Heibel over geheime gaswinningafspraken met oliegiganten in Nederland

In Nederland is ophef ontstaan over geheime afspraken uit 2005 tussen oliebedrijven Shell en Exxon en ambtenaren over gaswinning in Groningen. Het Nederlandse parlement noemt de zaak "heel ernstig" en eist tekst en uitleg van minister van Economische Zaken Henk Kamp.

Het is de Nederlandse openbare omroep NOS die de kat de bel aanbond door de geheime afspraken aan het licht te brengen. Waar draait het om? De olie- en gasbedrijven maakten in 2005 langetermijnafspraken met het ministerie van Economische Zaken over de gaswinning.

Den Haag zwichtte voor de druk van de bedrijven en stelde een hoger productieplafond in dan het zelf wenste. De afspraken lopen niet alleen tot 2015 maar hebben ook betrekking op de jaren daarna totdat het veld uitgeput raakt, blijkt uit documenten die de NOS verkreeg via een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur. Een erg delicate beslissing, want tegenstanders van de gaswinning zeggen al jaren dat de gaswinning beperkt moet worden wegens problemen met aardbevingen in Groningen.

In 2010 schreef een ambtenaar in een memo dat de Kamer "niet was geïnformeerd over de productie op de lange termijn". En dat terwijl er in 2005 dus al een afspraak is gemaakt "over de gehele resterende productie van het Groningen-veld vanaf 2006", staat in de memo.

De Tweede Kamer is niet te spreken over het feit dat de Kamer niet is geïnformeerd en wil de huidige minister van Economische Zaken Henk Kamp daarover aan de tand voelen. Kamp trad eind 2012 aan en sindsdien is er volgens hem geen sprake van een machtspositie van Shell en Exxon. "Die is er totaal niet. Er is geen invloed geweest van de oliemaatschappijen op de besluitvorming inzake Groningen, op geen enkel moment, zolang ik hier zit." Maar over de periode voor 2012 houdt Kamp zich tegen de NOS op de vlakte. "Ik zeg niet dat het daarvoor niet anders was. Daar was ik gewoon niet bij." Op het ogenblik van de afspraken was Laurens Jan Brinkhorst minister van Economische Zaken, maar Kamp draagt hoe dan ook ministeriële verantwoordelijkheid.

"De onderste steen moet boven komen"

De politieke reacties op de geheime afspraken zijn unaniem: "De onderste steen moet boven komen." "Er is de afgelopen jaren voortdurend een strijd geweest tussen Kamer en kabinet om de winning verder omlaag te brengen. Als mensen op het departement van Economische Zaken zich gebonden achtten aan vertrouwelijke afspraken met oliemaatschappijen zonder dat de Kamer daarvan op de hoogte is geweest, dan is dat ernstig", zegt PvdA-Kamerlid Vos.

VVD-Kamerlid Bosman wil weten welke afspraken er gemaakt zijn en hoe hard die dan waren. "Ik kan me niet voorstellen dat een ambtenaar zulke besluiten kan nemen." Ook volgens D66-Kamerlid Van Veldhoven moet de minister in 2005 op de hoogte geweest zijn en hij vermoedt dat ook Financiën weet moet hebben gehad van de deals. "Zo'n miljardenbod gaat immers ook naar die begroting. Het lijkt mij logisch dat ook de minister van Financiën uitleg komt geven."

"Die afspraak moet meteen van tafel", vindt CDA'er Mulder. "Het was al een slechte film, maar het wordt steeds erger", omschrijft SP-Kamerlid Smaling het. "Wij willen snel een debat met minister Kamp." Wordt vervolgd.