Zoek het economische verschil tussen Clinton en Trump - Ton Van Lierop

Het programma "De vrije markt" op Eén gaat op zoek naar de economische gevolgen voor ons, Europa, als Trump zijn programma mag uitvoeren. Is er een groot verschil met wat Clinton wil doen? Dat onderzoek geeft een verrassend resultaat.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Ton van Lierop is coördinator van de sociaal-economische redactie van de VRT. Hij verzorgt ook "De Vrije Markt", het sociaal - economische programma op Eén.

Een succesvol miljardair als president; het lijkt de ultieme verwezenlijking van de Amerikaanse droom. Vastgoedkoning Donald Trump afficheert zich graag als de Koning Midas die het waar gaat maken. Hij speelt ook in op de sterke religieuze gevoelens van de modale Amerikaan. ´The Donald´ zegt zelfs dat hij de "beste job creërende president zal zijn die god ooit heeft gemaakt."

De vraag is hoe hij die banen gaat creëren. Hoe ziet zijn economisch beleid eruit? Of dat van meest waarschijnlijke tegenkandidaat Hillary Clinton? Vast staat voorlopig al wel dat niet alleen de Mexicaanse buren de gebeten hond zijn. China ligt ook in het vizier.

De Verenigde Staten vonden de politieke marketing uit, maar hebben natuurlijk geen alleenrecht op soms holle woorden. Ook Europese politici grossieren regelmatig in eenvoudige en gemakkelijke beloften.

In Amerika lijkt momenteel echter wel een opbod aan de gang tussen kandidaten die zeggen dat zij de vele noodzakelijke nieuwe banen zullen scheppen, waar de kennelijk zo boze blanke kiezer uit de arbeiders- en lagere middenklasse op zit te wachten. Zonder altijd een goede onderbouwing of plan.

Amerikanen gunnen succesvolle landgenoten hun glorie. Trump, de meest waarschijnlijke presidentskandidaat kandidaat voor de Republikeinen, beroept zich op zijn succesvolle vastgoedimperium en oogst daarmee applaus en bewondering bij kiezers die voelen dat de economische goede tijden aan hen voorbij zijn gegaan.

Arbeiders, die in het verleden soms niet stemden of voor de Democraten kozen, horen zijn lokroep en denken dat wij hij voor zichzelf kan doen, dat ook wel voor Amerika kan regelen.

Credo

Met nauwelijks groei van hun inkomens en het gevoel dat steeds meer banen verdwijnen naar China of Mexico, speelt Trump daar juist op in. "Hier banen scheppen en ze weghalen uit China of Mexico, zo moeilijk is dat niet", is zijn economisch credo. Een diepgaande analyse van waarom de banen verdwijnen of hoe hij ze in de VS wel kan creëren, ligt echter niet op tafel.

Trump heeft ook nog geen echt economisch programma gepresenteerd. Op de website van Clinton staat wel een blauwdruk voor een ander economisch beleid. Er lijkt wel één overeenkomst tussen de twee. Waar de Democraten onder president Obama een internationale handelspolitiek voerden, lijkt Clinton ook nu te kiezen voor een meer binnenlands gericht economisch beleid, zo betoogt de Gentse hoogleraar prof. Marc De Vos deze week in het VRT-programma De Vrije Markt.

Trump vindt dat teveel Amerikaanse bedrijven hun heil zoeken in het qua arbeidskosten goedkopere Mexico en productiebanen zijn verdwenen naar China. De Republikein richt zijn pijlen nog eens extra op Mexico, nadat hij al eerder pleitte voor een muur tussen de VS en het zuidelijke buurland, om de illegale Mexicaanse vluchtelingen tegen te houden.

Veel lager geschoold werk, dat niemand anders wil doen, wordt echter gedaan door Mexicaanse illegalen. Als zij verdwijnen is dat schadelijk voor de economie, meent De Vos, omdat een deel van het economisch leven daardoor tot stilstand komt.

