20 jaar “Liefde is een kaartspel”: een communautaire storm in Oslo

Deze maand is het precies 20 jaar geleden dat Lisa Del Bo voor ons land met “Liefde is een kaartspel” naar het Eurovisiesongfestival in Noorwegen trok. Met een zestiende plaats bleef ze onder de verwachtingen. Toch was het vooral een uitspraak van toenmalig Vlaams minister-president Luc Van den Brande die nadien de krantenkoppen beheerste.
BELGA

Tweede keer, goede keer is het voor Lisa Del Bo wanneer ze op 9 maart 1996 de finale van de Belgische voorronde van het Songfestival wint. Drie jaar eerder heeft ze het een eerste keer geprobeerd met het nummer “Vlinder”. Toen moest ze het afleggen tegen Barbara Dex die met “Iemand als jij” met de winst aan de haal ging. Nu is het Lisa die van de professionele jury, de persjury en de vijf provinciale jury’s de meeste punten krijgt voor “Liefde is een kaartspel”, een nummer van John Terra.

BELGA

Opmerkelijk: de Belgische voorronde heet dat jaar niet “Eurosong”, maar wel “De gouden zeemeermin”. De European Broadcasting Union (EBU) besluit tegelijk af te stappen van de aloude naam “Eurovision Song Contest” voor de eigenlijke liedjeswedstrijd en doopt het evenement om tot… “Eurosong”. Het blijft bij een eenmalige kronkel want een jaar later is alles weer bij het oude.

Virtual reality

Liefst 30 landen sturen in 1996 een lied naar Oslo, een nieuw record. Helaas heeft het Songfestival slechts voor 23 landen plaats (en tijd). De EBU voert daarom een nieuw concept in: een halve finale. In tegenstelling tot vandaag bestaat die uit een audioronde waarbij de jury's van de deelnemende landen achter gesloten deuren punten geven. Dat gebeurt op 22 maart. Voor Lisa is het resultaat positief: ze krijgt een ticket voor de finale. Macedonië, Israël, Denemarken, Hongarije, Roemenië, Rusland en (opvallend) Duitsland vallen af.

De finale van het Songfestival vindt plaats op 18 mei. Lisa mag als zestiende kandidaat het podium op en zet een vlekkeloze prestatie neer. De Noorse openbare omroep NRK experimenteert die avond volop met virtuele technieken en tovert speelkaarten op het scherm tijdens haar optreden. Ook de puntentelling nadien is één en al virtual reality: gastvrouw Ingvild Bryn presenteert die voor een zogenoemde blue key. Het klassieke scorebord is verleden tijd.

Voor Lisa begint die puntentelling uitstekend: van het Verenigd Koninkrijk krijgt ze meteen 5 punten. Spanje geeft haar zelfs 12 punten. Daarna is het feestje voorbij. Enkel Nederland, Kroatië en Estland gooien haar nog enkele schamele punten toe. Uiteindelijk scoort ze 22 punten, goed voor een zestiende plaats. Eimear Quinn gaat voor Ierland met de overwinning aan de haal met "The voice".

Achteraf reageert Lisa tevreden. “Natuurlijk had ik gedacht van wat meer landen punten te krijgen”, vertelt ze aan Het Belang van Limburg. “Bij de eerste tien, dat was het doel. Maar ik ben niet ontgoocheld. Ik heb mijn uiterste best gedaan. Beter kon ik niet.”

"Prime minister of Flanders"

In België is het niet het resultaat van Lisa dat de volgende dag het nieuws beheerst, maar wel een opmerkelijke uitspraak van Vlaams minister-president Luc Van den Brande (CVP) tijdens het Songfestival. De NRK sluit de inleidende filmpjes van elke deelnemer af met een persoonlijke boodschap van haar of zijn regeringsleider. Voor ons land is het Van den Brande die Lisa enkele bemoedigende woorden toespreekt, door de NRK omschreven als “Prime minister of Flanders”. “Vlaanderen wenst Lisa Del Bo alle succes toe”, zegt hij met een Vlaamse leeuw in de achtergrond. Een communautaire rel is een feit.

"Van den Brande gomt het bestaan van België weg"

De Franstalige pers is woedend. “Vertegenwoordigt Lisa Del Bo niet heel België”, vraagt Le Soir zich af. Volgens de krant wilde Van den Brande (kleine foto) met zijn formulering vooral zichzelf profileren. ““Driehonderd miljoen kijkers weten nu dankzij de eerste minister van Vlaanderen dat België niet bestaat”, luidt een andere Franstalige kritiek. “In enkele seconden heeft Van den Brande het bestaan van België weggegomd”, meent commentator Jean Guy in Le Peuple.

Vanuit (Franstalige) politieke hoek zijn de reacties voorzichtiger. Het Vlaams Blok stuurt Van den Brande felicitaties. Zelf wast hij zijn handen in onschuld. “Het Songfestival is cultuur en dat is een zuivere gemeenschapsmaterie”, zegt zijn woordvoerder. “We staan recht in onze schoenen. De BRTN heeft ons verzocht om mee te werken, wij hebben ons niet zelf opgedrongen.” Nog volgens de woordvoerder staat het Franstalige regeringsleiders het volgende jaar vrij RTBF-kandidaten in naam van de Franstalige gemeenschap geluk toe te wensen.

Mélanie Cohl

Die gelukwensen moeten uiteindelijk een jaar langer wachten. De zestiende plek van Lisa blijkt niet goed genoeg voor een Belgische deelname aan het Songfestival in 1997. Pas in 1998 mag de RTBF een kandidaat sturen. De Franstalige openbare omroep kiest voor Mélanie Cohl die dat jaar met “Dis oui” een zesde plaats versiert.