Pasen wordt stil - Jürgen Mettepenningen

Theoloog Jürgen Mettepenningen gaat na de aanslagen in Brussel op basis van zijn christelijke inspiratie op zoek naar de zingeving van het leven.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Jürgen Mettepenningen is theoloog, verbonden aan de Onderzoekseenheid Geschiedenis van Kerk en Theologie van de Katholieke Universiteit in Leuven.

Deerlijk, woensdag 23 maart, daags na de aanslagen in Zaventem en Brussel. Ik houd een lezing over paus Franciscus, hoop en kerk. De zaal zit vol.

Bij aanvang wijs ik op de tegenstelling tussen hoop aan de ene kant en de pijn van de nationale rouw aan de andere kant. Ik vertel de toehoorders dat het sinds dinsdagmiddag reeds stille zaterdag is en dat het ook op Pasen wat stille zaterdag zal zijn. Pasen met rouwband. De pijn van rouw en zovele vragen kunnen immers niet zomaar overgaan in hoop. Bij het lijden dat ons is overkomen, mag worden stilgestaan omdat het óns tot stilstand heeft gebracht.

Ruimte voor angst

Ik hoorde veel mensen zeggen dat we moesten verder doen, om te tonen dat ‘ze’ ons niet klein zouden krijgen. Maar, door gewoon verder te doen, zouden we wel eens voorbij onszelf en elkaar kunnen lopen. En zo via een omweg ons leven toch laten bepalen door wantrouwen.

Angst en ontmoediging mogen hun plaats volgens mij dus opeisen, zolang ze maar niet het laatste woord hebben en de richting van de toekomst bepalen. Pasen leert dat angst, dood en rouw nooit het laatste woord mogen hebben.

Lijden is vrij van religie

Geen enkele religie mag de boventoon voeren vandaag. Lijden kan door niemand geclaimd worden, ook niet in de duiding ervan. Iedereen heeft het recht zijn eigen duiding te zoeken, religies hebben het recht om die te bieden, maar niemand het recht om die te claimen. Stille zaterdag is niet van iedereen, maar iedereen beleeft vandaag stille zaterdag.

Ook al gebruik ik hier de christelijke term ‘stille zaterdag’, deze term heeft niet de bedoeling hier mensen te gaan overtuigen van de christelijke duiding van lijden, dood en hiernamaals. De stilte na het lijden is immers universeel: tussen lijden en zingeving, ligt de stilte van het afgrijzen en van de vragen: waarom toch? Het vraagteken verbindt ons allen, pas daarna komt de zingeving. Enkel in die context heeft mijn geloof recht van spreken.

Zin geven?

Als christen heb ik geen verklaring voor het lijden. Levensbeschouwingen beschouwen het leven (zingeving), ze verklaren het niet (wetenschap) en willen het al zeker niet vernietigen (extremisme). Wel probeer ik me op te trekken aan mijn levensbeschouwing, uit vrije wil, met alles wat het ook dan aan vragen nog steeds inhoudt. Levensbeschouwingen lossen zinvragen immers niet op, maar wijzen wel de richting aan. Een proces van overgave, ook dat.

Zelf trek ik me op aan Jezus, die het lijden niet zocht maar er ook niet van vluchtte, of van kon vluchten. Even later klonk uit zijn mond tegenover God de Vader: "Waarom hebt U mij in de steek gelaten?" Op bepaalde momenten is het lijden zo zwaar dat zelfs zingeving valt onder het gewicht van het kruis. En toch…

Wit met een zwarte rand

Pasen is een vertolking van het ‘en toch’. Het laatste woord komt niet toe aan het lijden, maar aan verbondenheid, solidariteit, toekomst en nieuw leven. Dimensies waar we niet in ons eentje toe kunnen komen. Enkel samen. En dan nog vermoeden verschillende mensen een kracht die dat ‘samen’ vuur geeft. Levenskracht. Wanneer christenen vandaag Pasen vieren, dan draait het rond die kracht. Die doet ons alles en allen anders zien.

In het evangelie herkent niemand de verrezen Jezus omdat ze nog vasthangen aan het gelaat van de dode Jezus. Men herkent hem aan zijn stem en aan tekens die hij stelt. Pas dan ziet men dat verrijzenis geen terugkeer is van een dode in de vorm die hij had voor zijn dood. Dat komt door die kracht, die hij zelf God noemde en die ons ervan weerhoudt om met ogen van exacte wetenschappers te kijken naar de verrijzenis. Hier is sprake van geloof en hoop.

Christenen zien in de verrijzenis een hoeksteen van zingeving en hoop. Vandaag echter, na een turbulente week, lijkt ook voor christenen dit jaar die hoop eerder iets te zijn voor Pinksteren dan voor Pasen… Laat staan dat christenen nu veel woorden te spreken hebben. Het mag dan wel Pasen zijn, het is een stille Pasen. En dat mag.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.