Grieken moeten almaar meer vluchtelingen opvangen

Door de strengere controles aan de grensovergang in Idomeni raken meer en meer vluchtelingen en migranten vast in Griekenland. De stroom vanuit Turkije naar de Griekse eilanden gaat onverminderd voort, waardoor Griekenland gedwongen wordt om voor grote groepen mensen opvang te voorzien.

Vluchtelingen kunnen geen kant op

Zondag 22 februari sloot de voormalige Joegoslavische republiek van Macedonië haar grens voor vluchtelingen uit Afghanistan. Daardoor konden enkel nog vluchtelingen uit Syrië en Irak weg uit Griekenland. Maar ook voor hen is het moeilijker geworden om de grens over te steken: de autoriteiten van het Griekse buurland passen striktere regels toe wat betreft de documenten. Een registratiepapier van een Griekse hotspot volstaat niet meer.

In een mum van tijd waren afgelopen week de nieuw gebouwde opvangkampen in Schisto (nabij Piraeus) en in Diavata (nabij Thessaloniki) gevuld. Beide kampen zitten op 120% van hun capaciteit. Dat betekent concreet 1.200 mensen in Schisto en 2000 in Diavata.

Verder is het kamp van Elaionas in centraal Athene, dat al langer in gebruik is, ook helemaal gevuld. Ook daar zitten 1.200 mensen. Op het domein van de oude luchthaven van Athene had de Griekse overheid een tijdelijk onderkomen gevonden voor 2.000 mensen.

Maar de vluchtelingen en migranten die aankomen in de haven van Piraeus, mijn woonplaats, kunnen ondertussen geen kant meer op. De bussen die hen normaal gezien naar Idomeni brengen, vertrekken niet meer, omdat er aan de grens naar schatting 6.500 mensen vastzitten in de kou en de regen.

Er is geen plan

 De 1.355 vluchtelingen en migranten die afgelopen donderdag in de haven van Piraeus -bij mij om de hoek- aankwamen vanop de Griekse eilanden, waren dus gedwongen om er te blijven. De overheid had geen opvangplaats meer voorhanden, dus werd een terminal, een gebouw waar reizigers wachten tot ze aan boord van een ferry kunnen, ter beschikking gesteld.

Op vrijdag kwamen daar nog eens 1.453 mensen bij, en op zaterdagochtend nog eens 500. Een aantal onder hen werd naar het oude Olympische complex van Hellinikon gebracht, maar velen verkozen om zelf de stad in te trekken, waar ze sinds zaterdag onder de blote hemel slapen.

De 1.700 mensen die in de haven bleven, werden verspreid over de andere terminals. Uiteindelijk zaten 5 van de 9 terminals van de ferryhaven vol met mensen uit Syrië, Irak, Iran, Afghanistan, Somalië, Yemen, Pakistan en wellicht nog wel een paar andere landen. Zoals ik zelf kon zien, voornamelijk jonge gezinnen, tienermoeders soms, met heel veel kleine kinderen.

De Griekse overheid blinkt uit door afwezigheid. Er lijkt geen enkel plan en er is geen informatie of coördinatie. Het kan misschien deels worden verklaard door het feit dat ze al haar beschikbare personeel nodig heeft om de opvangkampen te beheren, maar in een dergelijke noodsituatie zou toch sneller moeten worden ingegrepen.

De havenautoriteit heeft aan de terminals chemische toiletten geplaatst zodat die nood in ieder geval kan worden gelenigd. Maar er is geen voedsel, water of medicijnen. Dat alles wordt geleverd door vrijwilligers en ngo's. Die proberen ook tolken te vinden om te begrijpen wat de vluchtelingen nodig hebben, want velen onder hen spreken geen Engels.

Vol wanhoop klampen ze je aan, met veel vragen, maar zelfs al zou je ze begrijpen, dan nog heb je geen antwoord.

Evacuatie in allerijl

Door de overbevolking in de haven, besloot de Griekse regering afgelopen vrijdag om geen ferryboten meer te laten uitvaren vanaf de eilanden. Eerst moest er een oplossing worden gevonden voor de gestrande mensen in Piraeus.

Ondertussen bleven de rubberbootjes wel verder aankomen op de eilanden, waar de mensen werden geregistreerd in de hotspots. Maar een hotspot is geen opvangkamp, het is een doorstroomkamp.

Tijdens het weekend zaten er zo al 3.150 geregistreerde vluchtelingen en migranten op Chios en Lesbos alleen al. De eilanden moeten dringend worden ontlast, want er is geen plaats meer. Geregistreerde vluchtelingen en migranten worden voorlopig in de ferryboten ondergebracht, die nog niet uitvaren. De situatie zorgt er nu al voor dat heel wat toeristische maatschappijen hun zomervakanties op deze eilanden afzeggen voor deze zomer.

In Athene en Piraeus heerst spanning. Afgelopen donderdag probeerden twee jonge Afghanen zich op te hangen op het Viktoriaplein in centraal Athene. Ze sterven liever in Europa dan terug te moeten naar hun land, waar terreurgroep IS en Taliban nog steeds grote delen van het territorium in handen hebben.

Vrijdag was een grote groep mensen het beu om zonder enige verder informatie in het Olympische complex van Hellinikon te blijven. Met honderden besloten ze om te voet naar Idomeni te stappen, toch al gauw 500 km van Athene. Omdat het complex geen gesloten kamp is, konden ze gewoon naar buiten.

Zondag leek de overheid dan toch een oplossing te hebben gevonden: zowel op het overbevolkte Viktoriaplein als in de ferryhaven van Piraeus kwamen bussen aan die snel vluchtelingen en migranten meenamen naar andere locaties in Griekenland. Het was niet duidelijk waar de mensen naartoe zouden worden gebracht: “naar het noorden”, luidde het.

De evacuatie werd in allerijl gedaan. Er werd nauwelijks op gelet of een familie of een groep uit een bepaald dorp of stad (die vaak uit 20-30 mensen bestaat) bij elkaar bleven. Gezinnen, families en reisgroepen raakten elkaar kwijt. Maar de haven was in ieder geval ontlast, waardoor er weer schepen vanop de eilanden kunnen vertrekken.

Geen budget

Ondertussen heeft de overheid aangekondigd dat er 5 nieuwe kampen zullen worden geopend om vluchtelingen en migranten onder te brengen. 4 daarvan zullen in Kilkis worden gebouwd, niet ver van de grensovergang in Idomeni. 1 zou er in het noordelijke dorp Giannitsa komen, maar actievoerders hebben dit weekend het gebouw dat daarvoor zou dienen in brand gestoken. Vermoed wordt dat leden van Gouden Dageraad bij de actie betrokken waren.

Minister voor Migratie Mouzalas heeft de noodtoestand voor Piraeus uitgeroepen. Daardoor kunnen er sneller fondsen worden vrijgemaakt om de situatie aan te pakken en kunnen er ook sneller mensen worden aangenomen om de crisis te beheersen.

De Griekse overheid gaat ook bij Europa aankloppen voor financiële hulp, want er is gewoon geen budget om ook deze crisis nog eens aan te pakken. Naar schatting zitten er momenteel 22.000 vluchtelingen over heel Griekenland verspreid. Mensen die geen kant meer uit kunnen. Dat aantal zou kunnen oplopen tot 60.000 of 70.000 in maart, volgens de bevoegde minister.