Overheidsinvesteringen

Clinton zegt ook dat er meer banen in Amerika bij moeten komen. Obama zette aan het begin van zijn mandaat, toen de VS nog volop in crisis waren, sterk in op overheidsinvesteringen om de economie en werkgelegenheid aan te zwengelen. Ook Clinton pleit nu voor investeringen in onderhoud van infrastructuur als wegen, bruggen, tunnels en havens. Trump poneert tegelijkertijd stellig dat hij voor banen zal zorgen door wegen te laten bouwen.

De twee kandidaten lijken daarmee economisch vooral op een binnenlands beleid te richten. Onder druk van de veel succesvoller dan verwachte, linkse Democratische tegenkandidaat Bernie Sanders toonde Clinton zich al kritischer over grote bedrijven en hun belastingvoordelen. Het heeft kennelijk bij linksere kiezers en Clinton zelf een gevoelige snaar geraakt dat Sanders inhakte op Hillary´s goede band met Wall Street. En de campagnedonaties voor Clinton uit Wall Street.

"Het is goed dat we hier grote bedrijven hebben, maar te vaak is het eenrichtingsverkeer", zei Clinton onlangs nog op een campagnebijeenkomst. "Maar ze moeten zich wel aan de regels houden." De Vos vreest dat Clinton, evenals Trump, zich met een meer isolationistische politiek ook veel kritischer gaat uiten over handelsakkoorden met andere delen van de wereld.

Volgens de Gentse hoogleraar is dat uiterst slecht voor de mondiale economie. Zo zou ook het grote internationale handelsverdrag TTIP, dat waarschijnlijk onder Obama niet meer officieel tot afronding kan komen, kunnen stagneren. Daarover zou overigens de linkerzijde in Europa ook niet rouwig zijn, die in het verdrag een uitholling van arbeidsrechten en milieubescherming ziet. De Vos denkt dat het uitblijven van TTIP echter zal zorgen voor economische stagnatie.

Oorlogstaal

Naast meer wegen pleit Trump ook voor hoge handelsheffingen. China zou 35 procent moeten betalen op de export van hun producten. Dat zou onvermijdelijk tot lagere groei leiden, omdat niet alleen de verkoop van Chinese producten terug zou lopen, maar er vanuit het verre oosten ook onvermijdelijk tegenmaatregelen zouden komen.

In De Vrije Markt noemt De Vos Trump niet alleen een "cartoonfiguur", maar ook een politicus die "oorlogsrethoriek" gebruikt en daarmee een "geopolitiek gevecht aangaat". "Trump heeft natuurlijk wel gelijk dat China niet voor correcte economische concurrentie zorgt", stelt De Vos. China is volgens hem in zijn diepste wezen nog steeds een communistisch georiënteerde economie, met staatsbedrijven die zich op de aandelenmarkt en internationaal economisch terrein begeven. Door daar met hoge handelsheffingen op te reageren, zou "Trump de zaak wel kapot belasten", meent de hoogleraar.

De Vos toont zich zeer sceptisch over het verloop van de verkiezingsstrijd en de economische gevolgen. Hij vindt de keuze tussen Trump en Clinton "hetzelfde als kiezen tussen de pest en de cholera". Uiteindelijk zou hij wel een voorkeur uitspreken voor Hillary Clinton. 

Op de achtergrond blijft natuurlijk ook de vraag wie het economisch beleid voor Clinton of ´The Donald´ zou uitvoeren. Welke vooraanstaande Republikein wil uiteindelijk minister van Financiën worden voor Trump? Misschien is daar ook voor een deel de afkeer van het Republikeinse partij-establishment voor Trump uit te verklaren.

De partij vreest met Trump de presidentsverkiezingen mogelijk te verliezen, maar als hij wel zou winnen, is het helemaal onduidelijk hoeveel van het meer traditionele meer Republikeinse economische programma hij uit kan voeren. En of de partij daar ook goede eigen mensen voor op moet offeren.

Donald en Hillary maken zich daar nu ongetwijfeld nog geen zorgen om, maar wie ook naar het Witte Huis gaat, er zal een andere economische wind gaan waaien. Niet alleen Mexico en China mogen zich schrap zetten, maar ook Europa.