Is België klaar voor de kilometerheffing?

Over precies een maand zullen vrachtwagens betalen per kilometer die ze afleggen op onze snelwegen en grote gewestwegen. Binnen- en buitenlandse vrachtwagenbestuurders zullen vanaf dan een toestel aan boord moeten hebben dat hun gereden kilometers registreert en factureert. Het grote registratiesysteem wordt sinds oktober getest, zodat het zonder bugs van start kan gaan op 1 april.

Geschat wordt dat er vanaf volgende maand 350.000 vrachtwagens van meer dan 3,5 ton zullen rondrijden met een elektronisch toestelletje, een zogenoemde “on board unit”, kortweg OBU. Dat kastje registreert en factureert automatisch maandelijks de gereden kilometers. Dat gebeurt via Viapass, de organisatie die door de drie gewesten is opgericht om de kilometerheffing te organiseren en controleren. Intussen zijn ruim 200.000 vrachtwagens geregistreerd en zijn er 155.000 elektronische kastjes verdeeld.

In totaal worden er zo’n 800.000 toestelletjes voorzien, die transportbedrijven online kunnen bestellen of aan de landsgrenzen kunnen oppikken in een tankstation als ze 135 euro waarborg betalen. Om ervoor te zorgen dat alle vrachtwagenchauffeurs op de hoogte zijn van de nieuwe heffing, heeft Viapass onder andere meertalige affichecampagnes gevoerd, langs de Belgische snelwegen en aan de grenzen. “De mensen zijn gewaarschuwd”, zegt Johan Schoups van Viapass.

Kinderziektes

Het hele systeem op poten zetten, heeft heel wat voeten in de aarde gehad, maar sinds 1 oktober wordt het al getest en rijden er vrachtwagens rond met de registratietoestelletjes. Die testfase wordt gebruikt om de laatste problemen te signaleren en op te lossen. “Zoals bij elk nieuw systeem zijn er kinderziektes”, geeft Johan Schoups toe. “Als je met zo’n systeem werkt, gaat dat volgens de wetten van de grote getallen. Stel dat in 98 procent van de gevallen alles goed verloopt, dan heb je problemen met 2 procent, omgerekend zijn dat dan zo’n 4.000 problemen.”

Concreet waren er de afgelopen maanden problemen met de OBU’s van fabrikant Satellic. Die bakjes bleken soms niet op te starten, maar dat probleem zou intussen opgelost zijn door een software-update.

Daarnaast klaagden chauffeurs er vaak over dat hun obu niet blijft aanstaan en dat ze het toestel telkens moeten opstarten als ze hun vrachtwagen starten. Frustrerend als je vaak je vrachtwagen moet starten en stilleggen. Maar dit is op te lossen door een constante stroomvoorziening aan te leggen in plaats van het toestelletje via de sigarettenaansteker van stroom te voorzien.

Vrachtwagenbestuurders die het systeem testten meldden ook dat de toestelletje niet precies genoeg hun positie bepaalden toen ze op een parallelweg reden naast een weg waarop heffing van toepassing was. Ze vreesden dat ze zo onterecht heffing zouden moeten betalen, maar Viapass zegt dat de positiebepaling wel degelijk precies is. Volgens de organisatie is het schermpje van de OBU gewoon niet duidelijk genoeg en wordt de juiste positie heus wel geregistreerd.

Camera’s

Om te controleren of vrachtwagenchauffeurs wel degelijk een OBU aan boord hebben zijn er de afgelopen maanden ook camera’s gehangen boven de wegen een heffing wordt geheven, op ruim 40 verschillende plaatsen. Er zijn ook een twintigtal mobiele camera’s voorzien, die willekeurig langs de wegen zullen worden opgesteld. Alle beelden worden in de gaten gehouden vanuit een centraal controlecentrum.

De camera’s dienen als dubbelcheck: als er vrachtwagen met een nummerplaat geregistreerd wordt die geen actieve OBU aan boord heeft, kan een vliegende ploeg van ambtenaren achter de vrachtwagen aan gestuurd worden en de bestuurder beboeten. Die boetes kunnen oplopen tot 1.000 euro.

En hoeveel kost die kilometerheffing nu? Dat is afhankelijk van het gewest waarin men rijdt, op welk soort weg, hoe zwaar de vrachtwagen is en hoeveel hij uitstoot. De tarieven variëren van 0,074 euro per kilometer voor een recente, lichte vrachtwagen op een gewestweg tot 0,292 euro voor een zware, vervuilende truck op een snelweg.