Deze Filipijnse presidentskandidaat doet Donald Trump op een engeltje lijken

Hij choqueert en beledigt erop los, maar toch staat hij op kop in de peilingen. Maak kennis met de Filipijnse presidentskandidaat Rodrigo Duterte. De paus is volgens hem een hoerenzoon, criminelen moeten we koudweg uitmoorden en oud-dictator Marcos was zo slecht nog niet. De Aziatische versie van Donald Trump wordt hij genoemd, maar Trump lijkt er wel een engeltje bij.

Rodrigo Duterte, "Rody" voor de vrienden. Een 71-jarige advocaat en burgemeester van de stad Davao, een grote stad in het zuiden van de Filipijnen. Tot nu bleef hij steeds weg van de nationale politiek in Manilla en hij wordt door geen enkele grote partij gesteund. Dat anti-establishmentstempel buit Duterte als geen ander uit. De vergelijking met de Amerikaanse Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump is nooit ver weg.

Zijn tactiek: de codes van de conventionele politiek overboord gooien. In de praktijk komt dat neer op een ware shockcampagne vol beledigingen en aanvallen. Een bloemlezing van zijn tirades.

  • De Filipijnen zijn een uitermate katholieke natie. Toch weerhield dat Duterte er niet van om paus Franciscus een "hoerenzoon" te noemen. Aanleiding: het bezoek van de kerkvorst aan de Filipijnen begin dit jaar, met lange files tot gevolg. Uiteindelijk bood de politicus zijn excuses aan in een brief verstuurd naar het Vaticaan. De Heilige Vader kon die excuses kennelijk appreciëren en beloofde Duterte op te nemen in zijn gebeden en zegens voor wijsheid en vrede.
  • Een opvallende belofte van Duterte: binnen zes maanden zou hij de criminaliteit op de Filipijnen kunnen uitroeien. Hoe? Door verdachten - zonder proces - massaal uit te moorden. "Ik raad jullie aan om te investeren in begraafplaatsen", zei hij recent nog op een politieke meeting. "Ze zullen overvol zitten en ik zal de lichamen voorzien", zo zette Duterte zijn macabere ambitie kracht bij. En mensen die zich zorgen maken over de mensenrechten zijn lafaards. In zijn stad Davao zijn overigens al honderden mensen om het leven gebracht omdat ze verdacht worden van kleine criminele feiten. De moordpartijen werden nooit opgehelderd.
  • Ook op internationaal vlak schoffeert Duterte. Zo maakte hij zich vrolijk over een Australische missionaris die verkracht en vermoord werd tijdens een gevangenisopstand. "Ze was mooi, ik had haar graag zelf aangepakt." De Australische autoriteiten - nochtans bondgenoten tegenover de Chinese assertiviteit - konden er niet mee lachen. Duterte dreigde er dan maar mee de banden op te blazen.
  • En ook China zelf daagt hij graag uit, zeker wat betreft de claims over de Zuid-Chinese Zee. "Ik zal een jetski pakken en onze vlag in hun haven planten", klinkt het stoer uit de mond van Duterte.

 

"Het systeem is kapot, ik zal het herstellen"

Ondanks - of net dankzij - zijn onconventionele campagne staat Rodrigo Duterte aan de leiding in de peilingen voor de presidentsverkiezingen van 9 mei. Zijn simpele basisidee spreekt de gewone Filipijnen erg aan: "Het systeem is gebroken, ik zal het herstellen."

Heel wat Filipijnen hebben dan ook het gehad met de huidige politici. Sinds de val van dictator Ferdinand Marcos in 1986 wordt het land grotendeels geleid door familiale clans, ondersteund door machtige zakenmensen. De economie groeit er wel behoorlijk, maar miljoenen inwoners leven nog onder de armoedegrens en zien geen verbetering.

Duterte valt daarom de huidige politieke klasse aan. "Mijn probleem, dat zijn de mensen onderaan de ladder; hoe zij brood op de tafel kunnen krijgen." Hij is het symbool geworden van de frustratie van de gewone mens, verklaren politieke analisten het succes van de Aziatische Donald Trump. "Een meerderheid van de Filipino's is bereid om het risico te nemen om op zo'n controversieel figuur te stemmen. Want op het einde van de dag zijn ze de hele situatie hier beu en Duterte is hun man van de verandering."

Allen tegen Duterte

De traditionele politici beginnen in elk geval schrik te krijgen van het fenomeen Duterte. De huidige president Benigno Aquino had Manuel Roxas als opvolger naar voren geschoven, maar die doet het een pak minder goed in de peilingen. Aquino probeert de andere kandidaten nu met Roxas te doen samenwerken, in de hoop een front te vormen tegen Duterte.

"Ik probeer alle verschillende stemmen bijeen te brengen. Misschien kan dat onze kandidaat helpen en kunnen we zo een gemeenschappelijk front vormen", aldus Aquino.

Voorlopig lijkt dat weinig zoden aan de dijk te brengen. Nummer twee in de peilingen, Grace Poe, blijft op relatief ruime afstand staan van Duterte, samen met de andere kandidaten. Hun probleem is wellicht dat ze "trapo's zijn", traditionele politici. Vraag is of ze dat imago nog tegen komende maandag van zich zullen kunnen afschudden.