Europa lijkt veel op Trump - Jürgen Mettepenningen

De auteur kijkt met verbazing naar de EU-top en de "koehandel" met vluchtelingen. Europa doet wat de vermaledijde Amerikaanse presidentskandidaat Trump voorstelt: muren bouwen om mensen in nood buiten te houden.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Jürgen Mettepenningen is theoloog, verbonden aan de Onderzoekseenheid Geschiedenis van Kerk en Theologie van de Katholieke Universiteit in Leuven.

Op de duur zou je nog geloven dat vanuit het perspectief van optimale transatlantische relaties de Amerikanen straks best Donald Trump verkiezen tot president... Net als Europese politieke leiders heeft die het immers over muren om mensen buiten te houden en heeft hij een dubieuze verhouding met de persvrijheid.

Ook de aandacht voor vreemdelingen, zeker degenen die in nood verkeren, is voor Trump en Europese politici minstens een teer punt te noemen. Hopelijk mag het gezond verstand terugkeren.

Muren bouwen

Je krijgt het aan geen redelijk mens verkocht dat we voor personen in nood veeleer muren bouwen dan deuren openen. Nochtans gaat het in de vluchtelingencrisis over mensen die willen overleven en daarom op de vlucht zijn.

Vandaar dat de deal met Turkije niet alleen over geld gaat, maar ook over mensen moest gaan, waarbij een vorm van mensenhandel werd afgesproken. Welk ander woord kun je immers gebruiken voor een regeling waarbij voor elke vluchteling die Europa naar Turkije terugstuurt het een Syriër uit Turkije ergens zal plaatsen?

Koehandel en plat gemarchandeer. Opnieuw bleek dat zogeheten Europese waarden slechts woorden zijn wanneer het brandt in de eigen keuken. En dat terwijl ik van jongs af aan geleerd heb om iemand die in nood is te helpen.

Ik kan niet geloven in een Europa met hoge muren errond en dikke binnenmuren. Dat is immers een Europa dat collectief meewerkt aan zijn eigen afbrokkeling. Nationalisme, angst en muren gaan hand in hand. Verschillende politici in Europese landen weten daar handig op in te spelen. Neen, een moedig wederwoord krijgen die politici niet. Veeleer wind in de zeilen…

Persvrijheid

Begin vorig jaar scandeerde een reuzegrote groep mensen ‘Je suis Charlie’. De gruwelijke moordraid in de Parijse redactielokalen van een krant riep terecht grote verontwaardiging op. We kwamen massaal op straat voor de vrijheid van pers en meningsuiting.

Vorige week keek Europa, Parijs incluis, weg van de realiteit van de Turkse overheid die de grootste oppositiekrant eenvoudigweg nationaliseerde en daardoor een belangrijke hoeksteen van democratie annexeerde en neutraliseerde.

Vanuit een misplaatst opportunisme voelden de Europese leiders zich door die wansmakelijke operatie niet gehinderd om Turkije te bewegen mee de Europese problemen op te lossen. Men was maar wat blij dat Turkije stevig geleid wordt zodat de onderhandelingen alvast een duidelijke tegenpartij had. Die mocht heel wat binnenrijven aan geld en beloftes, twee zaken waar de EU blijkbaar sterk in is.

Leiderschap

Binnen de EU kunnen we moeilijk om met sterk leiderschap. Ook intern. Zelfs in die mate dat we binnen de unie elke mogelijkheid van sterk leiderschap hebben ondergraven door de veelheid aan kamers van het Europese instituut en de beslissingsmechanismen die vooral elke kamer de nodige erkenning moeten geven in plaats van te komen tot een daadkrachtige beslissing van het huis ten behoeve van mensen in nood.

In de relaties naar ‘buiten’ toe is het zo mogelijk nog erger: sterke leiders worden vaak zowaar gevreesd en gediend, niet zelden in naam van eigen belangen en zwaktes. Het laatste voorbeeld is de omgang met Erdogan, wellicht president voor het leven van de Turkse republiek. Hoe wil je dat er enthousiasme groeit voor het Europees project wanneer vertegenwoordigers van de EU zich haast onderdanig opstellen tegenover Erdogan?

Europa is een angstig fort, bezorgd om zijn comfort. Let op: dit is geen taal van iemand die Europa niet graag ziet. Integendeel! Net daarom doet het zo’n pijn onze Europese leiders te zien glimlachen, tevreden over zichzelf, bij de ‘deal’ die ze sloten met Erdogan.

Het Europees Parlement staat erbij en kijkt ernaar. Soms denk ik: mocht ik nu in het Europees parlement zetelen, ik zou het daar eens zeggen! Dat is hoogmoed. Zijn er immers geen parlementsleden die, goedmenend en met liefde voor Europa, hun stem verheffen? En toch, het parlement stelt niets voor wanneer de angst regeert, de media die angst registreert en de grond onder de eigen voeten beeft.

En toch

En toch… Wanneer ik zie hoeveel mensen, organisaties en kloosters zich inzetten om vluchtelingen te onthalen en te voorzien in voedsel, een dak, verzorging en kleren, dan word ik hoopvol. Wanneer een paus zijn stem verheft en in naam van Gods barmhartigheid luidop revolteert tegen de ‘globalisering van de onverschilligheid’, dan krijg ik hoop. Maar het moet meer worden dan dat. Europa beleeft geen makkelijke dagen. Net daarom is meer moed nodig!

Op dezelfde drempel waarop Groot-Brittannië bijna buitenwandelt, hangt Turkije vandaag aan de bel om binnen te komen. Er klopt iets niet… Ja, ook dat aanvoelen verbindt de Europese politiek met de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

In verwarrende tijden is het altijd wijs om de betere geschiedenisboeken boven te halen. Aan beide zijden van de grote plas, me dunkt.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.