Gevaarlijk incident tussen VS en China in Zuid-Chinese Zee

Chinese gevechtsvliegtuigen zijn boven open zee erg dicht nabij een Amerikaans verkenningsvliegtuig gescheerd. Volgens de VS hebben de Chinezen "een erg gevaarlijke" onderschepping uitgevoerd. Het incident komt enkele dagen voor het bezoek van VS-president Barack Obama aan het Verre Oosten.

Het incident vond eergisteren plaats boven de erg betwiste Zuid-Chinese Zee. Een Amerikaans toestel dat nabij het Chinese eiland Hainan vloog, werd daar onderschept door twee Chinese jachtvliegtuigen. Het Amerikaanse toestel moest een duik van 60 meter maken om een botsing te vermijden, aldus het Pentagon.

Peking ontkent dat er gevaar was en merkt op dat het Amerikaanse toestel dichtbij het eiland Hainan in het zuiden van China vloog. Hainan is bekend als een tropisch paradijs voor toeristen, maar er is ook een duikbootbasis van het Chinese leger.

Vorige week was er een gelijkaardig incident in de Zuid-Chinese Zee toen een Amerikaans marineschip dichtbij een door Peking opgeëist atol voer. Toen werden Chinese gevechtsvliegtuigen ingezet, maar het kwam niet echt tot een bedreigende situatie.

Het incident nabij Hainan komt net voor het bezoek van de Amerikaanse president Barack Obama aan het Verre Oosten. Hij zal er de top van de G7 -de belangrijkste zeven industrielanden- in Japan bijwonen en ook een eerste bezoek brengen aan Vietnam. De relaties tussen de voormalige vijanden de VS en Vietnam worden alsmaar beter, ook en vooral dankzij de territoriale conflicten tussen China en de andere oeverstaten in de Zuid- en Oost-Chinese Zee.

Vrijheid van navigatie en overvlucht

Noch de VS noch China beweren dat het Amerikaanse vliegtuig nabij Hainan boven Chinese territoriale wateren voer. Over Hainan is er geen discussie, maar wel over de atollen en riffen verder weg in de Zuid-Chinese Zee.

China eist die bijna allemaal op, maar die claims worden betwist door andere oeverstaten zoals de Filipijnen, Vietnam, Maleisië, Brunei en Indonesië. Die laatsten zijn verzameld in het belangrijke economische blok van de ASEAN, de regionale organisatie van Zuidoost-Azië.

De VS zijn van oudsher een sterke verdediger van het recht op vrije doorvaart en overvlucht over internationale wateren en erkennen de Chinese eisen niet. Washington uit dat door regelmatig schepen en vliegtuigen te sturen rond eilanden die door China geclaimd worden. Dat gebeurt alsmaar meer in samenwerking met lokale bondgenoten, maar ook met marineschepen uit Japan, Australië en India.

De Chinese claims gaan ook in tegen UNCLOS, de internationale conventie over het zeerecht uit 1982. De Filipijnen hebben de kwestie voor een internationaal gerechtshof in Den Haag gebracht. Dat zou binnenkort uitspraak doen over het eilandenconflict, al wil China -dat het UNCLOS-verdrag ondertekend heeft- zich daar niet bij neerleggen.

Knooppunt van internationale zeevaart

De Zuid-Chinese Zee of West-Filipijnse Zee zoals die ook genoemd wordt, is van erg groot belang. Niet enkel de olie- en gasreserves onder zee zijn cruciaal, maar vooral ook het feit dat erg belangrijke zeervaartroutes voor internationale handel doorheen die zee lopen. Jaarlijks omvat de zeehandel doorheen het gebied meer dan 5.000 miljard dollar en dat groeit.

De meeste eilanden zijn onbewoonde atollen of riffen die zelfs niet altijd boven het water uitsteken. Op die manier zouden ze volgens de UNCLOS geen recht geven op "exclusieve economische zones" rond die atollen.