Nog een hakbijl in Griekenland - Bruno Tersago

In alle stilte wordt druk onderhandeld over een mogelijke schuldverlichting voor de Grieken. Maar is Griekenland kijken ze daar anders naar. Een schuldverlichting heet daar een hakbijl.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Bruno Tersago woont en werkt in Griekenland. Hij is correspondent voor onder meer VRT Nieuws en schreef een boek over de Griekse economische en budgettaire crisis.

Tijdens de eurogroep-vergadering van afgelopen maandag 9 mei, werd voor het eerst gepraat over een mogelijke schuldverlichting voor Griekenland, en de voorzitter Jeroen Dijsselbloem wil de kwestie aanpakken op de volgende vergadering van 24 mei. De Griekse premier Tsipras heeft altijd op schuldverlichting aangedrongen, maar of hij de discussie in de eurogroep bij de Grieken kan verkopen als een onderhandelingssucces, is heel twijfelachtig.

Een boodschap die niemand gelooft

Officieel klinkt het allemaal goed: eurocommissaries Pierre Moscovici kondigde aan dat Griekenland in de tweede helft van 2016 een groei zal kennen. Alexis Tsipras kwam die boodschap in het parlement overbrengen. Daarmee sluit hij aan bij het rijtje Griekse premiers (en schuldeisers) die al eerder een groei voorspelden in 2011, 2012, 2013, 2014 en 2015. Het mag duidelijk zijn dat er nog nauwelijks iemand in Griekenland dat gelooft.

De aankondiging kwam er overigens na een stemming in het Griekse parlement over een wetsvoorstel dat een hervorming van het pensioenstelsel voorstelt (reeds een eis van de geldschieters sinds 2011) en nieuwe directe en indirecte belastingen invoert. Het voorstel zou 3,6 tot 3,8 miljard euro aan besparingen moeten opleveren.

Oproerpolitie

Tsipras had de stemming gepland op een zondagnacht, net voor de eurogroep, in de hoop dat de schuldeisers daarmee sneller een positieve evaluatie zullen geven van de uitvoering van de maatregelen van de derde noodlening die de Griekse premier in de zomer van 2015 heeft ondertekend. Die positieve evaluatie is nodig om de eerste schijf van die noodlening uitbetaald te krijgen en er is haast bij: in juli van dit jaar moet Griekenland bijna 6 miljard euro aan uitstaande schuld terugbetalen (o.a. aan het IMF en de Europese Centrale Bank).

Het land heeft dat geld niet, en als de schuldeisers niet met vers geld over de brug komen, dreigt Griekenland in wanbetaling te gaan. Het scenario van juni 2015 dreigt zich dan te herhalen op een moment waarop de EU ook nog de zorg van een Brexit-referendum aan het hoofd heeft.

Aan de stemming ging een stakingsgolf vooraf, en voor het Griekse parlementsgebouw kwam het tot relletjes. Voor het eerst sinds zijn aantreden stuurde Tsipras massaal veel oproerpolitie de straat op.

Opnieuw de pensioenen

De maatregelen die zondag zijn gestemd, zullen er voor zorgen dat een aantal gunstige pensioenregelingen zullen verdwijnen, dat de sociale zekerheidskassen zullen worden samengevoegd, en dat er voor de 12de keer sinds het uitbreken van de crisis in de pensioenen zal worden gesneden.

Voor een groot aantal producten en diensten gaat de BTW naar omhoog van 23% naar 24%. Er gaat ook een hogere speciale belasting worden geheven op voedsel, alcohol, sigaretten, koffie, internet, openbaar vervoer, taxiritten, ferrieverkeer, vliegtuigtickets, en zo meer. In het pakket dat is gestemd, zit geen enkele maatregel die de voorspelde economische groei zal stimuleren.

De hakbijl

Misschien daarom dat de eurogroep op maandag nog geen besluit heeft genomen om de schijf van de noodlening toe te kennen. Meer nog, tijdens de vergadering is besloten om extra garantiemaatregelen te eisen: een zogenaamd “contingency mechanism”.

Die garantiemaatregelen bestaan er in dat Griekenland extra besparingen van 1,8 miljard euro moet doorvoeren als het land er niet in slaagt om een primair overschot op de begroting op te tekenen van 1,75% in 2017 en 3,5% in 2018. Deze maatregelen dienen te worden gestemd voor 24 mei, de datum van de volgende vergadering van de eurogroep.

De garantie, die in Griekenland “koftis” (vrij vertaald: de hakbijl) wordt genoemd, treedt pas in werking na 2018. Nochtans had Tsipras zich eerder deze maand verzet tegen extra maatregelen: zijn regering zou enkel uitvoeren wat in de noodlening van de zomer van 2015 is overeengekomen. Dat hij weer overstag is gegaan, wordt hem door de Griekse bevolking erg kwalijk genomen: voor de meeste Grieken heeft de premier hen veroordeeld tot een vierde memorandum, zoals de noodleningen in Griekenland worden genoemd.

Doorbraak?

Maar is het dan geen goed nieuws dat er over schuldverlichting is gesproken tijdens de laatste vergadering van de eurogroep? Tsipras spreekt over een enorme doorbraak, maar van de kant van de schuldeisers is geen enkele toezegging gedaan.

Het IMF vindt dat de schuldenlast van Griekenland (311 miljard euro, of 180% van het BNP) op dit moment niet leefbaar is en dat er schuldverlichting moet komen. Duitsland, en met name Wolfgnag Schäuble, is een andere mening toegedaan. Dat meningsverschil kan er toe leiden dat het IMF niet mee wil stappen in de uitbetaling van een nieuwe noodlening, want dat zou ingaan tegen de principes van het Fonds.

Geen kwijtschelding

Maar concreet zal er zeker geen schuldkwijtschelding komen. Het zou hoogstens gaan over een schuldherschikking, waarbij wordt gedacht aan langere looptijden, langere gratieperiodes of eventueel een lagere rente. In dat verband heeft de voorzitter van het ESM (Europese Stabiliteits Mechanisme), Klaus Regling, gesuggereerd dat het ESM een deel van de schuld van Griekenland aan het IMF overkoopt.

Griekenland betaalt aan het IMF een rente van 3,5%, terwijl het ESM slechts een rente van 1% zou aanrekenen. Indien een dergelijk voorstel wordt aangenomen, kun je theoretisch spreken van schuldverlichting, maar niet bepaald van het type dat Alexis Tsipras voorstelde tijdens de eerste zes maanden van zijn eerste regering.

En de griek?

Of dit soort schuldverlichting ook maar enige ademruimte brengt voor de gemiddelde Griek, is nog maar de vraag. Die ziet zich ondertussen gespreid op het bed van Procrustes en voelt zich compleet verraden door de regering van SYRIZA, die een nog harder neoliberaal beleid voert dan Antonis Samaras, zij het “tegen haar zin”.

De situatie zorgt voor heel wat politiek tumult waarbij oppositieleider Mitsotakis nu al oproept tot nieuwe verkiezingen. Maar voor de Griek zijn verkiezingen geen oplossing meer, want ze hebben niet het minste invloed op het verwoestende besparingsbeleid, zo is het voorbije jaar gebleken.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.