Davos: de wereld redden op een berg in de Alpen

Deze week wordt in het Zwitserse kuur- en ski-oord Davos het 46e World Economic Forum gehouden. Jawel, het is weer die tijd van het jaar dat de rijken en machtigen der aarde -en ook de occasionele celebrity- zich enkele dagen op een berg verschansen om de grote wereldthema's te bespreken, en als het even kan, om ze te proberen op te lossen. Het "nut" van Davos staat al langer ter discussie, de decadentie errond al evenzeer.
AFP or licensors

Davos (spreek uit: Davoos) is een bergdorp van ruim 11.000 inwoners in het Zwitserse kanton Graubünden, in het oosten van het land. Met 1.560 meter boven de zeespiegel is het de hoogst gelegen stad van Europa en met ongeveer 284 km² qua oppervlakte de tweede gemeente van Zwitserland. Het geniet aanzien als wintersport- en skigebied en als exclusief kuuroord.

Davos, nadenken over economie en samenleving

Tegenwoordig staat "Davos" synoniem voor de bijeenkomst van het World Economic Forum, de jaarlijkse bijeenkomst van de CEO's van de grootste bedrijven ter wereld, internationale politici, intellectuelen en journalisten. De Zwitserse hoogleraar en zakenman Klaus M. Schwab begon ermee in 1971, toen als een bijeenkomst van voornamelijk bedrijfsleiders om na te denken over de economie en de samenleving. Gaandeweg betrok hij er ook landen van buiten Europa en politici bij.

Tegen de jaren 90 was niet de economie, maar wel de politiek het dominante thema en Davos was dan ook het toneel van enkele historische ontmoetingen, zoals die tussen Nelson Mandela en Frederik Willem De Klerk (1992) of die tussen Yasser Arafat en Simon Peres (1994). Vanaf midden jaren 90 verbreedde de aandacht van het WEF weer naar algemene wereldeconomische thema's. Wat van Davos dan weer een trekpleister maakte voor protesten tegen kapitalisme.

AFP or licensors

De rijken en machtigen der aarde, de blikverruimers en de celebrities

Op de gastenlijst voor het Wereld Economisch Forum 2016 staan ongeveer 2.500 tot 2.700 namen. Helaas kunnen we hem niet helemaal uitpluizen, want hij wordt tot op het laatste moment bijgewerkt en is ook geheim. Schwab, intussen 77 jaar, nodigt de belangrijkste gasten naar verluidt nog altijd persoonlijk uit.

Elk jaar is het speculeren wie precies zijn opwachting zal maken. Dat het de rijken en machtigen der aarde zijn, dat is wel een zekerheid. En die nemen allerlei gedaanten aan.

  • Staatshoofden en regeringsleiders, of als de grote bazen zelf niet kunnen, hun ministers en hun delegaties. Dit jaar zou bijvoorbeeld de Amerikaanse vicepresident Joe Biden top of the bill zijn.
  • Leiders van grote internationale organisaties zoals het IMF en de OESO.
  • Vertegenwoordigers van de centrale banken.
  • Toplieden van 's werelds duizend grootste bedrijven. Wie daar niet bij hoort, moet tot 27.000 dollar veil hebben om Davos binnen te geraken. Dit jaar zijn er opmerkelijk veel deelnemers uit de "nieuwe" economische orde: Uber, Airbnb,...

Om de blik te verruimen:

  • non-gouvernementele organisaties, kunstenaars, investeerders, academici en uitvinders
  • komt hij of komt hij niet? En dan hebben we het over niemand minder dan de paus. Vorig jaar stuurde Franciscus een videoboodschap, wie weet komt hij dit jaar wel zelf.

Elk jaar is het ook uitkijken naar de celebrities die in Davos hun invloed willen aanwenden. Vorig jaar stal superster Pharrell Williams de show, dit jaar mag Leonardo DiCaprio zijn ding komen doen.

En om dat alles te verslaan, staat een heus leger aan journalisten, fotografen en camera's paraat. Om nog maar te zwijgen over het leger aan veiligheidsdiensten.

Nog een interessant -maar helaas misschien weinig verrassend- weetje: Davos blijkt anno 2016 nog altijd een old boys network te zijn: 82 procent van de deelnemers zijn mannen, tegenover slechts 18 procent vrouwen, weet de BBC.

De wereld verbeteren? Of contacten en contracten?

Dat is eigenlijk de hamvraag. Schwab haalde de zakelijke en politieke wereldtop oorspronkelijk naar zijn berg in Davos als intellectuele oefening. Daar, afgesloten van de buitenwereld en afgesneden van de dagelijkse zorgen, konden CEO's en politici zich bezinnen over de economie en de samenleving. Op de website zegt het WEF dat het "de wereld wil verbeteren" door lieden uit diverse disciplines bij elkaar te zetten en naar elkaar te laten luisteren.

Nobele intenties dus, maar die worden overschaduwd door een waas van mysterie. De meer dan honderd debatten, lezingen, dialogen en workshops vinden bijna allemaal achter gesloten deuren plaats, de lijst van onderwerpen is even divers als vaag. Er is elk jaar wel een thema, dit jaar "de vierde industriële revolutie", de snel veranderende wereld door nieuwe technologieën als robots en digitalisering. Maar waarover gepraat werd, dat wordt voor een deel pas na afloop duidelijk.

Bovendien is Davos ook een louter informele bijeenkomst: er zijn geen resoluties, er is geen slotdocument, er zijn geen publieke beloftes. Het beeld dat blijft hangen, lijkt dat van een geheimzinnig en exclusief praatcircus waar politiek en economie vooral samenkomen, niet om de wereld te verbeteren, maar wel om te netwerken en dealtjes te sluiten. Contacten en contracten.

Netwerken op elke vierkante centimeter

En dat netwerken, dat kan werkelijk overal. Niet alleen op de al eerder genoemde officiële debatten en bijeenkomsten, maar vooral -en misschien nog meer- op de talloze evenementen in de marge. "Investeringsontbijten", "netwerkdansavonden", of andere eufemismen voor borrels, luxediners... In alle restaurantjes en chalets en zaaltjes die het dorp rijk is. Het is daar waar de échte vips zich laten opmerken. Volgens insiders circuleert onder de deelnemers zelfs een lijstje van party's die je niet mag missen en hoe je er zoveel mogelijk kan bijwonen.

De plaatselijke middenstand in Davos laat zich bij de massale aanwezigheid van zoveel kapitaal ook niet onbetuigd: geen enkele ruimte wordt onbenut. Zowat elke vierkante centimeter wordt verhuurd, dikwijls voor grof geld. Hotelkamers kosten makkelijk 1.000 euro per nacht. Vorig jaar kwamen er klachten nadat deelnemers voor een kopje cappuccino in het dorp 45 Zwitserse frank (41 euro) hadden moeten neertellen.

AFP or licensors