Clinton en Trump moeten de harten nog veroveren - Tom van de Weghe

Na alweer een Mega Dinsdag vol verrassingen, alvast deze conclusie: het lijkt allemaal nog een tijdje te zullen duren. Zowel Donald Trump als Hillary Clinton slaagden erin hun voorsprong in het aantal gedelegeerden weer uit te bouwen, waardoor het zo goed als onmogelijk lijkt om hen nog bij te benen en de nominatie af te snoepen. Da's pure wiskunde. Maar verkiezingen zijn meer dan wiskunde. Er moeten ook harten veroverd worden. En daar is in beide kampen nog een lange weg af te leggen.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Tom van de Weghe (Twitter @tomvandeweghe) volgt de Amerikaanse verkiezingen voor VRT Nieuws en was drie jaar VRT-correspondent in de VS.

De Trump-trein raast verder. Hij zet nu ook Illinois, North Carolina en Florida op zijn palmares, waar de meeste gedelegeerden te verdienen waren. Een mokerslag voor Marco Rubio, die in zijn eigen staat bijna 20% lager scoorde. Bye bye Marco.

Toen hij vannacht zijn afscheid aankondigde, leek de hele zaal bijna in tranen uit te barsten. Als jonge latino was hij de Republikeinse droomkandidaat om Hillary Clinton te verslaan.

Maar deze campagne kwam te vroeg voor Rubio. Hij bleek er nog niet klaar voor te zijn. Hij heeft zich ook lelijk mispakt aan de woede die heerst bij Republikeinse kiezers. Woede tegen het establishment, waarvan hij zelf deel is beginnen uitmaken ondanks zijn tijdelijk geflirt met de Tea Party. "We zitten aan de juiste kant," sloot hij zijn campagne af. "Helaas niet aan de winnende kant."

Partij-oorlog

Toen waren ze dus nog met drie. Trump, Cruz en Kasich. De broodnodige overwinning van gouverneur John Kasich in zijn thuisstaat Ohio geeft vuur aan het anti-Trump kamp om hem alsnog tegen te houden. Een tegenslag voor Trump, die gehoopt had dat hij definitief alle twijfels kon wegnemen met Ohio erbij, zodat hij de nodige absolute meerderheid van 1237 gedelegeerden kon verzamelen.

Niet dat Kasich hem nog kan inhalen. Daarvoor zou hij haast alle gedelegeerden moeten binnenhalen, en dat zal uiteraard niet lukken. Zelfs Cruz zal daarvoor stevig uit de hoek moeten komen. Zeker nu bij de Republikeinen voortaan alle gedelegeerden naar de winnaar gaan in plaats van proportioneel verdeeld worden zoals bij de Democraten.

Toch zal Kasich als vleesgeworden anti-Trump nu kunnen rekenen op extra steun en geld van het establishment, de partijbaronnen zeg maar. En die hopen op maar een ding: de zo gehate miljardair uit New York van de nominatie weghouden door aan te sturen op een zogeheten 'contested convention'.

Die moet volgens de regels van het spel gehouden worden wanneer geen enkele kandidaat de absolute meerderheid van gedelegeerden binnenhaalt.

Het zou alvast de eerste keer zijn dat dit gebeurt sinds 1976. Zo'n conventie levert misschien wel spektakel op voor de buitenwereld, maar het staat gelijk met een burgeroorlog in de partij zelf, die diepe sporen kan nalaten door de lelijke achterhoedegevechten en koehandel. Mogelijk kan het leiden tot een split van de partij, zeggen analisten. En zelfs zo'n 'contested convention' is geen garantie dat Trump uiteindelijk niet genomineerd wordt.

Kuitenbijter

Ook bij de Democraten zitten ze met een probleem. Hillary Clinton scoorde weliswaar vier op vier, met Florida, North Carolina, Ohio en Illinois. Bernie Sanders slaagde er niet in om zijn stunt van vorige week in Michigan te herhalen. Maar hij blijft vastberaden om verder te doen.

Hij wil een blijvende stempel drukken op de Democratische partij. Er komen nog verschillende staten aan waar hij zijn fans niet wil teleurstellen. En hij heeft nog heel wat geld in zijn oorlogskas. Volgens zijn campagnestrateeg is de marathon nog maar half gelopen.

Maar Hillary Clinton is bij een groot deel van de Democratische kiezers niet geliefd, wegens 'onbetrouwbaar' en 'te gehaaid'. Recente exit-polls leggen die verdeeldheid in de partij nogmaals bloot. Meer dan de helft van de Sanders-aanhang geeft dat bijvoorbeeld te kennen.

De vraag is of Clinton die kiezers alsnog kan overtuigen om voor haar te kiezen met de algemene verkiezing in november. Een gelijkaardig probleem bij de Republikeinen, want diezelfde exit-polls maken duidelijk dat een derde van de Republikeinse kiezers eraan denkt om voor een andere kandidaat te kiezen als Donald Trump genomineerd wordt.

Achterban

Dat beide koplopers zo moeilijk liggen binnen de eigen partij is historisch ongezien. En dus hebben ze allebei nog een lange weg af te leggen om hun partij achter zich te scharen. Dat is hun grootste opdracht nu, en ze lijken er volop mee te willen beginnen. Trump hamerde er vannacht op tijdens zijn overwinningsspeech in Palm Beach, Florida. "Ik verruim de partij met nieuwe kiezers en heb de negatieve propagandaspotjes overleefd die miljoenen hebben gekost."

Een gelijkaardige boodschap in de speech van Hillary Clinton, iets verderop. "Ik heb 2 miljoen meer stemmen dan mijn uitdager, die ik feliciteer met zijn verbeten campagne." Waarop ze haar pijlen begon te richten op Trump zelf. Maar hoezeer ze zich ook wil concentreren op Trump in plaats van Sanders, dat lukt moeilijk wanneer die laatste als een hond in haar kuiten blijft bijten.

Vuile campagne

Dat het seizoen van de voorverkiezingen bijzonder lang zal duren (tot 7 juni bij de Democraten wanneer de laatste staten hun stem uitbrengen en bij de Republikeinen mogelijk tot de conventie eind juli in Ohio), zal ook gevolgen hebben voor de algemene verkiezing op 8 november. Als beide koplopers er al in slagen om de partij te herenigen en een running mate te kiezen, begint het werk pas echt. Beiden zullen alvast minder tijd hebben om zich voor te bereiden vergeleken met vorige verkiezingen.

Maar de ongezien harde toon van de voorbije weken, de vijandigheid en zelfs gewelddadige incidenten tijdens deze voorverkiezingen voorspellen weinig goeds voor de échte verkiezingsstrijd. Met twee bijzonder gecontesteerde figuren, dreigt de affiche Clinton-Trump het laagste naar boven te halen wat ooit gezien is in de recente Amerikaanse politieke geschiedenis.