en ex-medewerkers van de Iraakse regering, gewezen soldaten, politieagenten, dokters en advocaten, journalisten en religieuze en stammenleiders. Burgers worden vaak op een gruwelijke manier in het openbaar terechtgesteld, en IS past ook wrede straffen toe zoals stenigen en amputaties, zo zegt het rapport nog.

Daarnaast heeft IS ook grote aantallen mensen ontvoerd. Het rapport maakt melding van 800 tot 900 kinderen die in Mosul ontvoerd werden voor een militaire en religieuze opleiding en IS houdt ook talloze vrouwen en kinderen vast als seksslaven. In totaal zou IS nu zo'n 3.500 slaven houden.

Iraakse leger

Het rapport maakt ook melding van schendingen van de mensenrechten door het Iraakse leger en door gewapende groepen die ermee verbonden zijn, zoals religieuze milities, milities van stammen, 'volksmilities' en de Koerdische pesjmerga. Volgens het rapport maken ook zij zich schuldig aan illegale terechtstellingen en ontvoeringen.

De Iraakse overheid gaat zich ook te buiten aan willekeurige arrestaties van mensen die gevlucht zijn uit door IS gecontroleerd gebied, en soms verdrijft het die met geweld. De VN roept de Iraakse regering op om de wetten te respecteren en de orde te handhaven, zodat vluchtelingen vrijwillig kunnen terugkeren naar bevrijd gebied, en het vraagt de internationale gemeenschap om de Iraakse regering meer steun te geven voor het herstellen van bevrijde gebieden.

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN Zeid Ra'ad Al Hussein waarschuwde er voor dat de werkelijke dodentol veel hoger kan liggen en vroeg om dringende maatregelen om de straffeloosheid in Irak in te tomen.

"Zelfs de obscene cijfers over het aantal slachtoffers geven niet nauwkeurig weer hoe vreselijk de burgers te lijden hebben in Irak", zo zei hij. "De aantallen slaan enkel op de mensen die gedood of gewond zijn door het geweld, maar talloze anderen zijn gestorven door gebrek aan voedsel, water of medische zorg. Het rapport legt het voortdurend lijden van de burgers in Irak bloot, en illustreert op een schrijnende manier wat de Iraakse vluchtelingen proberen te ontvluchten als ze naar Europa en elders vluchten. Dit is de gruwel waaraan ze bloot staan in hun vaderland."

AP2012