Montenegro wordt 29e lidstaat van de NAVO

De voormalige Joegoslavische deelrepubliek Montenegro is door de NAVO officieel uitgenodigd om toe te treden tot het bondgenootschap. Die toetreding moet nog wel worden geratificeerd door de 28 huidige lidstaten van de westerse alliantie.

De Montenegrijnse premier Milo Djukanovic heeft op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel het toetredingsdocument ondertekend, samen met NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg. Volgens Stoltenberg is de toetreding "het begin van een nieuw en veilig hoofdstuk in de geschiedenis van de vroegere Joegoslavische deelrepubliek".

De toetreding is opmerkelijk, want nauwelijks 16 jaar geleden bombardeerden NAVO-vliegtuigen doelwitten in Montenegro tijdens de oorlog om Kosovo. Montenegro maakte toen met Servië nog deel uit van wat over was van de Joegoslavische Federatie.

Anders dan Servië ontsnapte Montenegro toen al aan de zwaarste bombardementen, ook al omdat de deelrepubliek zich toen min of meer afzijdig hield in het conflict in Kosovo. Nadien heeft Montenegro de federatie met Servië opgezegd en is het een onafhankelijk land geworden. In Servië is intussen ook een prowesterse regering aan de macht.

De toetreding van Montenegro moet nu nog worden geratificeerd door de parlementen van de andere lidstaten. Dat kan nog wel een jaar duren. De toetreding is overigens militair niet zo heel belangrijk. Het kleine land grenst behalve aan Bosnië, Servië, Kosovo en Albanië ook aan de Adriatische Zee. Er wonen 650.000 mensen. Montenegro ("Zwarte Berg" of "Cerna Gora") is ook kandidaat om lid te worden van de Europese Unie.

Rusland dreigt met sancties

Is te toetreding tot de NAVO eerder symbolisch, dan heeft die toch al de woede opgewekt van Rusland. Het gaat om de zevende uitbreiding van de NAVO sinds de oprichting in 1949. In 1952 zochten Griekenland en Turkije al veiligheid onder het NAVO-schild toen die landen zich bedreigd voelden door de Sovjet-Unie. In 1955 kwam daar West-Duitsland bij en in 1990 ook het oosten van Duitsland. Tussendoor was Spanje ook nog lid geworden in 1982.

De belangrijkste bron van ergernis voor Moskou is evenwel de expansie van de NAVO in de vroegere Warschaupactlanden in Oost- en Centraal-Europa na de val van het communisme in 1989. Achtereenvolgens werd de NAVO toe uitgebreid met Tsjechië, Hongarije en Polen (1999), Bulgarije, Roemenië, Slovakije, Slovenië en de Baltische republieken Litouwen, Letland en Estland (2004). In 2009 kwamen daar ook nog Albanië en Kroatië bij.

Rusland dreigt er nu mee om de economische en diplomatieke banden met Montenegro te herzien en ziet met lede ogen het laatste deel van zijn invloed in Europa verdwijnen. De voorbije jaren zijn de spanningen tussen de NAVO en Rusland opnieuw opgelopen, onder meer door de oorlog in Oekraïne. Moskou ergert zich ook aan het stationeren van troepen aan de oostgrenzen van de NAVO en de deelname van Amerikaanse en Britse troepen aan gezamenlijke militaire oefeningen in de voormalige sovjetrepubliek Georgië.