Turkije woedend over Duitse erkenning Armeense genocide

De Turks-Duitse relaties dreigen te vertroebelen nu het Duitse parlement de Armeense genocide van 1915 als dusdanig heeft erkend. Turkije, dat zichzelf ziet als erfgenaam van het Ottomaanse Rijk, reageert misnoegd en roept zijn ambassadeur in Berlijn terug. De Duitse bondskanselier Angela Merkel, die door de resolutie ietwat in verlegenheid wordt gebracht, was niet aanwezig bij de stemming in de Bondsdag, hoewel ze wel achter de resolutie staat.

De resolutie over de Armeense genocide was ingediend door de meerderheidspartijen (CDU/CSU en SPD) en door de Groenen en is bijna unaniem goedgekeurd door de Bondsdag, de Duitse Kamer van Volksvertegenwoordigers.

Tijdens het debat hadden sprekers van verschillende partijen gewezen op de historische medeverantwoordelijkheid van Duitsland. "Dat we in het verleden medeplichtig waren aan deze vreselijke misdaden, wil niet zeggen dat we nu medeplichtig moeten worden aan de ontkenning van de genocide", zei Cem Özdemir, voorzitter van de Grünen en zelf van Turkse afkomst. "Onze Turkse vrienden wil ik zeggen dat het hier niet om een vingerwijzing gaat."

Franz Josef Jung van de CDU/CSU-fractie zei dat het er niet om gaat om Turkije in de beklaagdenbank te zetten. "We maken ook de medeverantwoordelijkheid van het Duitse Rijk duidelijk, destijds de voornaamste militaire bondgenoot van het Ottomaanse Rijk", zei hij.

"Onderwerp van de debatten is de volkerenmoord op de Armeniërs en niet de beoordeling van president Erdogan", vindt Rolf Mützenich van de SPD. Hiermee verwijst hij naar de Turkse president, die "not amused" is met de resolutie.

Lange Turkse tenen

De Armeense genocide van 1915 ligt moeilijk in Ankara. Turkije erkent dat in 1915 Armeniërs zijn vermoord of door honger zijn omgekomen, maar volgens het land was dat een gevolg van de Eerste Wereldoorlog. Ankara betwist het hoge aantal slachtoffers en ontkent dat het om een genocide gaat, een geplande massamoord tegen het Armeense volk.

Het is niet de eerste keer dat Ankara zich boos maakt tegenover andere landen die het wel over de "Armeense genocide" hebben. In 2011 riep Ankara nog zijn ambassadeur uit Parijs terug nadat het Franse parlement een wet had goedgekeurd die de ontkenning van de Armeense genocide strafbaar stelt.

Ook nu reageert de Turkse premier Benali Yildirim ontstemd. "Natuurlijk beschadigt dit onze relatie met Duitsland. Maar omdat we dit eigenlijk niet willen, heeft onze president getelefoneerd met bondskanselier Merkel." Minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu heeft het over "een onverantwoorde en op niets gebaseerde beslissing".

Erdogan zelf heeft gereageerd vanuit de Keniaanse hoofdstad Nairobi en heeft het over "ernstige gevolgen" voor de relatie met Berlijn. Concrete maatregelen noemde de Turkse president niet, maar hij kondigde wel aan dat de regering daarover nog zal samenzitten.

Vorig jaar nog slaagde Merkel erin een stemming over een resolutie uit te stellen, maar dat de Bondsdag vandaag toch heeft doorgeduwd, komt haar evenmin goed uit. Ankara is onmisbaar voor het vluchtelingenakkoord met de Europese Unie en een nieuwe rel met Erdogan kan zowel Merkel als de EU wel eens erg zuur opbreken. "Er is veel dat Duitsland en Turkije met elkaar verbindt, zelfs als we het over een kwestie oneens zijn", probeert Merkel olie op de golven te gieten. "Onze banden, onze vriendschap en onze strategische banden zijn sterk."