CSI middeleeuwen: wetenschappers aan de slag met eeuwenoude vingerafdrukken

In het Verenigd Koninkrijk loopt een grootschalig onderzoek dat zich focust op vingerafdrukken die eeuwen geleden op wassen zegels van documenten zijn achtergelaten. Mogelijk kunnen de resultaten middeleeuwse misdrijven ophelderen.

Het was hét middel bij uitstek om documenten te ondertekenen of te ratificeren in de middeleeuwen: het aanhechten van een wassen zegel met daarin de afdruk van een monogram of een ander symbool dat de identiteit van de auteur of betrokken partij officieel moest bevestigen. Historici waarderen de eigenlijke documenten vaak boven de zegels, maar een grootschalig onderzoek onder leiding van de universiteit van Lincoln in het Verenigd Koninkrijk doet net het omgekeerde.

In de was van talloze zegels hebben mensen eeuwen geleden immers vinger- en handafdrukken achtergelaten. Aan de hand van moderne forensische technieken willen wetenschappers die afdrukken verzamelen en bestuderen met als doel vragen uit zowel heden als verleden te beantwoorden.

Visitekaartjes

Het project draagt de naam Imprint en spitst zich toe op zegels uit de 12e tot de 14e eeuw die zich in de kathedralen van Exeter, Hereford en Lincoln bevinden, maar ook in de National Library of Wales en in Westminster Abbey in Londen.

"Handafdrukken op wassen zegel brengen ons op een tastbare manier in contact met middeleeuwse mensen", zegt mediëvist Elizabeth New van de universiteit van Aberystwyth. "Zegels waren niet voorbehouden voor koningen en edellieden, mannen en vrouwen uit alle lagen van de maatschappij plaatsten hun zegel op documenten. Het waren visitekaartjes waarmee mensen hun identiteit te kennen gaven."

Met het onderzoek willen de wetenschappers dan ook meer te weten komen over de middeleeuwse maatschappij en cultuur in wat vandaag het Verenigd Koninkrijk is. "De zegels geven ons een inzicht in de humor, de vroomheid en de familiale trots van toen. Ze stelden voors analfabeten in staat hun naam te "schrijven"."

Misdrijven en fraude

Voorts willen de wetenschappers de middeleeuwse vingerafdrukken vergelijken met die in hedendaagse databanken. Ze willen nagaan of over de eeuwen heen overeenkomsten bestaan om zo het debat over de uniciteit van vingerafdrukken te helpen beslechten en ook om de technologie met betrekking tot identificatie aan de hand van zulke afdrukken vooruit te helpen.

Tot slot hopen de wetenschappers misdrijven en gevallen van fraude op te helderen die eeuwen geleden hebben plaatsgevonden. Dit zullen ze proberen door de middeleeuwse vingerafdrukken ook onderling te vergelijken. Als een afdruk op een zegel van een authentiek document bijvoorbeeld overeenkomt met die op een zegel van een vervalsing, dan kunnen de onderzoekers de identiteit van de fraudeur mogelijk achterhalen.

Imprint loopt drie jaar en moet onderzoekers, archivarissen en ook het brede publiek samenbrengen. Zo zullen zowel de afdrukken als de resultaten op een website verschijnen die vrij toegankelijk is. In de marge zullen ook workshops en lezingen plaatsvinden om informatie uit te wisselen en te bespreken.