Zijn de Oscars echt te wit? - Ward Verrijcken

Ward Verrijcken slaat mea culpa. Hij volgt al jaren als recensent de filmwereld voor VRT Nieuws. Is Hollywood inderdaad racistisch bij de selectie voor de Oscars? Of zijn er redenen waarom zwarten minder geselecteerd worden voor die grote prijs? Een moeilijk debat.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Ward Verrijcken is filmrecensent voor VRT-nieuws. Op Twitter: @filmWard.

Voor het tweede jaar op rij zijn alleen blanke acteurs genomineerd voor Oscars. Het is alsof ze in Hollywood op de witste der ivoren torens leven. Spike Lee en Jada Pinkett Smith roepen op tot een boycot, de Academy slaat mea culpa. Zijn de Oscars inderdaad te wit? Het antwoord is uiteraard: ja. Maar de verklaringen en oplossingen zijn niet zo simpel.

Op de 86ste Oscaruitreiking, die plaatsvond op 2 maart 2014, was het diversiteit troef. Het meesterwerk “12 years a slave”, de definitieve film over het trauma van de slavernij in de VS, werd tot beste film uitgeroepen. Lupita Nyong’o, van Keniaanse oorsprong, won de Oscar voor Actrice in Bijrol, de Mexicaan Alfonso Cuarón won voor zijn regie van “Gravity”.

Een jaar later

Een jaar later was de consternatie groot toen bleek dat alle twintig genomineerde acteurs, in de vier categorieën die met een Oscar worden onderscheiden, blank waren. Het stuitende gebrek aan diversiteit leverde een veelbesproken hashtag op: #OscarsSoWhite.

En die begon meteen opnieuw te trenden toen ook dit jaar geen enkele genomineerde acteur of actrice een andere huidskleur bleek te hebben dan blank. Deze keer is de ophef van die aard dat er tot een heuse boycot wordt opgeroepen, en tot een herschikking in de rangen van de Academy.

Te oud, te blank, te mannelijk

De organisatie die elk jaar het hoogfeest van Hollywood organiseert, de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, bestaat uit zo’n 6300 leden. In 2013 werd onder de loep genomen wat de demografische opmaak is van die Academy. Gemiddelde leeftijd: 63 jaar. Slechts 7 procent van de leden is niet blank, slechts 24 procent is vrouw.

Met andere woorden: de Academy is te oud, te blank en te mannelijk.

Natùùrlijk heeft die scheefgetrokken situatie zijn effect op het stemgedrag van de Academy-leden en dus op de uiteindelijke nominaties. Dat blijkt niet enkel uit de nominaties voor al die bleekblanke acteurs, maar vooral ook uit het lijstje van titels die genomineerd zijn voor Beste Film: “The big short”, “Bridge of spies”, “Mad Max: fury road”, “The Martian”, “The revenant” en “Spotlight” zijn allemaal verhalen met witte protagonisten van het mannelijke geslacht. Alleen in “Room” en “Brooklyn” is de centrale rol voor een vrouw weggelegd. Telkens een blanke vrouw, welteverstaan.

De prominente zwarte inwoners van Hollywood trekken hard van leer tegen die zorgwekkende trend. Spike Lee, die pijnlijk genoeg onlangs een ere-Oscar kreeg voor zijn hele carrière, roept op zijn Instagram op tot een heuse boycot. Op haar Facebook declareert Jada Pinkett Smith dat ze niet naar de Oscars komt, zelfs niet zal kijken. Wellicht heeft dat ook een heel persoonlijke motivatie: haar echtgenoot Will Smith raakte niet genomineerd voor “Concussion”, wat nochtans door vele kenners voorspeld was.

Gespeeld gechoqueerd

Na al dat luide protest heeft de Academy mea culpa geslagen. Voorzitter Cheryl Boone Isaacs, zelf een zwarte dame, laat in een persbericht weten dat haar hart gebroken is omdat er enkel blanke acteurs genomineerd zijn. Ze kondigt ook een onderzoek aan om de selectieprocedure voor de Academy te veranderen, met de bedoeling, letterlijk en figuurlijk, meer kleur te brengen in het ledenkorps.

Meer diversiteit is àltijd een goed idee, zeker voor een organisatie met zo’n voorbeeldfunctie. Alleen is de vraag welke Afrikaans-Amerikaanse acteurs wél genomineerd hadden moeten worden in de plaats van de huidige Oscarkandidaten. Er wordt veel gejammerd over Idris Elba, met zijn rol van oorlogsmonster in ‘Beasts of no nation’ - maar was die echt zo onvergetelijk?

Nog luider klinkt de ontgoocheling over ‘Straight outta Compton’, de populaire hiphop-film. Maar het is niet omdat die film zo’n gevoelige snaar raakt bij nostalgische muziekfans dat het hier zulke prachtige cinema betreft. Integendeel: ‘Straight outta Compton’ is een wat beschamend zelfverheerlijkende, sentimentele en veel te lange film, die geen nominaties verdiende in de acteurscategorieën, laat staan in die van Beste Film.

Samuel L. Jackson voor “The hateful eight”? Neen, die had Oscars moeten krijgen voor eerdere samenwerkingen met Tarantino, in “Pulp fiction” of “Jackie Brown”. Michael B. Jordan voor “Creed”? Daar gaat de tranerige bijrol van Sylvester Stallone met alle aandacht (en dus awards) lopen.

En de pers?

En daar wringt het schoentje. De entertainmentjournalisten maken maandenlang van Stallone een media darling. Diezelfde reporters (mezelf incluis) zijn nu ademloos #OscarsSoWhite aan het verslaan. Laten we vooral niet gespeeld gechoqueerd doen door wat in Hollywood gebeurt, maar wél de juiste aandacht gaan besteden aan diversiteit, zélfs in iets wat zo triviaal lijkt als entertainment.

Wanneer miljoenen bioscoopgangers over de hele wereld het normaal vinden dat de twee protagonisten in de nieuwe, immens populaire “Star wars” - film een jonge vrouw en een zwarte man zijn, dan is dat een signaal dat we niet langer kunnen negeren in onze verslaggeving.