Wat wil de "Briljante leider"?- Lukas De Vos

Het was al van 1980 geleden dat Noord-Korea een partijcongres bijeenriep. Dictator Kim Jong-un tekende de krijtlijnen voor de komende jaren uit en versterkte nog meer zijn positie.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Lukas De Vos was journalist bij VRT-Nieuws, gespecialiseerd in de Europese instellingen en internationale relaties.

Het moet zijn dat de Zuid-Koreaanse zanger Psy profetische gaven had. Op het zevende Nationaal Congres van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij werd meteen de toon naar die van Op(p)a gezet: de nieuwe leider Kim Jong-un grijpt terug naar de aanpak van zijn grootvader, “eeuwige president” Kim Il-sung.

Het is me d'r eentje, die “briljante leider” uit de Kim-dynastie. Hij heeft nu de Christusleeftijd bereikt, vijf jaar na het onverhoeds verscheiden van zijn vader Kim Jong-il. Hij verenigt moeiteloos goddelijke pretenties met kierewiete luimen. Hij kan mirakels verrichten zoals Christus, hij kan mild en meedogenloos zijn (voor getrouwen en voor dellen), hij houdt net als zijn vader van cognac en sigaretten (ook al loopt er een antirookcampagne, die tussen 2009 en 2013 de rokers met 8 % heeft doen afnemen, ook al verschijnen er nu gezondheidswaarschuwingen op de pakjes, ook al is de teeloppervlakte van de tabaksplant drastisch ingekrompen, allicht om eetbare gewassen te verbouwen; Kim zelf paft rustig door.)

Vlees in de soep

Maar politiek en in uiterlijk kopieert hij getrouw de stichter van Noord-Korea, die als eerste een congres hield: de oprichting van de Arbeiderspartij in 1946, toen die de KP en de Nieuwe Volkspartij liet samensmelten. Na de verwoestende burgeroorlog (1950-1953) volgden er nog vijf vijfjaarlijkse congressen, het laatste in 1980.

Toen oordeelde Kim Il-sung dat het volk biefstukken verdiende – in Korea vleessoep en een bol rijst – vooraleer opnieuw over te gaan tot overbodige vijfjarenplannen die toch niet slaagden. Dramatische hongersnoden in de jaren negentig en de verschuiving van de macht van de partij naar het leger onder Kim Jong-il doekten elk vervolg op. Tot nu.

Zoals er mythes verspreid worden over de heldhaftigheid van de stichter der volksrepubliek en de geboorte van zijn zoon op de heilige berg Paekustan, zo worden ook Kim Jong-un bovennatuurlijke gaven toegedicht.

 

Hij kan namen veranderen – de romanisering van zijn naam is voortaan Kim Jeong-eun. Hij heeft de rekenkunde een nieuwe inhoud gegeven: 36 jaar zijn er plots vijf geworden voor het congres. Hij kan mensen doen verrijzen. Zo werd naar verluidt zijn liefje, de zangeres Hyon Song-wol, in 2013 met elf anderen terechtgesteld na de opname van een on-blote seksfilm. Vreemd genoeg verscheen ze opnieuw op televisie in mei 2014 om de briljante leider uitvoerig te bedanken.

Het kan nog straffer. Kim Jong-un kan fictie in werkelijkheid omzetten. Hij verbood alle huwelijken en begrafenissen voor de (onbepaalde) duur van het congres, vreugde of rouw zijn ondergeschikt aan de wijsheid van de briljante leider.

 

Kernaanval

Nog maar enkele weken geleden klaagde hij steen en been dat een vredesaanbod hooghartig werd afgeslagen door de VS en Zuid-Korea – die net gezamenlijke vloot- en legeroefeningen hielden. Intussen ging Pyongyang wel door met rakettesten vanaf duikboten van de Gorae-klasse. En werd de inzet op de aanmaak van kernbommen stelselmatig verhoogd.

Al lijkt die grootspraak vooral bedoeld voor binnenlands gebruik. Dat er op 6 januari een waterstofbom werd uitgetest, stuit op gerede twijfels. Net als de miniaturisering van atoomladingen. Dat er langeafstandsraketten zijn gelanceerd staat vast. Japan en Zuid-Korea krijgen er kippenvel van.

Dat er een kunstmaan in een lage baan om de aarde is gebracht, de Kwangmyongsong-4, verheelt amper de spionagedoelstelling. Amerika ligt niet wakker van een propagandafilmpje met een kernaanval op Washington.

Zwarte markt

De fixatie op atoomkracht moet evenwel de eigen bevolking onder de knoet houden, en het succes bewijzen van wat Kim in maart 2013 voor het Centraal Comité van de partij opdroeg: de “byungjin”, de gelijktijdige ontwikkeling van militaire slagkracht en economische zelfredzaamheid (“juche joson”, nog een idee van opa Kim).

