De SP.A is strenger dan het lijkt - Ivan De Vadder

Het voorstel van SP.A-voorzitter John Crombez om de statuten van de partij te hervormen is veel ingrijpender dan je op het eerste gezicht zou denken. Niet alleen zal er voor SP.A-burgemeesters een verbod gelden om te cumuleren met een parlementair mandaat; bij de eerste drie op elke verkiezingslijst moet voortaan verplicht iemand staan die geen aftredend Europees, federaal of Vlaams parlementslid is.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Ivan De Vadder is Wetstraatwatcher voor VRT Nieuws. Hij maakt en presenteert ook de programma's "De afspraak op vrijdag" en "De coulissen van de Wetstraat".

De SP.A wordt daarmee de eerste ‘traditionele’ partij die haar mandatarissen zo streng intoomt. Voortaan wil Crombez dat in zijn partij elk Europees, nationaal of gewestelijk mandaat niet te cumuleren is met dat van burgemeester, van schepen of van OCMW-voorzitter.

Er komt dus een strikte scheiding tussen de lokale mandatarissen en de nationale mandatarissen. Voor een stuk bestaat die traditie al bij de SP.A: Louis Tobback in Leuven of Daniël Termont in Gent concentreren zich louter op hun lokale mandaten.

Al is Daniël Termont niet heiliger dan de paus. Naast burgemeester van Gent is Termont nog altijd bestuurder en lid van het directiecomité van Farys, en bestuurder van FINIWO. Hij is bovendien voorzitter van de raad van bestuur van Fluxys en van Publigas, van de Vlaamse Energieholding en van het buurthuis De Vuist. Verder is hij ondervoorzitter van de raad van bestuur van het Gentse Havenbedrijf en van de Provinciale Brandweerschool.

Hij is ook nog bestuurder van de NV Buffalo, van de Oost-Vlaamse Politieacademie en van het Belgische Forum voor Preventie. Ten slotte is hij ook nog voorzitter van het Arteveldestadion. Zeven van die cumuls zijn bezoldigd.

Kiezen doet pijn

De term "cumulverbod voor SP.A-burgemeesters’ klinkt dus een beetje vreemd in de oren. Maar de bedoeling is duidelijk. Door de parlementaire mandaten te scheiden van de lokale mandaten wil de SP.A in de toekomst meer politiek personeel aan de beurt laten komen.

Zo zullen Hans Bonte (burgemeester van Vilvoorde en parlementslid), Renaat Landuyt (burgemeester van Brugge en parlementslid) en Peter Vanvelthoven (burgemeester van Lommel en parlementslid) een keuze moeten maken voor één van de twee jobs. Daardoor zullen meer (en jongere mensen, zo hoopt de partij) aan bod kunnen komen.

In Kortrijk bijvoorbeeld gebeurde dat al spontaan bij de vorige verkiezingen. Philippe De Coene koos voor het lokale mandaat, in het parlement zit intussen de jonge Tine Soens.

De statutenwijziging die Crombez voorstelt, gaat bovendien nog een stap verder en zal daardoor erg ingrijpend worden. Crombez stelt voor dat voortaan bij de eerste drie op elke verkiezingslijst verplicht iemand moet staan die geen uittredend Europees, federaal of Vlaams parlementslid is.

Om het concreet te maken: bij de vorige verkiezingen in 2014 stonden op de Vlaamse lijst voor de provincie Oost-Vlaanderen respectievelijk Freya Van den Bossche, Kurt De Loor en Bart Van Malderen. Eén van hen had volgens de nieuwe statuten zijn plaats moeten afstaan aan een jong en onervaren kandidaat.

Het betekent dat de partij voor haar kieslijsten voortaan niet alleen rekening moet houden met het evenwicht ‘man/vrouw’, maar ook met het criterium ‘ervaren/onervaren’. 

Bovendien geldt de regel ook voor kartellijsten, wat dat soort lijsten samenstellen nóg ingewikkelder dreigt te maken. Maar het zal de partij dwingen om bij elke verkiezing nieuwe mensen naar voren te schuiven. En wie de huidige samenstelling van bijvoorbeeld de fractie van de SP.A in het federale parlement bekijkt, weet dat de partij daar de kans heeft gemist om jonge op te leiden door de meer ervaren parlementsleden.

De vraag is of de nieuwe voorzitter twee derde van de stemgerechtigden op het congres in juni kan overtuigen van de noodzaak van de nieuwe statuten. Als de partij de nieuwe voorzitter volgt, zet ze voortaan een principe bovenaan. Een principe dat de SP.A zelfs bewust in een slechte concurrentiepositie plaatst.

Want de andere partijen laten hun burgemeesters toe er lustig op los te cumuleren, soms zelfs zonder al te veel excuses. Ik bedoel maar: dat een plattelandsburgemeester denkt beter voor zijn gemeente te kunnen lobbyen in het Vlaamse parlement, daar kan ik me nog iets bij voorstellen; maar dat de burgemeester van Antwerpen* – die bovendien ook nog eens partijvoorzitter is- het nodig vindt een zitje in het parlement te blijven innemen, kan door de nieuwe statuten van de SP.A een thema in het politiek debat worden.

* evengoed te vervangen door de burgemeester van Leopoldsburg of de schepen van Aarschot.