Antirakettenplan Vandeput uit de lucht geschoten - Jens Franssen

Minister van Defensie Vandeput kondigde onverwacht aan een antirakettensysteem te willen kopen. Die aankoop komt bovenop zijn gepland Strategisch Plan dat al politiek betwist werd voor de nieuwe gevechtsvliegtuigen. Waarom wil Vandeput zo'n antiraketsysteem?
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Jens Franssen volgt defensie voor VRT Nieuws.

Minister van Defensie Vandeput wil een antirakettensysteem kopen. Enfin, hij wil dat laten onderzoeken. Prijskaartje: zo’n 600 miljoen euro. Binnen en buiten de regering wordt het plan snel afgeschoten: "Ik kan niet meer volgen," zegt Open-VLD voorzitter Rutten. "Is dat dan tegen de Russen?" vraagt de oppositie zich af.

Waarom wil defensie die Patriotraketten?

Slechte timing

Minister van Defensie Vandeput heeft zichzelf politiek flink in de voet geschoten met zijn voorstel voor een antirakettensysteem. Vooral omdat hij drie weken geleden net zijn Strategisch Plan heeft voorgesteld voor Defensie.

Dat zet de krijtlijnen uit en lijst de grote investeringen op tot 2030. In het politieke compromis daarover stond alvast geen antirakettensysteem. Dan drie weken later komen aandraven met nieuwe proefballonnetjes is er een beetje om vragen dat die uit de lucht worden geschoten.

Wat er overigens wel in dat plan stond is dat Defensie voor zo’n 9,2 miljard euro mag investeren. Voor zover de economie blijft groeien en deze of een toekomstige regering aan het eind van een moeilijke begrotingsnacht alsnog niet weer in het defensiebudget snijdt.

Wat is hun militair nut?

Wat is dat is nu eigenlijk, zo’n antirakettensysteem? De huidige generatie antirakettensystemen, bv. het Amerikaanse Patriot, bestaat uit een combinatie van krachtige radars, computers die de data verwerken en verschillende type luchtdoelraketten. Met zo’n systeem kan je, afhankelijk van het type raket, een vliegtuig of een inkomende raket neerschieten. Doordat alles op mobiele trucks geladen kan worden is het een flexibel systeem dat zo’n beetje overal kan worden opgesteld. Rond Brussel tijdens een bezoek van de Amerikaanse president, maar evengoed in Turkije, bij de grens met Syrië.

Belangrijk om weten is dat het systeem in de toekomst waarschijnlijk naadloos kan worden ingeschakeld in een gelaagde defensie, waarbij je systemen hebt die intercontinentale raketten in de ruimte kunnen vernietigen tot en met kleine snelle wendbare systemen die raketten vanop de schouder nog kunnen vernietigen. Israel doopte die verschillende lagen die samenwerken de Iron Dome. Snelle computers kunnen vandaag al berekenen bij een aanval met verschillende raketten welke waar zal neerkomen en prioritiseren welke eerst moet worden neergehaald. Het systeem helpt dus vrij effectief het luchtruim te verdedigen tegen heel wat vormen van ongewenste indringers en is flexibel.

Waarom nu ook België?

Zonder al te veel in de details te gaan: er schort wat aan dat Strategisch Plan van Vandeput. De luchtmacht krijgt nieuwe gevechtsvliegtuigen en kan vanaf 2025 weer zonder blozen meedoen met de grotere jongens. De marine kan met twee nieuwe fregatten en wat mijnenvegers ook uitpakken dat het weer kan meedoen. En de landmacht… tja. Wat moeten we eigenlijk aan met die landmacht?

Het nieuwe plan zet wel in op extra para’s en inlichtingen, maar al te warm worden generaals én sommige politici daar toch ook niet van. Tanks moest de landmacht al eerder opgeven, zware artillerie lijkt hetzelfde lot beschoren. Kortom, de landmacht mist echte capaciteiten om zonder al te veel risico’s in buitenlandse linies echt mee te kunnen opereren.

En het belangrijkste woord in de vorige zin is natuurlijk ‘risico’. Want politici zijn risicoschuw als het aankomt op het inzetten van soldaten in gevaarlijke buitenlandse missies. Met zo’n antirakettensysteem is de kans op slachtoffers zo goed als zero, en zou de landmacht dus ook weer een beetje kunnen meedoen.

Met zo’n antirakettensysteem zou de gereedschapskist van onze defensie er internationaal gezien ook een stuk aantrekkelijker uitzien. Want er is een tekort aan dit soort systemen in Europa, aldus de NAVO. Vandeput wil zelfs bekijken of we niet moeten meewerken aan een Europees systeem. Kan nog iets opleveren voor onze hoogtechnologische industrie. Maar Patriots kunnen natuurlijk ook. Nederland en Duitsland hebben die al, en die zijn overbevraagd.

Diplomatiek kan ons land dus punten scoren, aldus Defensie. Samenwerken met Nederland doen we nu al vrij goed, al klagen de Nederlanders dat ons land wel een erg spaarzame partner is geworden. Op termijn kan dit systeem overigens bijdragen in het volwassen worden van de Europese defensie, waarbij we momenteel voor alles afhankelijk zijn van de Verenigde Staten.

Bovendien tekent zich binnen Europa een tendens af waarbij kleinere landen zich meer en meer toeleggen op hoogtechnologische wapensystemen terwijl voor grotere operaties waarbij vooral manschappen tellen, wordt gekeken naar grotere, armere landen zoals bv. Polen. Al bij al valt er dus wel wat voor te zeggen.

Politieke twistappel

Vreemd dat zowel binnen als buiten de regering wordt geschermd dat Vandeput "niet op extra geld moet rekenen". Tijdens de Commissie Defensie legde hij overigens haarfijn uit dat de mogelijke investering binnen de enveloppe van de Defensie zou moeten passen.

Met andere woorden, de generaals moeten dan maar iets anders schrappen. Zo hoorde ik hem dat toch uitleggen.

Maar geld geven aan defensie ligt in ons land politiek altijd delicaat. Toch kan het ook anders. In het buitenland zijn er voorbeelden waarbij over de partijgrenzen heen compromissen worden gevonden over het defensiebeleid en de dure investeringen. Middenveld en de academische wereld worden er nauwer betrokken én krikken het niveau van het debat op.

Aan de andere kant moet defensie eindelijk transparanter worden, het publieke debat durven aangaan en uitleggen waarom het denkt recht te hebben op een fair deel van uw en mijn belastinggeld.

Doe zelfs maar eens de test en Google bijvoorbeeld: “Waarom moet ons land nieuwe gevechtsvliegtuigen aankopen?” Die aankoop gaat over 3 miljard euro. Het is dan ook logisch dat die vraag rijst bij een aantal partijen en bij vredesorganisaties in het middenveld.