Meer vragen dan antwoorden na getuigenissen commissie-Terreur

De eerste belangrijke hoorzitting naar de aanslagen van 22 maart heeft weinig klaarheid gebracht. Toen het ging over wie nu eigenlijk verantwoordelijk is voor het stilleggen van het metronetwerk spraken de getuigen elkaar letterlijk tegen. De preventie-adviseur van de MIVB verwees naar het hoofd van de 100-centrale van het Brussels Gewest maar die kaatste hard terug.

Toen hij gevraagd werd of de info over de aanslagen in Zaventem was binnengekomen bij de dispatching van de MIVB, antwoordde Eric Buslot, de preventie-adviseur van de Brusselse openbaarvervoersmaatschappij dat hij dat "niet kon bevestigen of ontkennen". "Het zou kunnen", zei Buslot laconiek. Hij benadrukte dat de interne evaluatie van de gebeurtenissen op 22 maart nog volop aan de gang is.

De MIVB heeft op 22 maart het interne noodplan en dat van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gevolgd, zei Buslot. De bestuurder van het getroffen metrostel nam onmiddellijk na de ontploffing in Maalbeek contact op met de dispatching. "Binnen de x seconden is via onze directe lijn onmiddellijk de brandweer verwittigd. En dan treedt meteen ons intern noodplan in werking. Dat is quasi onmiddellijk gebeurd."

Ongeveer op hetzelfde moment viel volgens Buslot ook de beslissing om het hele net te sluiten. "Onze CEO Brieuc de Meeûs heeft onmiddellijk beslist: we sluiten alles. Dat is dan ook gebeurd."

MIVB: "100-centrale moet leiding nemen"

Hoe lang het duurt om de hele infrastructuur te ontruimen, kon Buslot niet kwijt. "Dat neemt enige tijd in beslag." Hij benadrukte dat MIVB-stations -en bij uitbreiding het volledige metronetwerk- normaal pas gesloten worden op vraag van de hulpdiensten.

Het hele net sluiten kan de MIVB dus in principe niet zomaar beslissen, zei Buslot nog. Bij de "lockdown" naar aanleiding van dreigingsniveau 4 in november gebeurde dat op vraag van Binnenlandse Zaken. Maar op 22 maart hakte de CEO dus meteen zelf de knoop door.

Volgens Buslot bepalen de interne noodplannen van de MIVB en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest echter dat als een fase wordt afgekondigd, de MIVB dan verwittigd wordt via de 100-centrale van de brandweer van Brussel. "We hebben geen algemeen interventieplan van federaal niveau, enkel van provinciaal niveau."

Tegenspraak

Maar een andere getuige, Paul Labruyere -tweede commandant van de Dienst voor Brandbestrijding en Dringende Medische Hulp van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest- sprak de uitspraken van Buslot vanmiddag met klem tegen en zei dat hij nog nooit van die procedure had gehoord. "Het is de eerste keer dat ik daarover iets hoor." Verwarring alom bij de commissieleden, die er op aandrongen dat deze vraag wordt uitgeklaard.

Politie kreeg mail, MIVB niet

De uitspraken van Buslot staan eveneens in schril contrast met de getuigenis van Jo Decuyper, het hoofd van de spoorwegpolitie, eerder op de ochtend. Volgens Decuyper (foto onder) is de MIVB om 8.20 uur wel degelijk op de hoogte gebracht van de aanslagen op de luchthaven van Zaventem. Decuyper zelf ontving de informatie al om 8.04 uur, via enkele militairen.

Na de aanslagen verklaarde minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) dat hij vervolgens om 8.50 uur opdracht had gegeven om het metronetwerk stil te leggen. Volgens Decuyper kreeg hij daarop om 9.07 uur, vier minuten voor de aanslag in Maalbeek, een mail met de vraag om het hele metronetwerk te ontruimen. Maar omdat de mail naar zijn persoonlijk mailadres en niet naar de algemene mailbox werd verstuurd, merkte Decuyper de mail naar eigen zeggen te laat op.

Buslot ontkende vanmorgen echter dat de MIVB zo'n mail ontvangen had. "Bij mijn weten is er geen aanvraag bij de MIVB binnengekomen om de metro te sluiten."

Meer slachtoffers bij eerdere ontploffing

Het blijft dus ook na vandaag onduidelijk welke instantie de MIVB de opdracht om de metro stil te leggen. Ontegensprekelijk had de beslissing veel eerder na de ontploffingen in Zaventem moeten gebeuren.

Maar volgens Jo Decuyper had het in deze weinig uitgemaakt indien hij de mail wel op tijd had gelezen. De dader zat op dat ogenblik sowieso al op de metro. De bom zou gewoon enkele haltes eerder in het station Merode afgegaan zijn, met zwaardere gevolgen. "Want de metrotunnel en de kades zijn er veel smaller."

Het duurt een half uur om het Brusselse metronetwerk stil te leggen en volledig te evacueren. Zelfs een snellere werkwijze zou volgens Decuyper niets hebben uitgehaald. "Als ik dan, beeld u in, een knop had gehad waarmee ik alles kon platleggen en alles kon evacueren -maar dat bestaat niet die knop, laten we duidelijk zijn- dan nog was het niet te voorkomen." In dat scenario zou de dader zich ook tijdens de evacuatie hebben kunnen opblazen, luidt het.