Aprilse grillen doorkruisen indexsprong - Marc Lambotte

De indexsprong lijkt een maat voor niets. Prijsverhogingen - zoals de "Turteltaks" - laten door de automatische indexatie de lonen te snel stijgen. Dat zegt de werkgeversorganisatie Agoria.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Marc Lambotte is CEO van Agoria, de federatie voor de technologische industrie in België, voor bedrijven in metalen, materialen, electrotechniek, automobiel, lucht- en ruimtevaart, ...

In mei legt de index haar ei, maar het is een ongezond hard gekookt ei voor onze economie. Volgens het Planbureau zal door de hoge inflatie volgende maand de spilindex overschreden worden en worden de ambtenarenlonen en sociale uitkeringen opnieuw geïndexeerd.

En ook in de privésector komt de indexeringstrein weer op gang. Door die hogere inflatie en de koppeling met de loonindex, dreigen de lonen in ons land weer sneller te stijgen dan die in de buurlanden en dat brengt jobs in gevaar.

Aprilse grillen

De index in ons land kent heel wat aprilgrillen. Een voorbeeld: al genoegzaam geweten is dat de inwoners van het Vlaams gewest door een energieheffing, ook gekend als ‘Turteltaks’, sinds april hun stroomfactuur zien stijgen. Minder geweten is dat deze Vlaamse taks voor de inwoners van het Brussels en Waals gewest een paascadeau is in de vorm van een pure koopkrachtverhoging met liefst 0.7%.

Hoe dan? De Vlaamse taks is uiteraard niet geldig in de andere gewesten, maar de hogere stroomfactuur in Vlaanderen wordt wel in alle drie de gewesten gecompenseerd via de federale indexering, te betalen door de bedrijven in alle drie de gewesten.

Een andere gril is het gewicht van de kleine verbruikers in de indexering van de elektriciteitsprijzen. Door de ruime subsidies voor zonnepanelen bestaat die categorie nu vooral uit prosumenten: verbruikers van wie de elektriciteitsfactuur sterk is gedaald doordat ze zelf het grootste deel van hun energie produceren. Die daling heeft de index nooit beïnvloed. Nu de netkosten voor die verbruikers stijgen, komt dit plots wel in de index en ze maakt liefst 30% uit van de stijging in Vlaanderen.

Waar was die indexsprong?

In feite is de indexering, zelfs tijdens de zogenaamde indexsprong, nooit echt opgehouden. In de technologische industrie werden de lonen vorig jaar op 1 juli met 0.3% geïndexeerd. De Europese inflatie bedroeg op dat moment 0.2%. Dit jaar zal het indexeringspercentage 0.5% bedragen en dat bij een Europees inflatiepercentage van 0.1%.

Echt overtuigend komt de indexsprong dan ook niet over bij Europees denkende bedrijven. Via een indexsprong, verdere loonmatiging en een daling van lasten op arbeid wil de regering de loonkostenhandicap afbouwen. Met aantoonbare resultaten tot nu; de loonkostenhandicap zal eind 2016 waarschijnlijk 12.5% bedragen. Daarmee wordt de ontsporing vanaf 1996 gecorrigeerd.

Marathon

Maar om onze concurrentiepositie blijvend te verbeteren, moeten we echter geen sprint lopen, maar een marathon. De grote uitdaging in 2016 en daarna wordt daarom volhouden en niet afwijken van de uitgestippelde koers. Omdat het effect van de indexsprong nu al uitgewerkt is door de hoge inflatie en we weer te maken krijgen met indexeringen, dreigen we onze marathon nu al voortijdig te moeten staken.

Om onze inspanning wel te kunnen volhouden, moeten we de loonindexering structureel hervormen. Nu werd immers twee derde van het effect van de indexsprong geneutraliseerd door de hogere inflatie.

Prijsstijgingen vertaald in een beetje inflatie zijn gelukkig niet slecht voor de economie, leren we allen op school. Meer zelfs, de Europese centrale Bank maakt er zijn hoofddoel van. Probleem is dat ons land een eenzaam inflatie-eiland in Europa is en dat we ook nog eens als enige onze lonen koppelen aan die inflatie.

De Belgische consument kan via zijn indexering als hij wil hetzelfde blijven kopen, maar finaal betaalt wel iemand de rekening. De factuur schuiven we via ons loon door naar onze werkgever, privé of publiek. Geen probleem toch, de Belg kan zijn extra loon toch consumeren?

Factuur wordt doorgeschoven

Ons lands economie overleeft helaas niet alleen bij de gratie van de binnenlandse consumptie. Integendeel, de maakbedrijven van ons land hangen voor twee derde van hun productie en diensten af van export. De hoge loonkosten, via de indexering aangewakkerd door de hoge inflatie in eigen land, prijsden onze producten in de afgelopen jaren letterlijk uit de markt in het buitenland. Dat heeft hier dan weer geleid tot herstructureringen en jobverlies.

Door de automatische indexering niet te hervormen heeft de regering het zich zelf moeilijk gemaakt. De automatische indexering is immers een spelbreker voor iedereen die scheefgegroeide situaties moet bijsturen. Zo zorgt de indexering ervoor dat de uiteindelijke kost van budgettaire maatregelen bij de ondernemingen terecht komt onder de vorm van een hogere loonmassa.

Als wordt beslist om de bijdragen voor onderwijs, waterzuivering, hernieuwbare energie of openbaar vervoer te verhogen om de begroting te saneren, wordt door de automatische indexering de factuur gewoon naar de bedrijven doorgeschoven. Dat doorkruist meteen de voornemens om de concurrentiekracht te verhogen.

Jobs?

De regering moet dus verder gaan met haar hervormingen. De wet op de concurrentiekracht moet worden hervormd met een duidelijke pad voor verdere afbouw van de loonkosthandicap. Daarnaast moet de indexering van lonen en uitkeringen diepgaand worden aangepast. Dit kan bijvoorbeeld door de indexering te beperken tot het niveau van het minimumloon.

Indien zoals gepland de loonkosthandicap tussen vandaag en 2020 stelselmatig nog verder wordt afgebouwd, zal de technologische industrie tegen die tijd maar liefst 10.000 nieuwe banen scheppen.

Als dat geen mooi vooruitzicht is. Wij kiezen voor jobs. We vragen dat de regering en de sociale partners dezelfde keuze maken bij de bespreking van dossiers zoals de modernisering van de wet op de concurrentiekracht van ’96. Een hervorming van de index is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Laten we de index in de toekomst werken voor jobs.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.