De terreur is nu onder ons - Jos De Greef

De moordende aanslagen op de luchthaven in Zaventem en in de metro in het centrum van Brussel zijn een schok voor ons land. Het gevaar loerde echter al een tijd, zeker na de duidelijke betrokkenheid van cellen uit Brussel met de terreur in Parijs.
labels
Jos De Greef
Expert Midden-Oosten en Azië bij VRT NWS

Zaventem en Maalbeek zijn de Belgische variant van 9/11, iets waar veiligheidsdiensten al langer voor vreesden, zeker de voorbije maanden. Het dreigingsniveau 3 -het op één na hoogste- is al maanden van kracht, maar blijkbaar wende dat en na de arrestatie van Salah Abdeslam vorige week gingen zelfs stemmen op om dat niveau terug te brengen.

Het terrorisme is de voorbije jaren almaar dichterbij gekropen, zeker na 11 september 2001. Waren de beruchte aanslagen in Bali (2002) en Tunesië nog ver weg, ze waren wel gericht tegen westerse toeristen. De bloedige aanslagen tegen treinen en bussen in Madrid (2004) en Londen (2005) brachten het spook van de terreur dichterbij en vorig jaar lag Parijs drie keer in de vuurlijn van fanatieke zelfmoordterroristen.  

Toen bleek dat de organisatie, planning en uitvoering van de terreur in Parijs vanuit de Brusselse gemeente Molenbeek verlopen was, werd ons land zich eindelijk bewust van de dreiging; veel te laat volgens Franse en andere buitenlandse media en politici.

Sinds november vorig jaar hebben de overheid en de veiligheidsdiensten nochtans alle registers opengetrokken met extra bewaking door militairen, huiszoekingen en arrestaties, maar wat jarenlang genegeerd werd, is niet op enkele maanden recht te trekken. De vraag was dus niet óf, maar wel wannéér de terreur hier zou toeslaan en volgens sommigen heeft dat zelfs nog lang geduurd, want Brussel is niet alleen onze hoofdstad, maar ook die van de Europese Unie en de NAVO en -zoals nu blijkt- tegelijk ook een centrum van radicalisering en terroristische netwerken.

Was arrestatie van Abdeslam de "trigger"?

De aanslagen in Brussel zijn inmiddels opgeëist door de terreurgroep IS, maar het is nog niet duidelijk welke cel daarvoor verantwoordelijk is. Vanmiddag meldde Rudi Vranckx dan dat de Russische geheime dienst FSB ons land vorige week gewaarschuwd zou hebben voor twee Wit-Russische broers die uit Syrië zouden zijn teruggekeerd naar ons land. De Russen zouden ons land hebben gevraagd om die twee en een andere man hier in de gaten te houden.

Gisteravond nog raakte bekend dat in het huis in de Driesstraat in Vorst, waar vorige dinsdag nog de terrorist Mohamed Belkaïd door de politie werd gedood, ontstekingsmechanismen voor explosieven zijn gevonden. Dat versterkt de geruchten van vorige week dat terroristische cellen in Brussel van plan geweest zouden zijn om in ons land aanslagen te plegen.

Of Salah Abdeslam, de terrorist die vorige vrijdag in Molenbeek werd opgepakt, daarbij betrokken was, is niet duidelijk, maar zijn vingerafdrukken zijn wel gevonden in dat huis in Vorst, waar behalve wapens en munitie ook die detonators zijn gevonden.

Een gecoördineerde aanslagengolf, zoals die van vandaag in Zaventem en Maalbeek, is niet in één-twee-drie georganiseerd, dus plannen voor een aanslag in België moeten er al langer zijn geweest. Wel kan de arrestatie van Abdeslam vorige week terroristen van zijn cel of andere cellen die nog altijd op de vlucht zijn, ertoe aangezet hebben om die aanslagen vervroegd uit te voeren volgens het principe "use it or lose it", of vervroegd toeslaan vooraleer ze door Abdeslam of anderen verraden zouden worden.  

Leven in de schaduw van oorlog

Wie de jaren 80 bewust heeft meegemaakt, herinnert zich de aanwezigheid van para's in de Brusselse straten, in de periode dat de kleine communistische terreurgroep CCC hier aanslagen pleegde. De militairen zijn sinds eind vorig jaar opnieuw duidelijk aanwezig in de straten en dat zal nog wel een tijdje duren.

Terreur is echter niet enkel geweld, maar is er vooral op gericht om angst te zaaien. Het gaat om een oorlog tegen onze open manier van leven, heet dat en dat klopt ook. Dat die manier van leven verandert, was vorige week al duidelijk: er komen geen grote schermen op pleinen in Brussel tijdens het EK voetbal en wie naar de Ronde van Vlaanderen wil gaan kijken, mag geen rugzak meenemen. 

Wat de terroristen echter vooral willen, is dat wij minderheden als moslims en mensen van Arabische herkomst scheef gaan bekijken, waardoor die gestigmatiseerd en geïsoleerd worden in de maatschappij. In zijn magazine heeft de terreurgroep IS overigens verklaard dat het net de strategie is om die "grijze zone" -waarmee het gematigde moslims bedoelt- wil doen verdwijnen en onze maatschappij maximaal wil polariseren, wat de radicalisering aan beide uitersten -moslimextremisten tegenover Pegida/FN en dergelijke- in de hand wil werken.

Wie de geschiedenis kent, weet dat elke generatie zowat zijn oorlog moet uitvechten, tegen het nazisme, het communisme, religieus of etnisch extremisme. Sinds 1989 leek dat niet meer het geval en mogelijk zijn we in België daardoor wat verwend en laks geworden. We zijn dus in oorlog en die wordt uiteraard met militaire middelen uitgevochten, maar ook met "softere" middelen, één daarvan is gezond verstand, een andere zijn waarden van vrijheid van het individu, democratie en de rechtsstaat die niet westers, maar universeel zijn, dus van alle mensen.