Portugal nomineert Guterres als topman van de VN

Portugal heeft de kandidatuur van ex-premier Antonio Guterres voorgelegd als nieuwe secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Eind dit jaar komt er een einde aan de ambtstermijn van de Zuid-Koreaanse VN-topman Ban Ki-moon. Guterres maakt kans als Europeaan en omdat hij veel ervaring heeft met vluchtelingen.

Antonio Guterres is 66 en was tussen 1995 en 2002 socialistisch premier van Portugal. Tussen 2005 en vorig jaar was hij de topman van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties.

Eind dit jaar komt er een einde aan het mandaat van huidig VN-topman, de Zuid-Koreaan Ban Ki-moon (foto in tekst). Die leidt de organisatie al sinds 2007.

Guterres heeft bij de UNHCR veel ervaring opgedaan met vluchtelingen en dat is nu veel waard op het internationaal diplomatieke vlak, net nu Europa worstelt met de grootste vluchtelingencrisis sinds de Tweede Wereldoorlog. In die functie heeft Guterres ook te maken gehad met de crisis in Syrië.

Bovendien maakt hij als Europeaan veel kans. Het is sinds het aftreden van de Oostenrijker Kurt Waldheim in 1981 geleden dat een Europeaan nog secretaris-generaal van de VN is geweest. Als Guterres de steun van de andere EU-landen krijgt, kan dat ook zwaar wegen.

Wie wordt de negende VN-topman?

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties wordt verkozen door de leden van de Algemene Vergadering op voordracht van de Veiligheidsraad. De vijf permanente leden van de VN-raad (de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland en China) kunnen bij die keuze hun vetorecht gebruiken.

Een VN-topman krijgt een mandaat van vijf jaar, dat hernieuwd kan worden. In de praktijk heeft nog niemand meer dan twee mandaten gekregen, ook al om een geografische rotatie mogelijk te maken.

De vorige leiders van de VN waren:

  1. Trygve Lie (Noorwegen), 1946-1952
  2. Dag Hammarskjöld (Zweden), 1953-1961
  3. U Thant (Birma), 1961-1971
  4. Kurt Waldheim (Oostenrijk), 1971-1982
  5. Javier Perez de Cuellar (Peru), 1982-1991
  6. Boutros Boutros-Ghali (Egypte), 1992-1996
  7. Kofi Annan (Ghana), 1997-2006
  8. Ban Ki-moon (Zuid-Korea), 2007-heden