"Veel vluchtelingen in Calais zijn moe en wanhopig"

Waarom kiezen meer en meer vluchtelingen er nu toch voor om asiel in Frankrijk aan te vragen? Is het probleem van de transitmigranten in Noord-Frankrijk dan afgewend en kunnen onze Belgische kustgemeenten weer op beide oren slapen? Er blijven vooral nog veel vraagtekens, zo blijkt.
Enige warmte vinden vluchtelingen in Calais hier, maar hoe lang nog?

"De groeiende bereidheid bij veel migranten om dan toch asiel in Frankrijk aan te vragen, heeft vooral te maken met wanhoop", weet Lieven Clarysse, een Vlaamse vrijwilliger bij L'Auberge du Migrant in Calais. "Mensen merken dat het Verenigd Koninkrijk nauwelijks bereikbaar is en zijn wanhopig omdat ze uit het kamp worden gezet. Ze zijn moe en wanhopig. Door de gelatenheid kiezen ze er dan toch maar voor om zich in Frankrijk in te schrijven."

Ook in het kamp bij Duinkerke ziet vrijwilliger Dirk Vandervelden dat meer vluchtelingen ervoor kiezen om hun grote Britse droom te laten varen. "De informatie begint door te sijpelen door de intense sensibiliseringscampagnes van vrijwilligers. Je moet begrijpen dat mensen enige tijd nodig hebben om aan het idee te wennen. Sommige mensen hebben hun huis verkocht om in Groot-Brittannië te raken."

Maar de keuze voor Frankrijk is zeker geen positieve keuze. "De Franse staat heeft hen de boodschap gegeven dat ze niet veilig zijn", aldus Lieven Clarysse. Hij verwijst naar aanvallen door extreemrechtse knokploegen in Calais, maar ook naar politieacties midden in de nacht, waarbij traangas is gebruikt. "Het onveiligheidsgevoel bij veel vreemdelingen is enorm."

Anderzijds is de rol van "No Borders Network", een netwerk van activisten dat al sinds 1999 strijd voert voor bewegingsvrijheid en tegen grenzen. "Die activisten roepen op tot het behoud van het kamp, maar ik vrees dat ze Calais als een soort voorbeeld willen gebruiken", verklaart Clarysse. "Maar ze vergeten dat vluchtelingen erg kwetsbaar zijn." Zelf verkiest hij om in samenwerking met de overheden naar een oplossing te streven. 

Gevaar voor "satellietkampen"

Toch zijn alle problemen niet van de baan. "Ik hoop dat de Fransen niet de fout maken méér mensen uit het kamp in Calais te zetten dan de opvangcentra aankunnen", zegt Clarysse. Volgens hem zijn er in heel Frankrijk nog maar amper 1.250 opvangplaatsen beschikbaar. "De zoektocht naar meer capaciteit is niet eenvoudig, en dat heeft onder meer te maken met een gebrek aan financiële middelen."

"Calais was het best georganiseerde en veiligste vluchtelingenkamp, met een eigen economie, een juridisch centrum, een vaccinatiecentrum, een cultureel centrum en schooltjes." Als Calais verdwijnt, vreest Clarysse dat mensen gaan rondzwerven of naar België komen.

Dirk Vandervelden treedt hem bij. "Nu dreigen er nog meer satellietkampen te ontstaan, met een 20-tal tentjes en 20 à 60 bewoners." Beslist geen goede evolutie is dat, want als er overal mini-kampen ontstaan, worden vluchtelingen zo goed als onbereikbaar voor hulporganisaties. Een soort verrottingsstrategie waarvan niemand beter wordt, dus. "Nu al weet ik een viertal satellietkampen in de buurt van Duinkerke liggen", zegt Vandervelden.

Waarom toch Groot-Brittannië?

"Wij geven vluchtelingen in Calais zo veel mogelijk de boodschap dat het overal in Europa goed is voor hen, en niet alleen in Groot-Brittannië", zegt Lieven Clarysse. Vaak krijgt hij te horen dat ze desondanks toch liever het Kanaal oversteken: omwille van de Engelse taal of omdat ze er al familie hebben wonen. "Blijkbaar is de procedure voor gezinshereniging ook soepeler in Groot-Brittannië", weet hij.

De vrijwilligers ontkennen categoriek als zouden de vluchtelingen "allemaal jonge mannen" zijn. "In Calais zitten er zo'n 2.800 mannen, maar ook 435 kinderen met hun ouders en 290 niet begeleide minderjarigen", licht Lieven Clarysse toe. Dat van die "jonge mannen" noemt hij een mythe.

Het merendeel zijn mensen op de vlucht voor oorlog en vervolging. "Bij de Syriërs zitten veel mannen die ofwel een oproepingsbrief voor het leger van Assad hebben gekregen of onder druk zijn gezet om mee te vechten met een van vele rebellenbewegingen, bij de Afghanen zitten veel mensen die de voorbije jaren hebben gewerkt voor de Britse en Amerikaanse soldaten en nu aangeschoten wild zijn, en de Koerden worden al jarenlang geviseerd door verschillende landen in het Midden-Oosten."