Vluchtelingen: Bezwijkt Merkel op de EU-top? - Jeroen Reygaert

Op de EU-top vandaag zijn de ogen alweer gericht op de Duitse bondskanselier Merkel. Verzwakt ze haar standpunt over vluchtelingen na de forse electorale winst van extreemrechts vorige zondag?
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Jeroen Reygaert is VRT-journalist en tijdelijk correspondent in Duitsland.

Gejubel zondagavond bij de Alternative für Deutschland. Een klinkende verkiezingsoverwinning tijdens de deelstaatverkiezingen voor de partij die van “Merkel moet weg” haar slagzin maakte. Toch zal niet enkel in Duitsland gefeest zijn bij het zien van de resultaten van de AfD en Merkels CDU. Ook een aantal andere Europese staatshoofden zullen blij gemonkeld hebben omdat Merkel een opdoffer kreeg.

Geliefd, maar niet voor alles

Merkel heeft een merkwaardig profiel bij de Duitsers. Ze is enorm populair, meer dan de helft van de Duitsers blijft achter Merkel staan als bondskanselier. In de populariteitspeilingen moet ze enkel minister van Buitenlandse Zaken Steinmeier (SPD) laten voorgaan.

Maar een ander beeld krijg je als je de Duitsers bevraagt over het vluchtelingenbeleid van de kanselier: dan moet Merkel het met een duidelijke minderheid doen. Pech voor de kanselier: het draait in Duitsland al maanden alleen maar om de vluchtelingencrisis. En dat heeft zondag ook een politieke vertaling gekregen onder de naam AfD.

Een extra stok voor Merkels tegenstanders

Niet alleen buiten Duitsland moeten heel wat collega’s van Merkel zich in de handen gewreven hebben, ook binnen Duitsland deden belangrijke politici dat. Het eerste “buurland” dat reageerde was Beieren. De “vrijstaat” van Horst Seehofer gedraagt zich steeds meer onbescheiden als een apart land, zie je.

Zo ging Seehofer onlangs nog op staatsbezoek bij Poetin en Orbán. Als “baas van Beieren”, welteverstaan. Duidelijker kan je vanuit München je middelvinger niet opsteken richting Berlijn, ook al is de partij van “Koning Horst” een coalitiepartner van Merkels CDU in de Bondsdag en zitten beide partijen in dezelfde fractie.

Maar in de vluchtelingencrisis staan ze diametraal tegenover elkaar. Seehofer pleit voor bovengrenzen, wil zelfs de grenzen van Beieren sluiten - helaas heeft de “vrijstaat” daar weinig over te zeggen. “Het Duitse volk heeft de regering een boodschap gegeven waar we wel rekening mee moeten houden”, zei Seehofer, die het AfD-geschenk met open armen in ontvangst nam.

Balkanroute

Seehofers Europese vrienden langs de Balkanroute denken er hoogstwaarschijnlijk hetzelfde over. In Oostenrijk, Slovenië en Hongarije zijn de deuren al dicht voor vluchtelingen, Bulgarije bereidt zich goed voor, tot groot ongenoegen van Merkel.

Op de vorige Eurotop haalde ze nog fel uit naar Oostenrijk, dat maar 80 vluchtelingen per dag meer wil opvangen. Maar de trotse Oostenrijkers gaven geen krimp. In Wenen moeten ze zich bijzonder gesterkt voelen door de Duitse AfD-tsunami.

En uiteraard zal er ook in Boedapest en Bratislava niet echt getreurd worden. In de meeste Europese landen niet. Met dat extra lood in de schoenen moet Merkel donderdag naar de Eurotop. Naar haar Eurotop, die nu eindelijk voor de Europese oplossing waar ze al maanden voor pleit, moet zorgen.

De kanselier rijdt altijd rechtdoor

Toch zal ze op de Eurotop hetzelfde blijven zeggen. Dat heeft ze de dag na de “zwarte verkiezingen” al aangekondigd. “Het is een zware dag voor mijn partij en daar heeft de vluchtelingencrisis een belangrijk aandeel in”, zei ze op een persconferentie. Het leek bijna een mea culpa van de kanselier. “Ik blijf er echter van overtuigd dat enkel een Europese oplossing de vluchtelingenstroom kan doen stoppen. We hebben al veel stappen gezet, maar we zijn er nog niet helemaal. Geduld”, voegde ze er aan toe. En daarmee waren alle speculaties over een mogelijke koerswijziging van de kanselier officieel de kop ingedrukt.

Geen enkele Merkel-watcher die echt geloofde dat ze publiekelijk van koers zou veranderen. Ze kan ook moeilijk. Als ze nu plots zou zeggen “wir schaffen das nicht”, heeft de AfD simpelweg gewonnen. Bovendien zou het ook erg “onmerkeliaans” zijn.

Behalve de plotse beslissing om alle kerncentrales te laten uitdoven in de nadagen van Fukushima, 5 jaar geleden, kan je haar amper op een plotse ommezwaai in haar beleid betrappen. En ook voor de kerncentrales geldt eigenlijk dat de kanselier doet wat haar “logisch goed” lijkt en daar vervolgens aan vasthoudt.

Bovendien is de overwinning van de Merkel-kritische AfD geen verrassing voor de kanselier: ze is het al gewend om met kritiek op haar vluchtelingenbeleid te leven. Dat de rest van Europa alniet echt stormliep voor haar ideeën, weet Merkel uiteraard ook.

Dat ze in eigen land bakken kritiek over zich heen krijgt, is evenmin nieuw. De overwinning van de AfD is op dat vlak een logisch vervolg en niets nieuws onder de zon. Het is enkel erg vervelend voor haar partijgenoten die hun zitje in een deelstaatparlement verliezen. Die zullen ongetwijfeld nog wat harder morren, maar anderzijds ook wel inzien dat Merkel de CDU is en de CDU Merkel.

Zelfs Julia Klöckner - binnen de CDU de auteur van het vluchtelingenplan A2, dat Merkels beleid moet bijsturen en verliezend lijsttrekker in Rijnland-Palts – zei het op een verkiezingsmeeting: “Hier is Angela Merkel, de machtigste vrouw ter wereld, op wie we in Europa vertrouwen.”