Gainsbourg, enfant terrible van Franse chanson, 25 jaar dood

Het is vandaag vijfentwintig jaar geleden dat de Franse zanger en muzikant Serge Gainsbourg (1928-1991) dood is teruggevonden in zijn appartement in Parijs. Na een leven vol muziek, vrouwen, alcohol en Gitanes stierf Gainsbourg op 62-jarige leeftijd aan de gevolgen van een hartaanval. De invloed van Gainsbourg op het Franse chanson in het tweede deel van de 20e eeuw is niet te onderschatten. De VRT-radiozenders besteden vandaag uitgebreid aandacht aan zijn muzikale erfenis.

Serge Gainsbourg is een van de meest tot de verbeelding sprekende namen uit de Franse populaire cultuur van de vorige eeuw. In 1928 zag Lucien Ginsburg het levenslicht als zoon van joods-Russische vluchtelingen in Parijs. Na de harde oorlogsjaren en zijn legerdienst nam Ginsburg de artiestennaam Serge Gainsbourg aan om het te maken als kunstschilder. Hij wilde in de voetsporen treden van zijn idool Francis Bacon en leermeester Fernand Léger.

Toen het duidelijk werd dat het met zijn schilderscarrière niets zou worden, stortte Gainsbourg zich op de muziek. In de jaren 60 werd hij een van de meest productieve songleveranciers voor de (jonge en vrouwelijke) sterren van het Franse chanson.

Hij schreef voor Juliette Gréco, Françoise Hardy en Petula Clark, maar zijn bekendste nummer uit die periode is "Poupée de cire, poupée de son", waarmee France Gall het Eurovisiesongfestival voor Luxemburg won in Napels in 1965 (foto hieronder).

Nadat zijn tweede huwelijk op de klippen was gelopen, is Gainsbourg steeds meer op het voorplan getreden. Met Brigitte Bardot nam hij de nummers "Bonny and Clyde" en "Harley Davidson" op. De nummers kwamen op het album "Initials B.B." terecht. De schandaalhit "Je t'aime, moi non plus" betekende zijn internationale doorbraak. De versie met Bardot werd op haar verzoek naar de prullenbak verwezen, maar zijn nieuwste verovering, Jane Birkin, zag er geen graten in om het nummer op te nemen. De stomende single werd in verschillende landen gecensureerd, wat het succes alleen maar groter maakte. Ook het nummer "69 année erotique" was een immens kassucces.

In de jaren 70 brak de meest innovatieve en creatieve periode aan voor Gainsbourg. Het conceptalbum "Histoire de Melody Nelson" en de lp's "Vu de l'exterieur", "Rock around the bunker" en "L'homme à tête de chou" waren vernieuwend voor het Franse chanson, maar geen verkoopsuccessen. De provocaties met verwijzingen naar het nazisme en het openlijk bezingen van de liefde in al zijn vormen leverden Gainsbourg een cultstatus en het etiket van enfant terrible op.

"Aux armes et caetera"

Serge Gainsbourg verwerkte niet alleen jazz, pop, rock en new wave in zijn muziek. Eind jaren 70 reisde hij naar Kingston in Jamaica om een reggaeversie van de Marseillaise op te nemen. Het nummer op het album "Aux armes et caetera" veroorzaakte alweer heel wat controverse. Het oneerbiedige gebruik van het  volkslied werd Gainsbourg niet in dank afgenomen door rechts Frankrijk.

In de jaren 80 bracht Serge Gainsbourg nog drie studioalbums uit: "Mauvaises nouvelles des étoiles", "Love on the beat" en "You're under arrest" waarop hij onder meer experimenteerde met elektronische muziek.

Midden de jaren 80 ging het bergafwaarts met de gezondheid van Gainsbourg. Een leven vol alcohol en sigaretten liet zijn sporen na. Na zijn breuk met Jane Birkin draafde Gainsbourg steeds meer dronken op in talkshows allerhande, waarin hij onder meer een biljet van 500 Franse frank in brand stak (uit protest tegen de hoge belastingdruk in Frankrijk) en Whitney Houston schoffeerde door boudweg voor de camera te zeggen dat hij met haar naar bed wou.

Begin jaren 90 werd kanker vastgesteld bij Serge Gainsbourg. Hij zou uiteindelijk sterven aan de gevolgen van zijn vijfde hartfalen op 2 maart 1991. Het stoffelijk overschot van Gainsbourg werd begraven in het familiegraf van de Ginsburgs in Montparnasse, waar ook Simone de Beauvoir en Charles Baudelaire begraven zijn.

Serge Gainsbourg is de vader van vier kinderen. Charlotte Gainsbourg (foto) uit zijn relatie met Jane Birkin is de bekendste van de vier. Zij trad vijf jaar geleden in de voetsporen van haar vader met het album "5:55" en drie jaar later "IRM". Onder anderen Beck, Air en Jarvis Cocker (Pulp) werkten mee aan de albums van de dochter van Gainsbourg. Daarvoor had ze al carrière gemaakt als actrice, met onder meer een controversiële rol in "Charlotte for ever", geregisseerd door haar vader in 1986. In 2009 was ze nog te zien in "Antichrist" van Lars von Trier.

Vijfentwintig jaar na zijn dood blijft het werk van Serge Gainsbourg een inspiratiebron voor heel wat artiesten.

Gainsbourg op VRT

De sterfdatum van Gainsbourg gaat op de VRT-radiozenders niet onopgemerkt voorbij.

Op Klara brengen Patrick Riguelle en Jan Hautekiet vandaag van 17 tot 20 uur lang een hommage aan hem. Ze spelen het beste uit zijn songcatalogus en praten met Jan De Smet, Herman Selleslags en Marc Ysaye.

Op Radio 1 is het Gainsbourg Toujours-themadag. De hele dag worden bekende en minder bekende nummers gedraaid. In de namiddaguitzending van Ayco Duyster gaat het drie uur lang over Gainsbourg. 's Avonds (van 20 tot 22 uu) is er een Gainsbourg-special vanuit de thuisstudio van zanger-muzikant Daan. Onder anderen Jo Lemaire, Bart Van Loo en Rudolf Hecke zijn te gast.

Studio Brussel-luisteraars maken bij Vincent Byloo (16-18 uur) kans op een exclusieve Gainsbourg box. Ook in "Zender" wordt er aandacht besteed aan het enfant terrible van het Franse chanson.

Zaterdag zendt Canvas om 22.40 uur de biopic "Gainsbourg, vie héroïque" uit 2010 uit.