"Poetin keurde waarschijnlijk moord op Litvinenko goed"

Een officieel Brits onderzoek besluit dat de Russische president Vladimir Poetin "waarschijnlijk" de moord op de gevluchte FSB-agent Alexander Litvinenko goedkeurde. Die stierf in 2006 door vergiftiging in een Londens ziekenhuis.

De al gespannen relaties tussen de Russische president Poetin en het Westen krijgen een extra klap, nu er buskruit steekt in een officieel Brits rapport.

Dat is van de hand van een voormalige rechter van het Hooggerechtshof, Robert Owen, en komt tot de conclusie dat Poetin "waarschijnlijk" de opdracht gaf tot de moord op de gevluchte FSB-agent Alexander Litvinenko. Ook Nikolaj Patroesjov, het toenmalige hoofd van de spionagedienst FSB, wordt genoemd.

Er werd een vol jaar gewerkt aan die conclusies. Daarvoor werden 32 getuigen gehoord.

Litvinenko kwam in november 2006 om het leven in een Londens ziekenhuis, en was een maand eerder ook tot Brit genaturaliseerd. De man was vergiftigd met polonium-210. en meteen ging de verdenking richting Kremlin, ook al omdat de stof bijna uitsluitend in Rusland gemaakt wordt.

Saillant detail: de gebruikte hoeveelheid, tien keer de dodelijke dosis, kostte miljoenen euro's. Waardoor de speurders ook vermoedden dat de moordenaars een signaal wilden uitsturen, eerder dan dat ze geknoeid hadden (wat aanvankelijk ook gedacht werd).

Het duurde hoe dan een tijdje vooraleer de onderzoekers door hadden wat er precies aan de hand was. Uiteindelijk bleek dat Litvinenko in het Londense Millennium Hotel met twee Russische "zakenpartners" had afgesproken. De groene thee die hij daar kreeg, was behandeld met polonium en 22 dagen later stierf Litvinenko, na een moeilijke doodstrijd, amper enkele weken nadat hij Brits staatsburger geworden was. De man werd uiteindelijk in een metalen, verzegelde kist begraven.

Dubbelagent

Litvinenko was een uitgesproken criticus van het Kremlin. Zo beweerde hij dat de geheime dienst FSB, waar hij als kolonel zelf deel van had uitgemaakt, zelf in 1999 aanslagen op Moskouse appartementen uitvoerde. Dat bloedbad werd gebruikt als voorwendsel om een nieuwe oorlog in Tsjetsjenië te starten. En niet alleen dat: de FSB zou in Dagestan ook Al Qaedaleiders hebben opgeleid.

Litvinenko werkte ook voor de Britse inlichtingendienst MI6, en deed onderzoek naar de opsluiting van de Russische zakenman Chodorkovski en de journaliste Anna Politkovskaja. Dat laatste dossier zou ook de reden zijn dat hij vermoord werd. 

Op zijn sterfbed schreef Litvinenko nog een brief aan Poetin, zelf ook een voormalige spion. "Mogelijk lukt het u om een mens tot zwijgen te brengen, maar het geluid van het protest uit de hele wereld zal u, meneer Poetin, voor de rest van uw leven in de oren klinken."

"Politiek gemotiveerd"

Het onderzoek van Robert Owen kwam er na de inspanningen van Litvinenko's weduwe Marina. Zij is erg blij met de conclusies van het rapport. "Ik ben vooral tevreden dat de woorden van mijn echtgenoot op zijn sterfbed, toen hij meneer Poetin beschuldigde, door een Engelse rechtbank zijn bijgetreden."

Dat kwam toch een beetje als een verrassing. De Britse inlichtingendiensten lieten vorig jaar nog weten dat Poetin niet betrokken was bij de moord. Veel heeft ook te maken met de gewijzigde omstangheden: in volle Oekraïnecrisis was Poetin nog de vijand, maar nu er samengewerkt wordt bij de bombardementen op Syrië, is dat sentiment al wat omgeslagen. 

Het Kremlin reageert voorlopig vrij sec, en noemt het rapport "politiek gemotiveerd".

Meest gelezen