EU-Commissie heeft plan voor terugkeer van Schengen

De Europese Commissie heeft een plan met een tijdschema voorgesteld om tegen het einde van het jaar het Schengenakkoord over het vrije verkeer van personen opnieuw op de rails te zetten. Door de vluchtelingencrisis en het opwerpen van grenscontroles is de Schengenzone onder druk gekomen.

De Commissie schetst een somber beeld van een Europa zonder Schengenakkoord. Los van de hinder zouden de huidige uitzonderingen op dat akkoord -grenscontroles allerlei- niet enkel hinderlijk zijn, maar ook economisch erg duur zijn. 

In "The Cost of Non-Schengen" berekent de EU de kostprijs op 1,1 miljard euro voor de regeringen voor de grenscontroles, nog eens 1,2 miljard euro voor de toeristische sector en tussen de 2,5 en 4,5 miljard euro voor alle bedrijven die samen 1,7 miljoen personeelsleden in dienst hebben die over een binnengrens werken.

Vooral voor Polen, Duitsland, Nederland, Spanje en Tsjechië zou het uiteenrafelen van Schengen erg duur kunnen uitvallen.

"Verdedig de buitengrens"

Om de rust op termijn terug te brengen, moet eerst de buitengrens van de Schengenzone beveiligd worden. In december werd de oprichting van een Europese Grens- en Kustwacht aangekondigd. Die moet nog tegen de zomer operationeel worden, maar daarvoor moeten de lidstaten nu al de mensen en technische middelen beschikbaar stellen.

Een belangrijke frontlijn is Griekenland, dat niet in staat is gebleken om zijn deel van de buitengrens van de Schengenzone te controleren. Athene moet daar dringend verandering in brengen en de nieuwe Europese grenswacht moet de Grieken daarbij helpen. Anderzijds moet Turkije werk maken van beloofde ingrepen om de vluchtelingenstroom naar Griekenland af te remmen.

De Commissie dringt ook aan op een snelle uitvoering van het eerdere verdelingsplan voor vluchtelingen over de lidstaten om een deel van de massa asielzoekers uit Griekenland weg te halen.

Cruciaal daarbij is dat iedereen die de Schengenzone binnenkomt, zich moet registreren en moet worden gescreend inzake veiligheid, zoals de wetgeving bepaalt.

In december terugkeer naar Schengen?

De Commissie hamert erop dat de terugkeer naar de open binnengrenzen enkel mogelijk is als de lidstaten de gemaakte afspraken toepassen. Het principe van het Dublin-akkoord blijft overeind: vluchtelingen hebben NIET het recht om hun asielland te kiezen en moeten zich registreren in het eerste land van de Schengenzone waar ze aankomen. Wie zich daar niet aan houdt, kan geweigerd worden. Om de last te spreiden, wordt het Dublin-akkoord echter aangepast volgens het spreidingsplan dat vluchtelingen kan verdelen over de lidstaten, maar dat is niet à la carte.

Opvallend is dat het rapport van de Commissie een duidelijk tijdschema heeft met doelstellingen:

  • in maart moet Griekenland vooruitgang aantonen inzake de bescherming van de buitengrens, maar moet het land ook steun van andere lidstaten krijgen
  • in juni moet er een politiek akkoord zijn over de grenswachten
  • in de zomer moet de Europese Grens- en Kustwacht operationeel zijn om de buitengrenzen te beschermen
  • als de situatie het toelaat, zouden de uitzonderlijke grenscontroles aan de binnengrenzen in december afgeschaft worden en is de Schengenzone opnieuw operationeel