Kan "de Mozes van Katanga" Kabila in Congo bedreigen?

In de Zuid-Congolese provincie Katanga zijn vandaag opnieuw rellen uitgebroken tussen de politie en aanhangers van de opposant-zakenman Moïse Katumbi Chapwe. Die populaire politicus is kandidaat voor het presidentschap, maar wordt door het gerecht ondervraagd. Dit jaar moet Congo een nieuwe president kiezen.

Sinds 2001 wordt in Congo de plak gezwaaid door Joseph Kabila, de zoon van de rebellenleider Laurent-Desiré Kabila die in 1997 voormalig dictator Mobutu Sese Seko had verjaagd. Joseph Kabila werd in 2006 en 2011 weliswaar verkozen, maar de klachten over schendingen van de mensenrechten en het muilkorven van de pers en de oppositie blijven schering en inslag.

Dit jaar zouden er opnieuw verkiezingen moeten komen en volgens de kieswet zou Kabila geen derde ambtstermijn krijgen. Het regime zou overwegen om de wet te wijzigen, een andere oplossing zou zijn om één of andere figuur uit de entourage van Kabila te laten verkiezen, waardoor die vanuit de coulissen toch de macht zou behouden.

Eind september trok de populaire zakenman-politicus uit de mijnprovincie Katanga, Moïse Katumbi Chapwe, een streek onder die rekening. Katumbi stapte toen uit de partij van Kabila, brak met het regime en is nu zelf kandidaat. Meteen is er een ernstige uitdager voor huidig president Kabila en diens getrouwen.

En -toeval of niet- nu zit het Congolese gerecht Katumbi plots achterna omdat die mogelijk "huurlingen zou geronseld hebben". Een erg geladen beschuldiging omdat die refereert aan bloedige praktijken uit het verleden. Hoe dan ook kan Katumbi volgens de wet geen presidentskandidaat zijn als hij schuldig is aan misdrijven.

Katumbi blijft intussen niet bij de pakken zitten. Zo heeft hij de steun gekregen van de bekende Franse advocaat Eric Dupond-Moretti die de politicus nu zal verdedigen. Anderzijds heeft het Grondwettelijk Hof vandaag geoordeeld dat Kabila aan de macht kan blijven als er gewoon geen verkiezingen worden gehouden.

De rijzende ster in Katanga

Katumbi komt uit de zuidelijke provincie Katanga, maar hij heeft een aparte achtergrond. Zijn vader was een Griekse Italiaan van Joodse afkomst die voor de nazi's is gevlucht uit het eiland Rhodos en in toenmalig Belgisch-Congo niet enkel een veilig onderkomen, maar ook de liefde vond bij een vrouw van een oude koninklijke familie in Katanga en Zambia.

Katumbi is dus halfblank en dat kan zich mogelijk ook tegen hem keren. Onbemiddeld is hij echter niet, hij was erg succesvol als zakenman en geeft zelf toe dat dat in Congo enkel kan als je af en toe ook een beetje corrupt bent. Tijdens de oorlogen in Congo woonde en werkte Katumbi in het veel stabielere buurland Zambia, maar in 2006 kwam hij op verzoek van president Kabila terug.

Tussen 2007 en 2015 was Katumbi gouverneur van de provincie Katanga. In die periode kende de economie een belangrijke groei omdat Katumbi de verrotte infrastructuur gevoelig verbeterde en buitenlandse investeringen kon aantrekken. Hij diversifieerde de economie ook naar andere sectoren dan traditionele mijnbouw en investeerde in landbouw, wat de voedselbevoorrading vooruithielp. 

Een ander deel van de populariteit komt van TP Mazembe, de voetbalploeg en de voetbalacademie van Katumbi, waarin hij fors investeert en die daar op Afrikaanse en zelfs wereldniveau de Congolese trots ondersteunt. Katumbi is sinds 2012 ook lid van het strategisch comité van de wereldvoetbalbond FIFA.

Critici zeggen dat Katumbi voetbal en zijn zakensucces gebruikt om zijn politieke ambities te ondersteunen. Toch weet het regime zich duidelijk geen raad met het charisma en de "can do"-mentaliteit van de Katangese politicus en dus moeten onderzoeken van het gerecht -dat in Congo niet bepaald bekend staat wegens zijn onafhankelijkheid- "soelaas" brengen.

Hoe dan ook zijn veel Congolezen bang van chaos en een nieuwe burgeroorlog, maar na 15 jaar Kabila Junior zijn velen ook toe aan iets nieuws. Katumbi houdt alleszins afstand van die "andere Mozes van Katanga", Moïse Tsjombe, die begin de jaren 60 probeerde om die provincie onafhankelijk te maken van Congo. Zo is Katumbi gekant tegen een onafhankelijk Katanga, maar hij mikt dus op een groter geheel.

Meest gelezen