Krijgt Sanders zijn mirakel? - Tom van de Weghe

Vandaag zijn er voorverkiezingen in New York. Bij vorige presidentiële voorverkiezingen speelde deze staat amper een rol, omdat de strijd voor de nominatie al gestreden leek. Maar dit keer is het anders. Tom Van de Weghe legt uit wat er op het spel staat.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Tom van de Weghe (Twitter @tomvandeweghe) volgt de Amerikaanse verkiezingen voor VRT Nieuws en was drie jaar VRT-correspondent in de VS.

Het is al decennia geleden dat het er nog zo spannend aan toe is gegaan in de strijd om New York. Of noem het de strijd tussen New Yorkers. Want drie van de vijf kandidaten die nog in de running zijn voor de nominatie bij beide partijen hebben een band met de Empire State. Ze kunnen het gerust een thuismatch noemen. Bernie Sanders groeide op in Brooklyn, Donald Trump in Queens, en Hillary Clinton startte hier als senator haar politieke carrière.

Thuisstaten spelen een enorme rol tijdens deze verkiezingen. Normaal moeten de kandidaten met de vingers in de neus de overwinning behalen in hun eigen staat. Maar ditmaal ligt dat moeilijker. Denk maar aan Marco Rubio. Hij verloor in zijn eigen Florida en werd daardoor uit de race gekegeld. Ted Cruz won na veel tandengeknars in zijn Texas van Donald Trump. John Kasich scoorde zijn enige overwinning tot nog toe in zijn eigen Ohio. Maar de mooiste overwinning was die van Bernie Sanders in zijn geadopteerde thuisstaat Vermont.

Het is nu eenmaal een ongeschreven regel in de Amerikaanse politiek: als je niet kan winnen waar je vandaan komt, dan is het onwaarschijnlijk dat ook de rest van het land zich achter jou zal scharen.

Vooral voor Trump en Clinton is het daarom razend belangrijk dat ze vandaag winnen in hun eigen staat. Zij zijn allebei koploper in de race voor de nominatie. Als ze New York verliezen kan dat de rest van hun campagne zwaar ondermijnen.

Want hoe je het ook draait of keert, uiteindelijk is die nominatierace pure wiskunde. En New York kan het verschil maken. Bij de Republikeinen staan er vandaag 95 gedelegeerden op het spel die tijdens de zomerconventie in Cleveland hun stem kunnen uitbrengen. Het vierde grootste aantal van het land. Bij de Democraten zijn het er maar liefst 291, het tweede grootste aantal.

Sanders verrast

Anders dan in andere staten, waar het toewijzen van gedelegeerden gebeurt op basis van totaal aantal stemmen, wordt in de staat New York het merendeel van de gedelegeerden verdeeld via parlementaire districten. 81 bij de Republikeinen en 163 bij de Democraten. Terwijl de kandidaten gewoonlijk de grote steden opzoeken waar de meeste stemmen te rapen vallen, hebben ze in New York de voorbije dagen de kleinste uithoeken van de staat bezocht.

Voor Trump ziet het er goed uit. Hij heeft volgens de peilingen een voorsprong van minstens 34 procent op zijn uitdagers John Kasich en Ted Cruz. Maar de voorsprong die Clinton had op Sanders is de voorbije dagen steeds kleiner geworden. De laatste peiling spreekt boekdelen: het zou nog om amper 2 procent verschil op nationaal niveau gaan. Enkele weken geleden verraste Sanders nog door de staat Wisconsin onverwacht te winnen.

Het momentum van Sanders is de voorbije weken alleen maar groter geworden, nadat hij maar liefst 8 overwinningen op rij behaalde - inclusief de stemmen van de Democraten in het buitenland. Hij is de revelatie van deze voorverkiezingen. De anti-held. De kandidaat die ook de meeste mensen op de been brengt. Zondag nog meer dan 28.000 in Prospect Park, New York.

Venijn en verwijten

De campagne bij de Democraten leek de jongste dagen die van de Republikeinen achterna te gaan. De kandidaten werden steeds minder vriendelijk voor elkaar. Ze sloegen elkaar met venijnige woorden en verwijten om de oren. Hillary Clinton vroeg zich af of Bernie Sanders wel geschikt was om president te worden, en hij beet van zich af door haar een koekje van eigen deeg te geven. Opvallend: hoe vuiler de race, hoe beter de scores van Sanders.

Zorgt Sanders ook vandaag voor een verrassing? Het ziet ernaar uit dat New York zijn laatste grote kans is om de race te kapen en het tij te keren. De meeste analisten zien zijn kansen weliswaar niet rooskleurig in. Ze geloven dat hij quasi onmogelijk nog Clinton kan bijbenen in het aantal gedelegeerden.

Ook de voorverkiezingen die volgen liggen demografisch moeilijker voor hem. Zowel in Pennsylvania en Californië, waar de meeste gedelegeerden te winnen vallen, hinkt hij achteraan volgens de peilingen.

Mirakel

Maar vandaag is er nog een bijkomende struikelblok. Het kiessysteem van New York. Sanders zelf heeft er al verschillende keren naar uitgehaald. Dit is een zogenaamde 'gesloten primary', dat wil zeggen dat enkel geregistreerde kiezers hun stem kunnen uitbrengen. Wie wil stemmen moest zich voor 25 maart registeren. Het kan als gevolg hebben dat veel jonge kiezers hun stem niet kunnen uitbrengen, omdat ze te laat waren met hun registratie.

Om de nominatie nog af te snoepen van Hillary Clinton heeft Bernie Sanders een mirakel nodig, klinkt het. Dat vogeltje dat hem onlangs kwam opzoeken tijdens zijn speech? Dat was een voorteken, geloven zijn fans. En waarom vloog Sanders afgelopen donderdag halsoverkop naar het Vaticaan voor een date met de paus? Juist, voor dat mirakel. Vanavond weten we of we nog in mirakels kunnen geloven.