En als wij nu Groot-Brittannië wegstemmen? - Jürgen Mettepenningen

Stel dat alle andere lidstaten zouden beslissen een referendum te houden over Groot-Brittannië, wat dan?
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Jürgen Mettepenningen is theoloog, verbonden aan de Onderzoekseenheid Geschiedenis van Kerk en Theologie van de Katholieke Universiteit in Leuven.

Ik geloof erin dat menselijke samenlevingsvormen kunnen gelden als vergelijkingspunt van de manieren waarop naties en volkeren met elkaar omgaan. Dit brengt me ertoe te stellen dat in de Europese Unie de naties en volkeren niet gehuwd zijn met elkaar maar wel veel tekenen vertonen van de betere huwelijkscrisis.

Het gaat hier over partners die vanuit ieders eigenbelang de waarde van het gemeenschappelijk belang gaan onderzoeken, in plaats van dat ze op grond van het gemeenschappelijk belang het eigenbelang zowel minderwaardig beschouwen als zo goed mogelijk integreren.

Waar een referendum zich moet uitspreken over een relatie, daar is de goede band al een tijd zoek. Elke band mag dan recht hebben op een crisis die men doormaakt, wijze mensen hebben me ooit bijgebracht dat in tijden van crisis je behoedzaam moet omspringen met beslissingen.

Ja, je neemt best geen zwaarwichtige beslissingen wanneer je niet genoeg afstand kunt nemen om in wijsheid te oordelen. Politici behoren een natie of volk te behoeden voor onheil en tegelijk wegen aan te reiken om mensen doorheen de crisis te loodsen. Dat heet het overstijgen van de waan van de dag en van een te starre blik op het eigenbelang.

De politieke leiders van Groot-Brittannië hebben er in deze tijden vol crisis voor gekozen om zowaar het hele volk een stem te geven in de beslissing over het lidmaatschap van de Europese Unie. Die leiders dragen een grote verantwoordelijkheid door hun verantwoordelijkheid over te dragen op het volk. Alvast op dat punt is er nog steeds een grote verbondenheid met het vasteland: er zijn veel vragen te stellen bij de manier waarop men leiderschap opneemt en niet opneemt…

Lijdensweg

Analyses zijn er in overvloed over de te snelle aangroei van de Europese Unie en het feit dat we met zoveel leden zo traag vooruitgaan en vaak met onze eigen interne diversiteit en complexe besluitvorming worstelen. Als Europeaan zucht ik vaak eens diep. We hebben onszelf in Europa veel lijden aan gedaan. En toch blijft het oorspronkelijk project van een unie van Europese landen grandioos!

Negatief uitgedrukt: het is hoogst uitzonderlijk dat binnen Europa reeds zeventig jaar zo goed als geen oorlog gewoed heeft. Positief uitgedrukt: het Europees project heeft al die tijd aan geweldig veel mensen kansen, welzijn en welvaart geboden.

In een Europa dat vandaag wordt overspoeld door problemen allerhande en zijn plaats zoekt in een Derde Wereldoorlog waarvan we de contouren nog niet helemaal kennen, is het Europees project geen luxe maar een noodzaak.

Anders gezegd, het is nu niet het moment om binnen de Europese Unie te komen aanzetten met zelfbevragingen, tevredenheidsenquêtes en referenda. In nood kent men zijn vrienden, in crisis verlaat men elkaar niet. Vandaar mijn verbazing en verontwaardiging over wat zich aan de andere kant van het Kanaal voordoet.

En wat als…?

Zoals zo vaak in het leven, loont het ook hier de moeite om de oefening te doen: wat als het eens omgekeerd zou zijn? Ik bedoel: stel dat alle andere lidstaten zouden beslissen een referendum te houden over Groot-Brittannië, wat dan? Het Britse kot zou te klein zijn. En met een zekere dosis empathie zou je het haast normaal vinden mocht Groot-Brittannië dat niet pikken en de eer aan zichzelf zou houden. Wat denken die politieke leiders immers wel!

Vanuit mijn gemeenschapszin stel ik me soms stilletjes de vraag: waarom pikken wij het dat in Groot-Brittannië zo’n fundamentele kwestie als lidmaatschap prominent op tafel ligt en zo heel de unie momenteel verlamt?

Als de brexit er komt, dan is dit een slag in het gezicht van het Europees project. Als de brexit er niet komt, kun je je afvragen wat het Europees engagement van de Britten wel waard is. In ieder geval lijden momenteel alle partners in Europa onder de relatiecrisis.

Komaan, dames en heren politici, ga er allemaal voor, verdorie toch: het gaat hier over “alle Menschen werden Brüder”, ook vandaag en morgen!

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.