"More popular than Jesus": John Lennon zet de VS in vuur en vlam

Vandaag is het precies 50 jaar geleden dat het interview is verschenen waarin John Lennon poneerde dat The Beatles populairder dan Jezus waren. De uitspraak veroorzaakte een grote controverse in de VS, waar fanatieke christenen albums van de Britse band uit protest op de brandstapel gooiden.

"How does a Beatle live?" Onder die titel verschijnt op 4 maart 1966 een interview in de London Evening Standard dat journalist Maureen Cleave van John Lennon heeft afgenomen. Op dat moment scheert de populariteit van The Beatles ongekende hoogtes, zowel in het Verenigd Koninkrijk als in de VS.

In het artikel deelt Lennon vrij zijn gedachten en bemerkingen bij tal van onderwerpen, zo ook over religie. "Het christendom zal wegdeemsteren", zegt hij als onderdeel van een gedachtestroom. "Het zal krimpen en verdwijnen. Daar hoef ik geen tekeningetje bij te maken. Ik heb gelijk en ik zal ook gelijk krijgen. We zijn populairder dan Jezus nu. Ik weet niet wat eerst zal verdwijnen: rock-'n-roll of het christendom. Jezus was oké, maar zijn discipelen waren dom en ordinair. Ze hebben de zaken verdraaid en dat verpest het voor mij."

Datebook

Het Verenigd Koninkrijk gaat geruisloos aan de uitspraken voorbij. Anders is de reactie in de VS, waar dezelfde citaten in juli 1966 in het tienermagazine Datebook verschijnen. In geen tijd gaan zowat een miljoen exemplaren de deur uit en die veroorzaken een storm van verontwaardiging bij fanatieke christenen, vooral dan in de zogenoemde "Bible belt".

Verschillende christelijke dj's verklaren The Beatles de oorlog, dj Tommy Charles uit Birmingham in de staat Alabama voorop. Op de radio roepen ze niet alleen op tot een boycot van hun muziek, ze vragen luisteraars al hun albums en memorabilia in te leveren om ze vervolgens op de brandstapel te gooien.

Hoeveel zulke protestverbrandingen effectief plaatsvinden, is niet duidelijk. Wel staat vast dat het massale protest The Beatles ter ore komt én zwaar verontrust. In augustus 1966 staat immers hun derde tournee in de VS op de agenda en een plotselinge boycot kunnen ze missen als kiespijn.

Wanneer de bandleden en hun families ook nog eens doodsbedreigingen ontvangen, is de maat vol. Bij hun aankomst in de VS op 11 augustus geven ze meteen een persconferentie in Chicago. De uitspraken van Lennon komen uitgebreid aan bod. "We hadden ons als het ware in Engeland kunnen verstoppen en zeggen "We gaan niet"", zegt Lennon. "Die gedachte is bij me opgekomen toen ik het hoorde. Ik kon me niet herinneren dat ik die uitspraak had gedaan. Ik kon me het artikel niet herinneren. Ik was in paniek."

"Toen het interview in Engeland verscheen, was het niks meer dan wat gezwets. Het was iets kleins en het verdween al snel. Maar weet je, als het naar hier overwaait en in een tienermagazine terechtkomt, dan verliest het zijn betekenis en zijn context meteen. Iedereen maakt er een eigen versie van."

Ku Klux Klan

Na deze persconferentie gaat het protest enigszins liggen en krijgen The Beatles zelfs steun uit andere geledingen van de Amerikaanse samenleving. Hun tournee kunnen ze zoals gepland afwerken. Toch blijft de tegenstand op sommige plekken groot, zoals in Memphis. Daar gaan de publieke verbrandingen van Beatlesalbums gewoon door. Leden van de Ku Klux Klan nagelen één album aan een houten kruis en zweren "wraak".

Het stadsbestuur annuleert aanvankelijk het concert van 19 augustus, maar uiteindelijk gaat het toch door. Tijdens het optreden ontstaat even opschudding wanneer een voetzoeker op het podium ontploft. Geen van de bandleden raakt gewond, maar even denken ze dat iemand hen onder vuur neemt.

"Zijn visie is helemaal vertekend", zegt Lennons eerste vrouw Cynthia later in haar boek "A twist of Lennon". "John was verbijsterd en opgeschrikt door de reactie in de VS op zijn woorden." Eén troost: het citaat van Lennon is opgenomen in het Oxford Dictionary of Quotations. Oh ja, en het Vaticaan heeft de groep in 2010 officieel vergiffenis geschonken.