Hoe opnieuw samenleven in Syrië? - Jens Franssen

Is het conflict in Syrië, dat al zijn vijfde verjaardag meemaakt, nog te stoppen? VRT-journalist Jens Franssen zoekt naar de oorzaken en mogelijke oplossingen. Vandaag deel 2: Hoe kan je een begin van vrede stichten bij de Syrische bevolking?
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

VRT-journalist Jens Franssen analyseerde gisteren hoe het conflict in Syrië vijf jaar geleden begon. Vandaag zoekt hij uit hoe het verder moet. Hij trok elk jaar naar Syrië voor verslaggeving voor VRT Nieuws en heeft dus veel gezien en gehoord.

Het conflict is militair gezien voor Europa strategisch niet belangrijk geweest. In die zin dat onze handelslijnen of politiek/sociaal welvaartssysteem niet bedreig werden. Sinds vorig jaar is er echter een grote vluchtelingencrisis op gang gekomen die Europa politiek doet kraken. Europa slaagt er voorlopig niet in om eensgezind de vluchtelingenproblematiek aan te pakken. In verhouding met de landen uit de regio is de verhouding vluchtelingen in Europa relatief klein.

Een kluwen van leger(tjes)

Wat Syrië betreft zijn de partijen op het terrein vandaag helemaal verdeeld en voorlopig niet in staat om elkaar militair te verslaan. De burgeroorlogen in buurlanden als Libanon (15 jaar) en Irak (al meer dan 10 jaar) leren dat dit soort conflicten jaren kan duren.

Complexe burgeroorlogen kunnen zelden van buitenaf worden gestopt. Na verloop van tijd worden ze vaak wel minder intens door uitputting en vermoeidheid van de verschillende partijen.

Op dit ogenblik krijgt het conflict in Syrië vanuit alle mogelijk hoeken zuurstof. Wil het conflict minder hard gaan branden, laat staan doven, zal die toegediende zuurstof moeten afgesneden worden. We spreken in Syrië over honderden milities, bewegingen en groeperingen in steeds wisselende allianties.

Een van buitenaf opgelegde vrede, nu, lijkt daarom erg onwaarschijnlijk. Bovendien wordt officieel niet onderhandeld met terreurgroep IS, die grote delen van Syrië (en Irak) in handen heeft.

Een oplossing op korte termijn kan eruit bestaan om tijdelijk lokale bestanden (eerst op dorpsniveau) te onderhandelen. De internationale gemeenschap zou daar een actieve rol in kunnen spelen. Die tijdelijke lokale bestanden kunnen in eerste instantie het grote leed van de Syrische burgerbevolking lichter maken.

Veilige zones in Syrië, waar geen bombardementen worden uitgevoerd, kunnen ook toelaten dat Syrische vluchtelingen terug naar huis kunnen.

Terugkeren naar de oude situatie in Syrië is geen optie meer. De aanhoudende onrust in het Midden-Oosten en de revoluties van de voorbije jaren maken komaf met de Arabische natiestaat. Religie en etnische afkomst zijn weer helemaal terug in het bepalen van de identiteit in het Midden-Oosten.

Daar lijnrecht tegenover staat die oude arbitraire koloniale grens, getrokken in het begin van de 20ste eeuw. Misschien is de onrust in Syrië wel het failliet van die oude door Europa getrokken grenzen en de jarenlange steun aan dictatoriale regimes in de regio.

Tegelijk ligt daar dus waarschijnlijk ook een deel van de oplossing. Al zal er nog veel water door de Tigris en de Eufraat moeten vloeien vooraleer nieuwe staten er zich uitkristalliseren. Tegelijk zal Syrië, en bij uitbreiding het Midden-Oosten, geen rust kennen als die jonge bevolking geen uitzicht heeft op politieke inspraak, gelijke kansen en jobs.