Dat laatste valt nogal tegen, mede door de droogte van 2015. De VN hebben pas gewaarschuwd voor grote voedseltekorten in Noord-Korea. Van de benodigde 700.000 ton graan is minder dan de helft opgeleverd. De landbouwopbrengst is vorig jaar, voor het eerst sinds 2010, gedaald.

Dan klinken woorden, zoals van de partijkrant Rodong Sinmun, bijzonder hol dat er na de “70-Daagse Spoedstrijd” vóór het congres met vrijwillig verplichte openbare dienst een “miraculeuze productie werd bereikt van een extra 16 miljoen kilowatt stroom, 360.000 ton kolen, en 49.000 ton cement”.

Dan vergeet de partijleiding graag dat het de zwarte markt is, de “jangmadang”, die het land voor een nieuwe hongersnood en honderdduizenden doden heeft behoed. Onopvallend is privéhandel weer opgestart: boeren mogen nu 30 % van de rijstopbrengst houden en 10 % van de groenteteelt. Het is ook geen toeval dat de 130 buitenlandse journalisten op hun geleide bezoeken – uit het 'Cultuurpaleis 25 april' werden ze onverbiddelijk geweerd – de groenteboerderij Jangchon aandeden. Waar zonnepanelen staan en serres.

Oude partijbonzen

Eigenlijk is de politiek van Noord-Korea verrassend simpel. Het staat diplomatiek volledig geïsoleerd, reden waarom er nu geen buitenlandse en zeker geen Chinese vooraanstaanden zijn uitgenodigd op de bijeenkomst van de 3.400 afgevaardigden. In 1980 waren er nog 118 delegaties welkom.

Maar Kim Jong-un heeft na jaren van hardvochtige machtspolitiek (zowat 100 partijbonzen zijn intussen omgebracht, van zijn machtige oom Jang Song-thaek tot defensiechef Hyon Yong-chol vorig jaar), de lijn uitgetekend: hij wil in de voetsporen treden van zijn grootvader. De macht moet daardoor opnieuw naar de partij verschuiven.

Dat zal ongetwijfeld de kop kosten van hoogbejaarde bonzen, zoals parlementsvoorzitter Kim Yong-nam, nu 88 en het officiële staatshoofd, en van propagandachef Kim Ki-nam, 86. Dat houdt in dat jongere getrouwen de oude wacht zullen verdringen, met vrijwel zeker de bevordering van Kims jongere zusje, Kim Yo-jong, met wie hij in Zwitserland studeerde. Ze is voorlopig viceafdelinghoofd bij het Centraal Comité van de partij.

Je kunt je afvragen wat Kim bezielt. Welke eeuwigheid kun je nog nastreven, nu Kim Il-sung voor eeuwig tot president is uitgeroepen, en Kim Jong-il tot eeuwige Algemene Partijsecretaris. Kim Jong-un krijgt nu wel, alweer, een nieuwe eretitel, Algemeen Secretaris (hij was Eerste Secretaris tot nu toe), maar hoe kan hij nog de geschiedenisboeken ingaan?

Zorgen

Er is gebakkelei over 13 overlopers, die in één klap hun restaurant in het Chinese Ningbo verruilden voor een asielaanvraag in Bangkok, wat nu mogelijk voor de Mensenrechtenorganisatie van de VN in Genève beslecht zal worden: gaat het om “ontvoering” of om “overlopen”?

Er is, erger, de desertie van een kolonel van de geheime dienst vorig jaar, nu pas bekendgemaakt. Er is vooral de weifel bij China, de enige toeverlaat (waardoor de economie de voorbije vijf jaar zelfs met 1 % kon stijgen), maar dat verscheurd is tussen “geen chaos op het Koreaanse schiereiland” (Xi Jinping) en de angst voor een antirakettenschild in Zuid-Korea (wat meteen de aanspraken op zeedominantie een knauw kan geven).

Ook de moord op dominee Han Chung-ryeol eind april, een man die overlopers bijstond, ligt Peking zwaar op de maag. En er is de internationale gemeenschap. De speciale VN-verslaggever Marzuki Darusman wil andermaal Kim voor het Internationale Strafhof brengen, voor “staatsmisdaden tegen de mensheid”, zeg maar: slavenuitbuiting.

Onderhandelen

Kim Jong-un belooft plechtig open te staan voor onderhandelingen met de vijandige buitenwereld. Hij zweert trouw aan het non-proliferatieverdrag (dat Noord-Korea, als enige, sinds 2003 heeft verlaten). En hij noemt zichzelf “verantwoordelijk”, want zal alleen kernwapens inzetten als een vijandige inval het land bedreigt.

Daar had het bezoek van enkele Nobelprijswinnaars (die overigens hun eigen reis betaalden) vlak voor het congres wel aantekeningen bij. Met name het gebrek aan toegang tot internet – beschamend in beeld gezet door de BBC, toen de topstudenten van de Kim Il-sung-Universiteit geen verbinding konden maken – besmet en hindert het wetenschappelijk onderzoek. En dat kan tot de meest tragische mislukkingen leiden. De “juche” waardig, allicht. Oppa gangnam style.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.