EP debatteert over situatie in Polen

Het Europees parlement heeft vanmiddag gedebatteerd over de situatie in Polen, waar de nieuwe regering van de conservatieve partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) een aantal omstreden maatregelen genomen heeft in verband met het Grondwettelijk Hof en de media. De Poolse premier Beata Szydlo heeft haar beleid verdedigd.
AFP or licensors
De Poolse premier Szydlo zwaait naar de Europese parlementsleden.

De conservatieve partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) heeft bij de verkiezingen in oktober de absolute meerderheid gehaald in het parlement, nadat ze eerder ook al de presidentsverkiezingen gewonnen had. Gesterkt door die meerderheid heeft de PiS-regering  nieuwe wetgeving goedgekeurd, waardoor de macht, onafhankelijkheid en de controlerende taak van het Grondwettelijk Hof aan banden gelegd. Daardoor komt de scheiding der machten op de helling te staan.

Voortaan moet er bij het hof een tweederdemeerderheid zijn voor uitspraken, in plaats van een gewone meerderheid. Dat maakt het moeilijk om tot een geldige uitspraak te komen bij omstreden onderwerpen. Dossiers horen dan weer behandeld te worden door 13 van de 15 rechters. Dat zijn 4 rechters meer dan normaal, waardoor wellicht minder zaken zullen worden behandeld. Bovendien werden ook 5 rechters benoemd die sympathiseren met de regering.

Ook aan de mediawet werd gemorreld. De minister van Financiën heeft de bevoegdheid gekregen om de top van de staatszenders -zowel bij radio als tv- te benoemen en te ontslaan. Volgens de regering zijn journalisten vooringenomen, te kritisch en niet vaderlandslievend. Nieuwe mediabonzen zouden hen moeten intomen. Ook de financiering en de organisatie van de staatszenders worden aangepast. De zenders moeten uitgroeien tot "nationale cultuurinstituten", propagandazenders zeggen critici.

Commissie

Vorige week besloot de Commissie daarom over de hervormingen een dialoog aan te knopen met de Poolse regering. De dialoog kadert in een procedure die sinds 2014 bestaat en moet garanderen dat de lidstaten de Europese basisprincipes van de rechtsstaat in ere houden. In ultieme gevallen kunnen zo'n aanhoudende schendingen in principe leiden tot een opschorting van het stemrecht in de Europese ministerraden.

En nu heeft het Europees Parlement dus de situatie besproken. De fractieleiders van de traditionele pro-Europese families in het halfrond steunden de demarche van de Commissie en waarschuwden voor de opgang van autoritarisme in Europa. Anderen spraken hun steun uit voor de Poolse regering. Europees president Donald Tusk, wiens partij Burgerplatform tot oktober de dienst uitmaakte in Warschau, had het over "een treurige dag".

Premier verdedigt beleid

De Poolse premier Beata Szydlo heeft in het Europees Parlement in Straatsburg het beleid van haar conservatieve regering verdedigd.
In het parlement dankte Szydlo de Europarlementsleden dat ze de kans kreeg om "de misverstanden" uit de weg te ruimen die aan de basis liggen van "ongerechtvaardigde kritiek die we in Polen te horen krijgen". "Vrijheid, rechtvaardigheid en soevereniteit zijn onvervreemdbare rechten voor ons", zo verzekerde de Poolse regeringsleiders haar toehoorders.

De hervorming van het grondwettelijk hof was "noodzakelijk om een ondemocratische wet van de vorige regering te corrigeren", zo zei Szydlo. De benoeming van nieuwe rechters diende volgens haar eveneens om een beslissing van de vorige regering te counteren. Ook de wet op de openbare media is "een poging om de neutraliteit te herstellen", aldus de premier.

Ze verweet het parlement ook dat het te veel tijd spendeerde aan de "vermeende problemen in Warschau" en ze zei dat haar land "gekwetst" was door de kritiek dat de hervormingen een bedreiging vormen voor de Westerse democratische principes.